Kurban Zahir ve Batın Hikmetleri
Bismillahirrahmanirrahîm
Kurban ; Zâhirde bir ibadet, bâtında ise kulun kendi nefsini Allah-u Azîmüşşân’ın huzurunda muhasebeye çekmesidir…
Hakîkatte kurban yalnız kesilen bir hayvan değildir. Asıl kurban; insanın içinde Allah’tan uzaklaştıran ne varsa onu Hakk’a teslim edebilmesidir.
Bu yüzden İbrahim Aleyhisselâm’ın kıssası yalnız tarih değildir…
Tevhidin, teslimiyetin, tezkiyenin ve kurbiyetin en büyük irfan mektebidir.
Bismillahirrahmanirrahîm
“Onların ne etleri Allah’a ulaşır ne de kanları…
Allah-u Azîmüşşân’a ulaşacak olan yalnız sizin takvânızdır.” (Hac Suresi, 37)
Kur’ân-ı Azîmüşşân burada çok büyük bir sır açmaktadır…
Allah-u Azîmüşşân’ın muradı et değildir… Şekil değildir… Gösteriş değildir…
Murad; kulun kalbidir.
Çünkü insan bazen ibadeti bile nefsi için yapabilir… Övülmek için… Takdir görmek için… Kendini üstün hissetmek için…
İşte tezkiye burada başlar.
Tasavvuf ehli der ki:
“Her ibadetin içinde gizlenmiş bir nefis payı vardır; hakîkî mücahede o payı fark etmektir.”
Bu yüzden kurban; nefs-i emmâreden, nefs-i mutmainneye yürüyüşün sembolüdür.
Nefs-i Emmâre: Hevâsını ilahlaştıran nefistir… Sürekli isteyen, öfkeye kayan, tatminsiz kalan taraf…
Modern psikoloji bunu dürtü merkezli davranış mekanizmalarıyla açıklar… Nörobilim ise insan beynindeki amigdala aktivasyonu, tehdit algısı ve ödül sistemleriyle ilişkilendirir.
İnsan nefsânî arzularına teslim oldukça; beyindeki korku, haz, bağımlılık ve dürtü devreleri güçlenir.
Sinirbilim bugün şunu söylemektedir: Tekrarlanan düşünceler beyinde yeni sinaptik yollar oluşturur.
Tasavvuf bunu asırlar önce: “İnsan neyi tekrar ederse ona dönüşür” diyerek ifade etmiştir.
Epigenetik ise çok daha derin bir noktaya işaret eder… İnsanın yaşadığı travmalar, öfke biçimleri, kaygıları ve hatta nesiller boyu aktarılan korkular; gen ifadelerini etkileyebilir.
Tasavvuf ehli bunu: “Nefsin hastalığı nesilden nesile sirayet eder; tezkiye edilmeyen hâl miras kalır” diyerek anlatmıştır.
İşte kurbanın bâtın hikmeti burada yeniden karşımıza çıkar…
Kurban; sadece bir ibadet değil, insanın içindeki korku, kontrol arzusu, kibir, öfke, haset ve benlik putlarını kesme davetidir.
İbrahim Aleyhisselâm’ın teslimiyeti bu yüzden çok büyüktür… Çünkü insanın en zor bıraktığı şey; kalbin bağlandığı şeydir.
Tasavvufta denilir ki:
“İsmail dışarıda değil; insanın içinde kurban edilmeyi bekleyen bağlılıklardır.”
Bismillahirrahmanirrahîm
“Andolsun ki nefsini tezkiye eden felâha ermiştir.” (Şems Suresi, 9)
Tezkiye; nefsi yok etmek değildir… Nefsi Hakk’ın terbiyesiyle edeplendirmektir.
Osmanlı irfanında bu yüzden ilim yalnız medresede bırakılmazdı… Tekke terbiyesiyle kalbe indirilirdi.
Çünkü bilgi tek başına insanı kemâle ulaştırmaz… Edep ile yoğrulmayan ilim bazen kibri büyütür.
Bu yüzden Osmanlı dergâhlarında: “Edep yâ Hû” yalnız bir söz değil, bir medeniyetin omurgasıydı.
Kâmil mürşid rahle-i tedrisatı da burada başlar…
Çünkü insan kendi nefsini çoğu zaman hakikat zanneder… Kendi kırgınlığını adalet sanır… Kendi arzusunu kader diye yorumlar…
Mürşid; kişiyi kendine bağlayan değil, onu Allah-u Azîmüşşân’a yönlendiren hikmet aynasıdır.
Bismillahirrahmanirrahîm
“Güneşi görürdün; doğduğu zaman mağaralarının sağ tarafına meylederdi… Allah-u Azîmüşşân kimi hidayete erdirirse doğru yolu bulan odur…” (Kehf Suresi, 17)
Tasavvuf ehli Kehf mağarasını; kalbin iç âlemi olarak yorumlamıştır.
Mağara; dış dünyanın fitnesinden korunmuş bâtınî sükûnettir.
Bugün nörobilim de insanın sürekli gürültü, stres ve korku altında kaldığında sinir sisteminin alarm hâlinde yaşadığını söylemektedir.
Tasavvuf ise: “Kalp dünya gürültüsünden çekilmeden hakîkat duyulmaz” buyurur.
İşte uzletin, tefekkürün, zikrin ve murakabenin hikmeti burada başlar.
Kuantum fiziği açısından bakıldığında ise; gözlemcinin hâli sistem üzerinde tesir oluşturur.
İnsan hangi bilinç hâlinde yaşarsa, algısı da hakîkati o şekilde şekillendirir.
Tasavvufta buna: “Nazar” denmiştir.
Kalp saflaşınca nazar değişir… Nazar değişince insanın dünyayı algılayışı da değişir.
Çünkü kirli bir nefis her şeyi tehdit görür… Mutmain olmuş bir kalp ise her şeyde hikmet arar.
Kurbiyet ehli der ki:
“Allah-u Azîmüşşân’a yaklaşmak mesafe ile değil; Nefsi tezkiye kalbi tasfiye ile olur.”
FECR-27-30
Ey mutmainneye ulaşmış nefis Rabbine dön! Radiye
makamından mardiye makamına ulaş. İbadetli kullarımın
zümresine gir. Onlarla birlikde gir cennetime.
Hakîkî bayram da budur
Nefsin putları kırıldığında, kalp hafifler… İnsan affetmeyi öğrenir… Kontrolü bırakmayı öğrenir… Teslimiyetin huzurunu tanır…
Ve o zaman kurban; yalnız bir ibadet olmaktan çıkar… Kulun Rabbine yaklaşma yolculuğuna dönüşür.
Rabbimiz bizleri; Kur’ân-ı Azîmüşşân’ın hikmetiyle yaşayan, zâhir ve bâtın ilmini birlikte taşıyan, tezkiye ile kalbini saflaştıran, edep ile kemâle yürüyen, kurbiyet ehli kullarından eylesin inşAllah…
Âmin yâ Rabbi’l âlemîn 
Nur Gül Serdengeçti
Uluslararası Tasavvuf ile NLP Training Uzman
Psikolog
Kuantum fiziği master uzman eğt.
