Amerika Birleşik Devletleri ile İran arasında haftalardır devam eden ve küresel bir krize dönüşen çatışmaları sona erdirmek amacıyla Pakistan'ın hazırladığı iki aşamalı yeni bir barış planı taraflara sunuldu. Reuters, ABD ve İran'ın, acil ateşkesi de içeren, çatışmayı sona erdirmeye yönelik bir planı kabul ettiği ve nihai kararın önümüzdeki saatlerde verileceğini aktardı.
Reuters'a konuşan diplomatik kaynakların aktardığı son dakika detaylarına göre; geçici olarak "İslamabad Mutabakatı" (Islamabad Accord) adı verilen taslak plan, ilk etapta askeri düşmanlıklara derhal son verilmesini ve küresel enerji yolları için hayati öneme sahip olan Hürmüz Boğazı'nın yeniden trafiğe açılmasını öngörüyor. Planlanan bu acil ateşkesin ardından, 15 ila 20 günlük bir süre içinde kapsamlı bir nihai anlaşmanın tamamlanması hedefleniyor.
NÜKLEER TAAHHÜT KARŞILIĞI YAPTIRIMLARIN HAFİFLETİLMESİ
Nihai anlaşmanın taslağında, yaptırımların hafifletilmesi ve dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması karşılığında İran'ın nükleer silah peşinde koşmama taahhüdünde bulunması bekleniyor.
Kaynaklar, tarafların uzlaşmaya varması halinde acil ateşkesin önümüzdeki Pazartesi günü yürürlüğe girebileceğini ifade ediyor. İlk mutabakatın, görüşmelerdeki tek iletişim kanalı olan Pakistan üzerinden elektronik ortamda bir mutabakat zaptı ile sonuçlandırılması, nihai yüz yüze görüşmelerin ise İslamabad'da yapılması planlanıyor.
DİPLOMASİ TRAFİĞİNİ PAKİSTAN GENELKURMAY BAŞKANI YÖNETİYOR
Gece boyunca süren ve taraflara iletilen diplomasi trafiğinin merkezinde ise askeri bir figür yer alıyor. Kaynaklar, Pakistan Genelkurmay Başkanı Mareşal Asım Munir'in bütün gece boyunca ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, ABD Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile kesintisiz iletişim halinde olduğunu aktardı.
İRAN HENÜZ CEVAP VERMEDİ
Ancak Pakistanlı kaynaklar, Çin ve ABD'nin de desteklediği bu geçici ateşkes planına İran'ın henüz resmi bir cevap vermediğini ve herhangi bir taahhütte bulunmadığını belirtiyor. İranlı yetkililer daha önce yaptıkları açıklamalarda, ABD ve İsrail tarafından tekrar saldırıya uğramayacaklarına dair kesin garantiler içeren kalıcı bir ateşkes arayışında olduklarını vurgulamıştı.
İran , ABD’nin sunduğu ateşkes teklifine ilişkin ilk resmi tepkisini verirken, sürecin zamana yayılabileceğinin sinyalini verdi. İranlı üst düzey bir yetkili, “Teklifi inceliyoruz. Ancak herhangi bir son tarih baskısını kabul etmeyeceğiz. ABD’nin henüz ateşkese hazır olduğunu düşünmüyoruz” ifadelerini kullanarak Washington’un yaklaşımına mesafe koydu.
Bu açıklama, ABD Başkanı Donald bTrump’ın Tahran’a verdiği süreyi uzatmasının hemen ardından geldi. Trump’ın daha önce duyurduğu 10 günlük süre pazartesi akşamı dolmak üzereyken, ABD lideri bu süreyi son anda 20 saat daha uzatmıştı. Trump, Axios’a verdiği demeçte, İran ile “yoğun müzakereler” yürütüldüğünü belirterek anlaşma ihtimalinin yüksek olduğunu savunmuş ancak “İhtimal yüksek, ancak anlaşma yapmazlarsa oradaki her şeyi havaya uçuracağım” tehdidinde bulunmuştu.
TÜRKİYE ARABULUCULAR ARASINDA
Öte yandan diplomatik temaslar yalnızca doğrudan mesajlarla sınırlı değil. Taraflar arasında Türkiye’nin de aralarında bulunduğu arabulucular üzerinden yürütülen çok kanallı bir müzakere trafiği dikkat çekiyor. Amerika Birleşik Devletleri'nin Ortadoğu Elçisi Steve Witkoff ile İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi arasında doğrudan mesajlaşmaların sürdüğü, ayrıca Türk, Pakistanlı ve Mısırlı arabulucuların süreci desteklediği belirtiliyor.
İKİ AŞAMALI ATEŞKES PLANI
Görüşmelerde öne çıkan formül ise iki aşamalı bir plan. Buna göre ilk aşamada, kalıcı barışın şartlarının müzakere edileceği 45 günlük geçici bir ateşkes gündemde. Diplomatik kaynaklar, bu sürenin gerektiğinde uzatılabileceğini ifade ediyor. İkinci aşamada ise savaşın tamamen sona erdirilmesine yönelik kapsamlı bir anlaşmanın şekillendirilmesi hedefleniyor.
İRAN'IN EN GÜÇLÜ KOZU HÜRMÜZ BOĞAZI
Ancak kritik başlıklar şimdilik masanın en zorlu konuları arasında yer alıyor. Hürmüz Boğazı’nın tamamen yeniden açılması ve İran’ın yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stoklarına ilişkin atılacak adımların, ancak nihai anlaşmanın parçası olabileceği değerlendiriliyor. Diplomatik kaynaklara göre bu iki konu, Tahran’ın müzakerelerdeki en güçlü kozları arasında bulunuyor ve İran tarafı yalnızca geçici bir ateşkes karşılığında bu alanlarda geri adım atmaya sıcak bakmıyor.
Tahran’ın “son tarih baskısını reddeden” yaklaşımı, müzakerelerin kısa vadede sonuçlanmasının zor olabileceğine işaret ederken, arabulucular üzerinden yürüyen temasların önümüzdeki günlerde daha da yoğunlaşması bekleniyor.
Kaynak: Karar
Bu Bir İlandır
