2027 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi'ne göre gelecek yıl 27 trilyon 276 milyar lira harcama yapılması, 23 trilyon 408 milyar lira gelir elde edilmesi bekleniyor. Bütçede 3 trilyon 868 milyar liralık açık öngörülürken faiz giderleri için yaklaşık 4 trilyon lira kaynak ayrıldı.
Bütçe eylülde 532.2 milyar TL açık verdi. Faiz giderleri dokuz ayda yüzde 35.4 artarak 2 trilyon 251 milyar TL’ye dayandı.
2027 yılı kamu bütçesinin temel büyüklükleri açıklandı. Toplam 230 kamu idaresini kapsayan bütçe teklifinde, giderlerin gelirleri aşması bekleniyor. Cari transferler, personel giderleri, faiz ödemeleri ve yatırımlar bütçenin başlıca harcama kalemleri arasında yer alıyor.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın imzasıyla TBMM'ye sunulması öngörülen teklifte, 2027 yılı millî gelirinin 111 trilyon liraya ulaşacağı tahmin ediliyor.
BÜTÇE AÇIĞI 3,9 TRİLYON LİRAYA YAKLAŞIYOR
2027 yılı için toplam bütçe giderleri 27 trilyon 276 milyar lira, bütçe gelirleri ise 23 trilyon 408 milyar lira olarak hesaplandı. İki kalem arasındaki fark, 3 trilyon 868 milyar liralık bütçe açığına işaret ediyor.
Bütçe açığının gayrisafi yurt içi hasılaya (GSYH) oranının yüzde 3,5 olması bekleniyor. Deprem harcamaları hariç tutulduğunda bu oranın yüzde 2,8'e gerileyeceği öngörülüyor.
2026 yılı için başlangıçta yüzde 3,5 olarak belirlenen bütçe açığının millî gelire oranına ilişkin tahmin ise güncellenerek yüzde 3,1'e düşürüldü.
FAİZ ÖDEMELERİNE YAKLAŞIK 4 TRİLYON LİRA
Yeni bütçede faiz giderleri önemli bir yer tutuyor. Faiz ödemeleri için 3 trilyon 975 milyar lira kaynak ayrılması planlanıyor. Bu tutar, kamu harcamalarının finansmanında faiz yükünün büyüklüğünü ortaya koyuyor.
Bütçenin diğer önemli kalemlerini personel giderleri, cari transferler ve kamu yatırımları oluşturuyor. Eğitim, sağlık, sosyal yardımlar, savunma ve tarım alanlarında kullanılacak kaynaklar da bütçe planlamasının öne çıkan başlıkları arasında bulunuyor.
2027 bütçesiyle birlikte kamu harcamalarının ve gelirlerinin büyüklüğü netleşirken, bütçe açığının millî gelire oranı ve harcamaların dağılımı da maliye politikası açısından izlenecek temel göstergeler olacak.
Hazine ve Maliye Bakanlığı, merkezi yönetim bütçe verilerini açıkladı. Eylülde yılın en yüksek aylık açığını veren bütçe adeta faize çalıştı.
Bütçeden eylül ayında 263 milyar 40 milyon TL faize harcanırken, bütçenin ocak-eylül döneminde faiz giderleri, yıllık bazda yüzde 35,4 artarak 2 trilyon 251 milyar TL’ye dayandı. Faize ayda 250 milyar 125 milyon TL, günde 8 milyar 337 milyon TL, saatte 347 milyon 396 bin TL, dakikada 5 milyon 789 bin TL, saniyede 96 bin 499 TL ödedik. Böylece, faiz giderlerinde 2 trilyon 741 milyar TL’lik hedefin yüzde 82,1’ine dokuz ayda ulaşıldı. Faiz harcamaları böyle gittiği takdirde, yıl sonunda bütçe hedefini geçen yıl gibi yine aşacak. Faize harcanan para, bütçe giderlerinin yüzde 16,6’sını oluştururken, sağlık ve eğitime harcanan parayı da solladı.
Bütçe eylülde 532 milyar 242 milyon TL açık verirken, dokuz aylık bütçe açığı 1,8 trilyon TL’ye dayandı. Bütçe açığındaki 2,7 milyar TL’lik hedefin yüzde 67,8’ine dokuz ayda ulaşıldı. Ocak-eylül döneminde merkezi yönetim bütçe giderleri 13,9 trilyon TL ve bütçe gelirleri 12,1 trilyon TL oldu. Faiz dışı bütçe giderleri 11,6 trilyon TL’ye dayandı. Bütçe giderleri geçen yıla göre yüzde 36,4 artış gösterdi. Bütçeden dokuz ayda eğitim hizmetlerine 1 trilyon 863 milyar TL, sağlık hizmetlerine 1,2 trilyon TL harcandı. Faize eğitimden yüzde 20,8, sağlıktan ise yüzde 83,6 daha fazla para ödendi. En az para harcanan kalem 36 milyar 256 milyon TL ile çevre koruma hizmetleri oldu.
VERGİ YÜZDE 75 ARTTI
Bütçe verileri, verginin zenginden değil yoksuldan toplandığını bir kez daha gözler önüne serdi. Yılın dokuz ayında vergi gelirleri, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 75,2 artarak 10 trilyon 401 milyar TL oldu. Hükümet, yılın dokuz ayında 2,8 trilyon TL gelir vergisi, 1,2 trilyon TL kurumlar vergisi, 1,4 trilyon TL Özel Tüketim Vergisi (ÖTV), 1 trilyon 516 milyar TL KDV, 539 milyar 265 milyon TL Motorlu Taşıtlar Vergisi (MTV) topladı. İktidar, bütçe gelirlerinin yaklaşık yüzde 24’ünü gelir vergisinden elde ederken, gelir vergisinin payı yüzde 27,8 ile ilk sırada yer aldı. Bu da her 100 liralık verginin yaklaşık 28 lirasının gelir vergisinden elde edildiğini ortaya koydu. Dokuz ayda gelir vergisinde hedeflenen 3,5 trilyon TL’nin yüzde 82,3’üne ulaşıldı. Böyle giderse gelir vergisinde bu yıl da bütçe hedefinin aşılması şaşırtıcı olmayacak. Dokuz ayda hazine 10 trilyon 401 milyar TL vergi geliri elde etti. Buna göre, günde 38 milyar 525 milyon TL, saatte 1 milyar 605 milyon TL, dakikada 26 milyon 754 bin TL, saniyede 445 bin 901 TL vergi ödedik. Saniyede ödenen vergi tutarı, yaklaşık 16 asgari ücrete, 19 en düşük emekli aylığına denk.
100 liralık verginin 12 lirası patronlardan
İktidar, bütçe gelirlerinin yaklaşık yüzde 24’ünü gelir vergisinden elde ederken, gelir vergisi ilk sırada yer aldı. Her 100 liralık verginin yaklaşık 28 lirası gelir vergisinden elde edildi. Dokuz ayda gelir vergisinde hedeflenen 3,5 trilyon TL’nin yüzde 82,3’üne ulaşıldı. İktidar, eylül ayında patronlardan 10 milyar 44 milyon TL kurumlar vergisi toplayabildi. Ocak-Eylül 2026 döneminde ise 1 trilyon 249 milyar TL kurumlar vergisi toplandı. Kurumlar vergisinin vergi gelirleri içindeki payı yüzde 12’de kaldı. Her 100 liralık verginin 12 lirası kurumlar vergisinden sağlandı. Dokuz ayda toplanabilen kurumlar vergisi, 1,6 trilyon TL’lik bütçe hedefinin yüzde 77,4’ünü oluşturdu. Hükümet, vatandaşlardan şirketlere göre yüzde 131,5 daha fazla vergi topladı.
2026 (9 ay) bütçe istatistikleri (trilyon TL)
Bütçe giderleri: 13,9
Bütçe gelirleri: 12,1
Bütçe açığı: 1,8
Faiz giderleri: 2,2
Vergi gelirleri: 10,4
Gelir vergisi: 2,8
Kurumlar vergisi: 1,2
ÖTV: 1,4
KDV: 1,5
Kaynak: Karar ve Nefes
