İstanbul başta olmak üzere pek çok kentte sağanak yaşamı felç etti. Dere yataklarının yapılaşmaya açılması, betonlaşma ve yetersiz altyapı felaketi büyüttü. Megakentte en az 3 kişi yaşamını yitirdi. 6 yurttaş kayıp. Uzmanlar "Afetin sebebi yağmur değil plansızlık, talan ve rant politikalarıdır" değerlendirmesini yaptı.
İstanbul başta olmak üzere yurdun pek çok kentinde etkili olan sağanak, kentlerde yine bilindik manzaralara sahne oldu. Dereler taştı, yollar göle döndü, metro istasyonlarını, alt geçitleri, evleri ve işyerlerini su bastı.
Megakentte adeta hayat durdu. Araçlar sel sularında sürüklenirken çok sayıda yurttaş mahsur kaldı. İstanbul’da en az 3 yurttaş yaşamını yitirdi, kayıp ihbarları üzerine arama çalışmaları başlatıldı.
Yine o bildik görüntüler…
Yine o bildik fotoğraflar…
Denizle karanın adeta birleşmesi…
Evlerin bodrum katlarını suların basması…
Bir hafız çocuğumuzun elektrikli suya basarak rahmeti rahmana kavuşması…
Suların altında kalarak hayatını kaybeden vatandaşlarımız…
Camilerin neredeyse yarıya kadar suya gömülmeleri…
Yağmurun olağandan fazla yağdığında felaketler, su basmaları, sele kapılan insanlar, selden dolayı sürüklenen arabalar, yıkılan binalar…
Sadece İstanbul’da değil, ülkemizin çok yerinde zaman zaman gördüğümüz felaketler…
ALTYAPIDA YİNE SINIFTA KALDIK...
Buraya kadar anlattıklarımızdan sadece bir sonuç çıkıyor;
Altyapıda yine sınıfta kaldık!
Yine dere yataklarına inşaatlar yapmaya devam ettik…
Yine su giderlerini yeteri kadar temizleyemedik…
Siyasi parti zikretmeden ifade ediyoruz bunları;
Zira, doğruyu söylemek gerekirse toplum olarak yine sınıfta kaldık!
Peki, ama en azından neler yapmak gerekir?
İŞTE 16 MADDEDE ALINMASI GEREKEN TEDBİRLER
Şehirlerde, yerleşim mekânlarında sel ve yağmur baskınlarını önlemek ve etkilerini azaltmak için…
Yerel yönetimler ile bireyler tarafından alınması gereken temel önlemler en azından şunlardır;
1) En başta şunu yapmamız gerekiyor, şehirlerimizin, yerleşim mekânlarımızın ranta kurban gitmemesi gerekiyor!
2) Dere yataklarına inşaatlar yapmaktan vazgeçmemiz gerekiyor.
3) Dere yatakları ve su akış yolları kesinlikle imara (yapılaşmaya) kapatılmalı, mevcut yapılar ıslah edilmeli veya güvenli bölgelere taşınmalıdır.
4) Kanalizasyon ve yağmur suyu hatları ayrılmalı, eski ve yetersiz kalan drenaj/altyapı sistemleri yenilenmeli, menfez ve kanallar düzenli olarak temizlenmelidir.
5) Radar ve uydu destekli meteorolojik erken uyarı sistemleri ile kurtarma birimleri koordineli şekilde çalıştırılmalıdır.
6) Betonlaşma azaltılmaslı, yeşil çatılar, yağmur bahçeleri ve suyu emen geçirgen zeminler yaygınlaştırılmalıdır.
7) Zemin kat ve bodrum kat yapımına kısıtlama getirilmeli, binalarda su basman kotu yüksek tutulmalıdır.
8) Konutlar için afet/sel sigortası (örneğin Zorunlu Deprem Sigortası ekleri veya özel konut poliçeleri) yaptırılmalıdır.
9) Kritik eşyalar, elektrik panoları ve değerli evraklar bodrum veya zemin katlardan üst katlara taşınmalıdır.
10) Su sızdırmazlık önlemleri alınmalı, gerekirse kum torbası bulundurulmalıdır.
11) Çatı ve bina drenaj kanallarının temizliği düzenli yaptırılmalıdır.
12) İlk yardım çantası, el feneri, yedek piller, reçeteli ilaçlar ve içme suyu içeren bir acil durum çantası hazır tutulmalıdır.
13) Sel suyu içinde kesinlikle araç sürülmemeli; araç su içinde kaldıysa derhal terk edilerek yüksek bir yere çıkılmalıdır (sel ölümlerinin büyük bir kısmı araç içinde gerçekleşmektedir).
14) 15–20 cm. yüksekliğindeki akarsu/su birikintisi bile bir insanı devirebilecek güçtedir; su akıntısının içine girilmemelidir.
15) Tehlike anında ana elektrik, su ve doğalgaz vanaları kapatılmalıdır.
16) Yetkililerin resmi açıklamaları ve "güvenli dönüş" uyarısı gelene kadar evlere veya binalara girilmemelidir…
İstanbul’da 4, Kocaeli’nde ise 1 yurttaşın kayıp olduğu bilgisi paylaşıldı. Yaşananlar, yalnızca yağışın şiddetiyle açıklanamayacak bir tabloyu ortaya koydu.
Uzmanlar, dere yataklarının daraltılması ve yapılaşmaya açılması, ormanların ve doğal su toplama alanlarının tahribi, toprağın beton ve asfaltla kaplanması, yetersiz yağmur suyu altyapısı kentleri kırılgan hale getirdiğini belirterek "Afetin sebebi yağmur değil, talan ve rant politikalarıdır" dedi.
∗∗∗
ULAŞIM DURDU
BirGün'den Sibel Bahçetepe'nin haberine göre, Sağanak sonrası İstanbul’da çok sayıda su baskını, mahsur kalma ve heyelan gibi ihbarlar yapıldı. Çok sayıda araç sular altında kalırken yurttaşlar ekiplerin ve çevredekilerin yardımıyla kurtarıldı. Bazı metro istasyonlarında ve alt geçitlerde su baskınları yaşandı. Sarıyer’de sel sularının ortasında kalan bir otobüsün içine su dolarken yolcular, araçtan çıkabilmek için tavan kapağından otobüsün üzerine çıktı. Bahçelievler’de alt geçitler suyla doldu, Beykoz’da caddeler ulaşıma kapandı. Eyüpsultan’da belediye binasının önündeki yolda çökme meydana geldi. Kemerburgaz’da araçlar çamura saplandı, Şişli’de rögarlar taştı. Büyükçekmece’de bir devlet hastanesinin koridorlarını su bastı. Kağıthane Deresi’nin taşmasıyla belediye binasının bulunduğu meydan da sular altında kaldı. Sadabad Camisi’nin bahçesi ve içi de suyla doldu.
∗∗∗
ÜÇ KİŞİ ÖLDÜ
Meteoroloji Genel Müdürlüğünün birçok il için yaptığı uyarıların ardından şiddetini artıran yağış, yurt genelindeki çok sayıda kentte etkili oldu. İstanbul'da üç gündür etkili olan sağanak kentte yaşamı durma noktasına getirdi. En az 3 kişi yaşamını yitirdi, valilik 5 kişinin kayıp olduğunu belirtti. Fatih Balat'taki Çukurbostan Parkı'nda önceki akşam su birikintisine basan 14 yaşındaki M. I. elektrik akımına kapılarak yaşamını yitirdi. Olayla ilgili soruşturma başlatıldı. 6 ay önce hayatını kaybettiği öğrenilen M.I.'nın ayakkabılarının ıslanmaması için çıkararak yalın ayak yürüdüğü kaydedildi. Yaşanan ölüm, İzmir'de 12 Temmuz 2024'te elektrik akımına kapılarak yaşamını yitiren 23 yaşındaki Özge Ceren Deniz ve 44 yaşındaki İnanç Öktemay'ı da akıllara getirdi. Aradan geçen zamana rağmen su birikintilerinde elektrik güvenliğinin sağlanamaması, kamusal alanlardaki denetim ve önlemleri yeniden gündeme taşıdı. Sarıyer Ayazağa'da ise 34 yaşındaki S.Y., sel sularının bulunduğu yolda karşıya geçmeye çalışırken ayağının kayması sonucu başını kaldırıma çarptı. Yurttaşların yardımıyla sudan çıkarılan S.Y., kaldırıldığı hastanede yaşamını yitirdi. Kağıthane Sadabad Parkı’nda da dere kenarında, köprü ayağına takılmış bir erkek cesedi bulundu. Cesedin 56 yaşındaki Ahmet Usta olduğu belirlendi.
∗∗∗
BOTLARLA TAŞINDILAR
Kağıthane’de su baskınlarından etkilenen alanlarda yurttaşlar ve öğrenciler iş makineleri yardımıyla tahliye edildi. Beylikdüzü Adnan Kahveci Mahallesi’nde bir inşaatın temelinde toprak kayması yaşandı. Kuzey Marmara Otoyolu’nun Riva yönünde toprak kayması yaşanırken TEM bağlantı yolunda da heyelan meydana geldi. Kartal’da etkili olan sağanağın ardından sel sularının sürüklediği toprak ve çamur, TEM Kartal-Samandıra bağlantı yolunda bir şeridin kapanmasına neden oldu. Birgün'ün edindiği bilgilere göre, heyelanın yaşandığı yer TOKİ evlerinin bulunduğu eski askeriye arazisi. Bölge halkı "Toprak kaymasının nedeni buradaki ağaçların yok edilmesi" dedi. Kentin farklı noktalarında yaşanan su baskınları, heyelanlar ve ulaşım sorunları, afetlere karşı hazırlık ve altyapı kapasitesini yeniden tartışmaya açtı. İstanbul’daki sel felaketinde TRT binalarını su basması sonucu çalışanların mahsur kaldığını belirten KESK Haber-Sen, yönetim ihmaline dikkat çekerek soruşturma ve acil önlem talep etti. Beykoz’da ise sel nedeniyle okul inşaatında kuyuya biriken suyun tahliyesi sırasında aşağı düşen Faik Şentürk hayatını kaybetti.
∗∗∗
SORUŞTURMA BAŞLATILDI
Adalet Bakanı Akın Gürlek, olaylarla ilgili adli soruşturmaların başlatıldığını, varsa ihmal ve kusurların belirlenmesi için çalışmaların sürdüğünü bildirdi.
∗∗∗
FELAKETİN TEMELİ
Selin ardından, Vadistanbul’un bulunduğu alanın geçmişteki imar süreci tartışma konusu oldu. Eski İBB Meclis Üyesi Hüseyin Sağ, projenin Kadir Topbaş döneminde yapılan plan değişiklikleriyle önünün açıldığını belirtti. Sağ, söz konusu alanın Ayazağa’da Evyap’ın 40 yıllık sabun fabrikasının bulunduğu yer olduğunu belirterek, 2004’te başlayan imar sürecinin ardından bölgenin “Türkiye’nin en büyük projelerinden biri” haline geldiğini ifade etti. İstanbul Valisi Davut Gül, kentte 1942’den bu yana ölçülen en yüksek yağış miktarlarından birinin yaşandığını belirtti. Gül, bazı bölgelerde metrekareye 200 kilogramın üzerinde yağış düştüğünü söyledi. Kuvvetli yağış bugün ve yarın da devam edecek.
∗∗∗
"SORUN YAĞMUR DEĞİL, KENTLEŞME POLİTİKALARI"
TMMOB Çevre Mühendisleri Odası İstanbul Şubesi Başkanı Ömür Yaşayan, rant odaklı politikaların afet risklerini büyüttüğünü vurguladı. Kanal İstanbul gibi projelerin İstanbul’un ekolojik dengesi ve su havzaları üzerinde ağır baskı oluşturduğunu kaydeden Yaşayan, “Afetlere karşı dirençli İstanbul yaratmanın yolu su havzalarını, ormanları, tarım alanlarını koruyan kamucu, bilimsel planlamadan geçmektedir” dedi.
∗∗∗
TMMOB ŞEHİR PLANCILARI ODASI İSTANBUL ŞUBESİ: RANT ODAKLI PLANLAMA AFETE YOL AÇTI
“İstanbul’da rant odaklı planlama politikaları, yağmuru bir kez daha afete dönüştürdü” denilen açıklamada dere yataklarının kutu menfezlerle kapatılarak yol, otopark ve yapı alanlarına dönüştürülmesinin taşkın riskini büyüttüğü belirtildi. Açıklamada, dere yatakları ve su havzalarının korunması çağrısı yapıldı.
∗∗∗
ÇEVRE MÜHENDİSLERİ ODASI İSTANBUL ŞUBESİ: "SÜNGER KENT YAKLAŞIMI BENİMSENMELİ"
ÇMO İstanbul Şubesi şu önerileri sıraladı:
• Yağmur suyu ve atıksu hatları ayrılmalı. Kritik havzalarda yeterli kapasiteye sahip bağımsız yağmur suyu hatları kurulmalı.
• Sünger kent uygulamaları yaygınlaştırılmalı. Geçirimli zeminler, yağmur bahçeleri, yeşil çatılar ve su tutma alanlarıyla yağışın toprağa sızması sağlanmalı.
• Dere yatakları ve baraj havzaları yapılaşmaya kapatılmalı.
• Mazgallar, rögarlar düzenli temizlenmeli, erken uyarı sistemleri kurulmalı.
• İmar düzenlemeleri gözden geçirilmeli.
∗∗∗
DOÇ. DR. CİHAN ERDÖNMEZ: DENGE BOZULURSA KENTLER AYAKTA KALMAZ
Doç. Dr. Cihan Erdönmez, toprak, hava ve suyun birbirini besleyen bir döngünün parçaları olduğunu belirterek, ‘‘Doğanın dengesi bozulduğunda kentler ayakta kalamaz’’ dedi. Kuzey Ormanları Savunması da ormanların ve su havzalarının yapılaşmaya açılmasına tepki gösterdi.
Bu Bir İlandır
