Havaların soğuması ve kombilerin devreye girmesi, doğal gazda kademeli tarife sistemini yeniden hane bütçelerinin gündemi haline getirdi. Eski BOTAŞ Genel Müdürü Gökhan Yardım, Kademe 1 ile Kademe 2 arasındaki derin fiyat farkına dikkat çekerek aboneleri uyardı. Aylık tüketim sınırının aşılmaması gerektiğini vurgulayan Yardım, "Aylık tüketim sınırı mutlaka takip edilmeli. Abone, tüketimini günlük ve haftalık ayarlamalı. Aylık sınırı geçmemeli. Yoksa fatura en az yüzde 50 artacak" dedi.
Türkiye genelinde sıcaklıkların düşmesiyle birlikte kış sezonu fiilen başladı, konutlarda kombiler yakılmaya başlandı. Ancak bu kış, önceki yıllardan farklı olarak doğal gaz faturalarında "kademeli tarife" kuralı işlemeye devam ediyor.
Konut abonelerinde nisan ayı itibarıyla hayata geçirilen ve illere göre farklı aylık tüketim kotaları belirleyen kademeli sistem, havaların soğumasıyla birlikte milyonlarca haneyi Kademe-2’nin yüksek maliyetleriyle yüz yüze getirme tehlikesi taşıyor. Konuya ilişkin ANKA Haber Ajansı’na değerlendirmelerde bulunan enerji uzmanı ve eski BOTAŞ Genel Müdürü Gökhan Yardım, abonelerin sayaçlarını çok yakından izlemesi gerektiğini belirterek kritik uyarılarda bulundu.
KADEME 1 İLE KADEME 2 ARASINDA BÜYÜK MAKAS
Doğal gaz faturalandırmasında uygulanan sistemde iki ayrı fiyat basamağı bulunuyor:
Kademe 1 (Sübvansiyonlu Temel Tarife): İl bazında belirlenen aylık tüketim kotasının altında kalan haneler, devlet desteğinin sürdüğü indirimli birim fiyat üzerinden faturalandırılıyor. Sistem kullanım bedeli ve vergiler dâhil edildiğinde bu grupta metreküp fiyatı yaklaşık 16,23 TL seviyelerinde uygulanıyor.
Kademe 2 (Yüksek Tüketim / Desteksiz Tarife): Belirlenen aylık eşik aşıldığında ise sübvansiyon devreden çıkıyor ve metreküp başına birim maliyet vergilerle birlikte 26,13 TL bandına fırlıyor.
İki kademe arasında oluşan yaklaşık yüzde 60 ila 70'lik devasa birim fiyat farkı, sınırın üzerinde yakılan her metreküp gazın faturaya katlanarak yansımasına neden oluyor.
GÖKHAN YARDIM: "TÜKETİMİNİZİ GÜNLÜK VE HAFTALIK OLARAK AYARLAYIN"
Eski BOTAŞ Genel Müdürü Gökhan Yardım, kış aylarında tüketimin tırmanmasıyla birlikte abonelerin farkında olmadan üst kademeye geçebileceğini ifade etti. Fatura tutarlarının kontrolden çıkmaması için tüketicilerin proaktif davranması gerektiğini vurgulayan Yardım, şu uyarıları yaptı:
"Kombiler yanmaya başladı. Kademe 1 ile Kademe 2 arasında gaz fiyatında çok büyük bir makas var.
Abonelerimizin özellikle dikkat etmesi gereken husus, bulundukları il için belirlenen aylık tüketim sınırıdır. Bu sınır çok sıkı takip edilmeli.
Abone, tüketimini sadece ay sonunda gelen faturayla değil; günlük ve haftalık olarak sayacına bakarak ayarlamalı. Aylık sınırı kesinlikle geçmemeli.
Eğer bu kota aşılırsa, fatura en az yüzde 50 artacak. Vatandaşlarımızın bütçelerini sarsacak sürprizlerle karşılaşmaması için kombi ayarlarını ve tüketim miktarlarını düzenli denetlemesi şart."
KOTA AŞILIRSA FATURA NEDEN EN AZ YÜZDE 50 ARTIYOR?
Uzmanların hesaplamalarına göre, kademeli sistemde belirlenen aylık sınır aşıldığında hane bütçesini bekleyen maliyet artışı doğrudan katlanıyor.
Örneğin, kış aylarında normal şartlarda 150-200 metreküp gaz tüketerek Kademe-1 sınırında kalan bir abonenin ödeyeceği fatura 2 bin 500 – 3 bin TL aralığında seyrederken; aşırı soğuklar veya yüksek kombi ayarı sebebiyle sınırın aşılması ve tüketimin Kademe-2 baremine taşınması halinde, aynı tüketim için ödenecek toplam tutar 4 bin 500 – 5 bin TL sınırına dayanabiliyor. Bu durum, hane faturasında en az yüzde 50 ila yüzde 65 oranında net bir maliyet sıçraması anlamına geliyor.
MERKEZİ SİSTEMLER VE SAHİL KENTLERİ DE RİSK ALTINDA
Kademeli tarifenin kış sınavında merkezi sistemle (kazan dairesi) ısınan siteler ve binalar da büyük risk grubunu oluşturuyor.
Merkezi ısıtmalı binalarda toplam gaz tüketimi tek sayaç üzerinden ölçülüp daire sayısına bölündüğü için, binadaki genel tüketim tavanı aştığında sitedeki tüm konutlar otomatik olarak Kademe-2 tarifesinden faturalandırılıyor.
Öte yandan, iklim şartları görece ılıman olduğu gerekçesiyle aylık tüketim kotaları İç Anadolu ve Doğu Anadolu illerine kıyasla daha düşük tutulan sahil kentlerinde (İzmir, Antalya, Mersin gibi) ani soğuk hava dalgalarında sınırların hızla aşılabileceği ve bu bölgelerdeki abonelerin de beklenmedik şekilde yüksek tarifeye yakalanabileceği kaydediliyor.
TÜKETİCİLER İÇİN 4 MADDELİK 'KADEME KALKANI' REHBERİ
Enerji uzmanları, kış aylarında Kademe-2 tarifesine yakalanmamak adına vatandaşların şu önlemleri almasını öneriyor:
İlinizin Aylık Kotasını Öğrenin: Yaşadığınız kente ve bulunulan aya (ekim, kasım, aralık) özel olarak belirlenen azami tüketim metreküpünü dağıtım şirketinizin duyurularından kontrol edin.
Haftalık Sayaç Kontrolü Yapın: Ay sonunu beklemeden, her hafta başı sayaçtaki metreküp endeksini not ederek kota aşım hızınızı izleyin.
Oda Termostatı ve 1 Derece Kuralı: Kombiyi sabit ve makul bir sıcaklıkta (20-21 derece) tutun. Oda sıcaklığını yalnızca 1 derece düşürmek yakıt tüketiminde yaklaşık yüzde 7 tasarruf sağlar.
Yalıtım ve Petek Bakımı: Peteklerin önünü kapatan mobilya ve perdeleri kaldırın, hava alma işlemlerini tamamlayın ve kombi filtre bakımını kış bastırmadan yaptırın.
