Türkiye'de krizin olup olmadığı tartışmalarına ünlü iktisatçı Mahfi Eğilmez "tırmık" benzetmesiyle son noktayı koydu. Eğilmez'e göre, nüfusun yüzde 40'ının gelirin yüzde 70'ini aldığı tabloda zenginler için sadece "pahalılık" varken, alt ve orta kesim için yaşananların adı tam anlamıyla kriz.
Vatandaşın gözü kulağı çarşı pazardaki alev topuna dönen etiketlerdeyken, sokaktaki en büyük tartışma "Kriz mi var, yoksa sadece pahalılık mı?" sorusu etrafında dönüyor.
Kafaların hayli karışık olduğu bu dönemde, milyonların hislerine tercüman olan o çarpıcı analiz geldi.
Aynı marketten alışveriş yapıp bambaşka ekonomik gerçeklikler yaşayan ailelerin neden bu kadar farklı hissettiği, ilk kez bu kadar yalın bir tabloyla gözler önüne serildi.
Beş Dişli Tırmık Gerçeği
Ünlü iktisatçı Mahfi Eğilmez'in kaleme aldığı analiz, gelir dağılımındaki uçurumu tüm çıplaklığıyla ortaya döktü.
2024 yılını referans alan verilere göre, en yüksek payı alan yüzde 40'lık kesimin toplam gelirin yüzde 70'ini cebine koyduğu, geriye kalan yüzde 60'lık devasa kalabalığın ise sadece yüzde 30'luk bir pastayla yetinmeye çalıştığı aktarıldı.
Toplumun gelir dağılımını toprağı düzeltmekte kullanılan beş dişli bir tırmığa benzeten Eğilmez'in değerlendirmesinde, her bir diş nüfusun yüzde 20'sini temsil ediyor. En üstte zenginler, altında yüksek gelirliler, ortada giderek incelen orta sınıf, onun da altında düşük gelirliler ve en dipte yoksulların yer aldığı kaydedildi.
Zengine Pahalılık, Fakire Kriz
Tırmığın en üstündeki iki dişi oluşturan kesim için hayatın aynı hızda akmaya devam ettiği vurgulandı.
Bu grubun gelirlerini enflasyona göre rahatça ayarlayabildiği, kafelerin, restoranların ve alışveriş merkezlerinin onlar için hâlâ canlı olduğu ifade edildi.
Eğilmez, bu kesime sorulduğunda ortada bir kriz değil, en fazla "pahalılık" olduğunun altını çizdi.
Madalyonun diğer yüzünde ise adeta bir hayatta kalma mücadelesi yaşanıyor. Tırmığın alt iki dişinde yer alan düşük gelirliler ve yoksulların, satın alma güçlerinin sürekli eridiği kaydedildi. Gelirlerini artıramayan bu milyonlar için aynı hayatı sürdürmenin artık imkansız hale geldiği ve bu tablonun tek bir adının olduğu belirtildi: Kriz.
Orta Sınıf İki Arada Bir Derede
Bir zamanlar toplumun belkemiği olan orta sınıfın da giderek eridiği ve iki arada bir derede kaldığına dikkat çekildi. Eskiden kolayca eriştikleri pek çok şeyin artık hayal olduğu, bu nedenle önemli bir bölümünün kriz gerçeğiyle yüzleştiği aktarıldı. Yüksek enflasyonla yaşamaya alışkın üst kesimlerin bu durumu olağan karşılayıp sadece şikayet ettiği, alt ve orta kesimler için ise bunun doğrudan hayat standardının çöküşü anlamına geldiği kaydedildi.
Eğilmez'in kaleme aldığı metinde yer alan "Kriz, herkesin aynı şekilde yaşadığı bir olgu değil. Tıpkı enflasyon gibi, kişisel bir deneyim." ifadeleri, parçalanmış ekonomik gerçekliği özetledi.
Gelir dağılımındaki bu tarihi makasın ve çarpıcı tırmık analizinin ardından, ekonomi yönetiminin dar gelirliyi rahatlatacak yeni adımlar atıp atmayacağı bekleniyor.
Kaynak: Milli Gazete Haber Merkezi
Bu Bir İlandır
