Kerim Rota, tasfiye sürecini değerlendirdi. Fon piyasasındaki sorunlara geçen yıl kasım ayında dikkat çekildiğini, buna rağmen müdahalenin geciktiğini söyleyen Rota, bu sürede fonların toplam büyüklüğünün yaklaşık üç katına, hisse fonlarının ise 45 katına çıktığını savundu. Rota, özellikle şişirilmiş hisselere yoğunlaşan fonlarda yatırımcıların paralarının küçük bir bölümünü geri alabileceğini belirterek, “Bütün Ponzilerde olduğu gibi son girenler en büyük kayba uğrayacaklar” dedi.
Türkiye’de 7 portföy yönetim şirketine ait 131 fon için başlatılan tasfiye sürecinin ardından yatırımcıların ne kadar para geri alabileceği ve zararın kim tarafından karşılanacağı tartışılıyor. Sözcü TV canlı yayınına katılan ekonomist Kerim Rota, tasfiye kapsamındaki fonların toplam büyüklüğünün yaklaşık 800 milyar liraya ulaştığını ve sürecin yaklaşık 500 bin yatırımcıyı doğrudan ilgilendirdiğini belirtti. Programda aktarılan tasfiye planına göre Tera Portföy fonlarının sürecini Türkiye İş Bankası, diğer altı portföy şirketinin fonlarını ise Ziraat Bankası yürütecek. Fon portföylerindeki varlıklar likidite koşulları gözetilerek satılacak ve elde edilen nakit yatırımcılara payları oranında aktarılacak.
ROTA: UYARILARDAN SONRA FONLAR ÜÇ KAT BÜYÜDÜ
Rota, fon piyasasındaki risklere ilişkin uyarıların geçen yıl kasım ayında yapıldığını ancak sonraki aylarda fonların küçülmek yerine hızla büyüdüğünü söyledi.
“Geçtiğimiz kasım ayında bu uyarılar yapılmıştı” diyen Rota, o tarihten bugüne tasfiye kapsamındaki fonların toplam büyüklüğünün yaklaşık üç kat arttığını, hisse fonlarında ise büyümenin 45 kata ulaştığını savundu.
Rota, müdahalenin geçen yıl yapılması halinde bugün 800 milyar liralık değil, 200-300 milyar liralık bir büyüklüğün tasfiyesinin konuşulacağını ileri sürdü.
Kerim Rota
“SON GİRENLER EN BÜYÜK KAYBA UĞRAYACAK”
Rota, bazı fonların yüksek getiri performansının son aylarda küçük yatırımcıları da çektiğini belirterek gençlerin ve emeklilerin de küçük birikimleriyle bu fonlara yöneldiğini söyledi.
Bazı fonlarda aylık yüzde 105’e varan getirilerin uzun süre devam ettiğini belirten Rota, sistemi “Ponzi yapı” olarak nitelendirdi:
“Ortada aylık yüzde 105 kazandıran ve bu performansı aylar boyu sürdüren bir yapı var. Bir Ponzi yapı aslında. Bütün Ponzilerde olduğu gibi son girenler en büyük kayba uğrayacaklar.”
HİSSE FONLARI İÇİN YÜZDE 20 TAHMİNİ
Tasfiye sürecinde yatırımcıların paralarının ne kadarını geri alabileceğine ilişkin de değerlendirmede bulunan Rota, hisse ağırlıklı fonlarda zararın yüksek olabileceğini söyledi.
Rota, özellikle Tera ve Pusula fonlarında bulunan yatırımcılar için geri dönüş oranının düşük kalabileceğini belirterek şu tahminde bulundu:
“Yüzde 20’ler falan ancak olur diye düşünüyorum. Benim şahsi tahminim alınabilecek tutar.”
Para piyasası fonlarında ise geri kazanım oranının çok daha yüksek olabileceğini ifade eden Rota, bu oran için yüzde 70-80 seviyelerini telaffuz etti. Rota, bunun da kişisel tahmini olduğunu özellikle belirtti.
Diğer beş portföy yönetim şirketinin fonlarında ise önemli bir kayıp beklemediğini söyledi.
“KAYIP YATIRIMCININ OLACAK”
Rota, hisse yoğun fonlardaki yatırımcı kaybının doğrudan kamu tarafından karşılanmasını beklemediğini söyledi.
Örneğin tasfiye öncesinde hesabında 1 milyon liralık fon görünen bir yatırımcının sürecin sonunda çok daha düşük bir tutar alabileceğini ifade eden Rota, “O kayıp o vatandaşın olacak. Orada kamunun bir dahli olmayacak” dedi.
Buna karşılık krizin tasarruf finansman şirketleri ve bankacılık sistemiyle bağlantılı bölümlerinde kamu kaynaklarının devreye girebileceğini savunan Rota, ortaya çıkacak olası kamu maliyetinin şeffaf biçimde açıklanması gerektiğini söyledi.
VARLIK FONU MÜDAHALELERİ İÇİN DE ŞEFFAFLIK ÇAĞRISI
Türkiye Varlık Fonu’nun son günlerde piyasaya müdahalelerde bulunduğunu söyleyen Rota, bu işlemlerin sonucunda kâr da zarar da ortaya çıkabileceğini belirtti.
Rota, hem olası kamu zararının hem de Varlık Fonu’nun işlemlerinin sonuçlarının kamuoyuna açıklanmasını istedi.
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in göreve geldiği dönemde şeffaflık ve hesap verebilirlik vurgusu yaptığını hatırlatan Rota, fon krizinde de aynı yaklaşımın uygulanması gerektiğini söyledi.
“YÖNETİM ÜCRETLERİ GERİ İSTENMELİ”
Rota’nın gündeme getirdiği bir diğer başlık ise portföy yönetim şirketlerinin fonlardan aldığı yönetim ücretleri oldu.
Fonların yüksek değerleri üzerinden yıllarca önemli miktarlarda yönetim ücreti tahsil edildiğini söyleyen Rota, 500 milyar liralık bir hisse fonunda yüzde 2 yönetim ücreti üzerinden yıllık 10 milyar liralık gelir oluşabileceğini örnek verdi.
Bu ücretlerin fonların içinden günlük olarak kesildiğini belirten Rota, geçmişte alınan yönetim ücretlerinin de incelenmesi ve mümkün olması halinde yatırımcı zararlarının karşılanmasında kullanılması gerektiğini savundu.
RAMAZAN BAŞAK’I HATIRLATTI: İKİ KEZ GÖZALTINA ALINDI
Fonlarla ilgili erken uyarıda bulunan isimlerin geçmişte yoğun baskıyla karşılaştığını söyleyen Rota, eski MASAK Başkan Yardımcısı Ramazan Başak’ı örnek gösterdi.
Rota, Başak’ın fon yapıları ve bazı gruplara banka lisansı verilmesini sorgulamasının ardından yapılan şikâyetler üzerine iki kez gözaltına alındığını söyledi.
Rota ayrıca, tasfiye kapsamındaki portföy şirketleriyle ilişkili kişi ve grupların bankacılık sektöründe de faaliyet gösterdiğine dikkat çekerek, fon krizinin yalnızca sermaye piyasaları açısından değerlendirilmemesi gerektiğini savundu.
ŞİMŞEK’İN “GENELE YAYILAN RİSK YOK” SÖZLERİNE İTİRAZ
Programda Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in borsa ve fon piyasasında “genele yayılan risk olmadığı” yönündeki açıklaması da Rota’ya soruldu.
Rota bu değerlendirmeye katılmadığını belirterek, sorunlu fonların toplam fon piyasasının yaklaşık yüzde 10’una ulaştığını ve doğrudan ya da dolaylı yaklaşık 1 milyon yatırımcıyı etkilediğini savundu.
Rota, düzenleyici ve denetleyici kurumların daha erken harekete geçmesi gerektiğini ileri sürerek, kasım ayında manipülasyon riskinin gündeme gelmesine rağmen 28 Ağustos’a kadar fon yöneticilerinin çalışma biçimini ciddi biçimde değiştirecek bir düzenleme yapılmadığını söyledi.
“YATIRIMCILARA ‘SAFMIŞSIN’ DENİLEMEZ”
Rota, fonlarda para kaybeden yatırımcıların “yüksek getiri peşinde koşup kumar oynadıkları” şeklinde değerlendirilmesine de karşı çıktı.
Yatırımcıların yasal ve düzenlemeye tabi finansal ürünlere para yatırdığını belirten Rota, bazı fonların banka sahibi gruplarla bağlantılı portföy yönetim şirketleri tarafından kurulmuş olmasının yatırımcılar açısından güven oluşturduğunu söyledi.
Rota, bu nedenle sorumluluğun yalnızca yatırımcıya yüklenemeyeceğini savunarak sözlerini şöyle tamamladı:
“Bu sadece bir sermaye piyasası skandalı olmanın ötesinde, bir düzenleme ve denetleme skandalıdır.”
Rota, bankacılık alanındaki düzenleme ve denetim mekanizmalarının da süreçteki sorumluluğunun incelenmesi gerektiğini ifade etti.
Kaynak: Karar
