Bakan Şimşek geçen Kasım’da “Bazı fonlar üzerinde manipülasyon yapıldığını biliyoruz” dedi ama önlem alınmadı. O fonlar battı, soygun göz göre göre geldi. Manipülasyon tartışmalarının aylardır gündemde olduğu fon piyasasında tehlike göz göre göre geldi. 130 fon tasfiye edildi. 1.1 trilyon TL’lik fonlarda işlem durdu, 550 bini aşkın yatırımcı beklemede.
Yüksek getiri vaadiyle yatırımcıların borsaya çekildiği, manipülasyon tartışmalarının aylardır gündemde olduğu fon piyasasında balon sonunda patladı. Fon piyasasına yön veren düzenleyici kurumların zamanında önlem almaması büyük bir enkaza neden oldu. Yatırım fonlarındaki şişme, Pusula Portföy başta olmak üzere bazı fonların likidite krizine girip temerrüde düşmesiyle resmen patladı.
Bombanın pimini çeken Pusula Holding oldu. Tera Grubu ise, Pusula’nın temerrüdüyle ilgili bir sorumluluğunun bulunmadığını açıkladı. Bu açıklama panik havasını daha da artırdı. Pusula’nın patronu tutuklanırken, Tera Yatırım Yönetim Kurulu Başkanı Emre Tezmen hakkında yurt dışına çıkış yasağı kararı alındı. Pusula’nın iştiraki olan Katılımevim ve Birevim’i, Emlak Katılım Bankası satın alıyor. Kamu üzerinden temizlenecek fatura ise vatandaşa kalacak.
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Kasım 2025’te fon balonuyla ilgili “Bazı fonlar üzerinden manipülasyonların yapıldığını biliyoruz, bu alanda da düzenleme ihtiyacının farkındayız. Manipülasyonla mücadelenin dozunu, kayıt dışı ile mücadelenin dozunun üzerine çıkaracağız” demişti. Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) Başkanı Ömer Gönül de aynı dönemde, fonlar üzerinden manipülasyon konusunda mecburen düzenleme yapılacağını, gerekmesi durumunda portföy yöneticilerine lisans iptali uygulama yönünde tedbirler alınabileceğini söylemişti.
Soruna ilişkin önemli uyarılardan biri haziran ayında küresel finans piyasalarında hisse senedi endeksleri ve portföy analitiği sunan Morgan Stanley Capital International’dan (MSCI) geldi. MSCI, Türkiye piyasasına ilişkin değerlendirmesinde bazı küçük şirketlerdeki fon pozisyonları, fiili dolaşım oranları ve olası koordineli işlem davranışlarına ilişkin uluslararası yatırımcıların endişelerini gündeme taşıdı.
Kuruluş daha sonra Türkiye hisselerine yönelik değerlendirmelerini sıkılaştırırken, ağustos ayında bazı hisselerin MSCI Small Cap endeksine eklenmesine yönelik daha önce alınan kararları da iptal edildi.
Bu gelişmeler, özellikle küçük ve düşük likiditeli hisselerdeki fon yoğunlaşmasını daha görünür hale getirdi.
ACİL TOPLANTI OLDU
Sürecin önemli kırılma noktalarından biri 28 Ağustos’ta geldi. SPK, yatırım fonlarına ilişkin rehberde kapsamlı değişikliğe gitti.
Yeni düzenlemeye göre serbest fonların portföyünde ayrı ayrı yüzde 5’i aşan hisselerin toplamı yüzde 20’yi geçemeyecek. BIST 30 hisseleri bu sınırlamanın dışında tutuldu.
Borsa İstanbul’da yatırım fonları kaynaklı likidite sorunu ise bu hafta başında, Pusula Portföy ve Tera Portföy’den gelen temerrüt açıklamalarının ardından piyasanın ana gündem maddelerinden biri haline geldi. Önceki gün Borsa İstanbul bu yılın en büyük çöküşüne sahne oldu ve yüzde 5.5’i aşan kayıp yaşadı.
Nefes Gazetesi'nin manşetinde yer alan habere göre, Dün sabah Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek başkanlığında Finansal İstikrar Komitesi de olağanüstü gündemle toplandı. Sermaye piyasalarındaki son hareketliliğin ‘sınırlı sayıdaki portföy yönetim şirketlerinin uhdesindeki bazı fonlarda yaşanan kredi ve likidite sorunlarından’ kaynaklandığı savunuldu.
LİKİDİTE ADIMI ATILDI
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası da finansal piyasalardaki gelişmelerin ardından Türk lirası likidite yönetimine yönelik yeni tedbirler açıkladı. Piyasadaki nakit sıkışıklığını önlemek amacıyla haftalık repo ihalesinin büyüklüğü beklenenin 3 katı olarak 300 milyar TL’ye çıkarıldı.
1.1 trilyon lirayı buluyor
Borsa İstanbul’un denetçisi konumundaki Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), aralarında Tera, Pusula, Hedef, Atlas, A1, Pardus ve Bulls Portföy’ün 7 portföy şirketinin fonların da bulunduğu 130 fon için işlemleri tamamen dondurdu ve tasfiye sürecini başlattı. Gerekli takvim açıklanana kadar fonlardaki payların satışı gerçekleştirilemeyecek ve fonlardan yeni pay alınamayacak. SPK’nın tasfiye kararı aldığı fonların büyüklüğü 891 milyar lirayı buluyor. SPK tarafından işlemleri durdurulan bütün fonların büyüklüğü ise 1.1 trilyon TL’yi buluyor. Tasfiye edilecek 130 fonun yaklaşık üçte ikisi Tera Portföy’ün 5 fonunda toplandı. Tera’nın kapsamdaki fonları TLY, TP2, DOH, T3B ve TLV; bu beş fondaki yatırımcı sayısı 323 binin üzerinde. Fonlardaki toplam yatırımcı sayısı ise 550 bini aşıyor.
KİM NE ALACAK?
Tasfiye sürecinde alacaklılar yani fon sahipleri fonun paraya çevrilen tutarları üzerinden fondaki varlıkları oranında pay alacak. Örneğin fonun paraya çevrilmiş haliyle varlığı 100 TL, fonda bulunan A kişisinin şu andaki alacağı 100 lira, B kişisinin 50 lira ve C ile D kişilerinin 25’er lira ise A kişisi 50, B kişisi 25 ve C ve D kişileri ise 12.5 lira alabilecek.
Yatırımcı belirsizlikle baş başa
SPK’nın kararıyla 7 şirkete ait toplam 130 fonun tasfiye sürecine alınması, binlerce küçük yatırımcıyı büyük bir belirsizliğin ortasında bıraktı. İşleme kapatılan bu fonların varlıklarının ne zaman satılacağı ve hangi değer üzerinden nakde çevrileceği henüz bilinmezken, süreçte yaşanacak milyarlarca liralık değer kayıplarının doğrudan pay sahiplerinin cebinden çıkmasına kesin gözüyle bakılıyor.
Krizin merkezindeki şirketlerden Katılımevim ve Birevim gibi tasarruf finansman kurumlarına ev veya araç alma umuduyla para yatıran yurttaşların birikimleri de bu devasa finansal çöküş nedeniyle ciddi tehlike altında bulunuyor.
Yatırımcının bekleme süresi 2-3 ayı bulabilir
Tasfiye kararı verilen 550 bin yatırımcının bulunduğu 130 fonda fiili tasfiye yöntemine Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) karar verecek. Öncelikle fonların içindeki varlıklar tespit edilecek. Varlıklar paraya çevrildikten sonra yatırımcılara varlıkları oranında dağıtılacak. Ancak özellikle hisse fonlarında başta varlıkların paraya dönüştürülmesi konusunda büyük zorluklar bulunuyor. Bu fonlarda sürecin 2-3 ayı bulabileceği ifade ediliyor. En kolay tasfiyenin içinde devlet tahvili veya altın gibi nakde çevirmenin kolay ve değer kaybı olmadan yapılabildiği para piyasası fonlarında olacağı dile getiriliyor.
Bu Bir İlandır
