Odatv yazarı Soner Yalçın ''Borsaya yön veriyor, hükümetleri sıkıştırıyor: Piyasanın gizli hakemleri'' başlıklı makalesinde borsa ve piyasalara dair yazdığı makalesinde şunları yazdı:
Türkiye'deki fon krizinin hiç konuşulmayan “görünmez elini” dün yazdım: MSCI/Morgan Stanley Capital International...
Bugün bir adım daha ileri gideceğim:
Emperyalizm denince hâlâ akıllara asker, işgal, petrol, dış borç, IMF, Dünya Bankası, Dünya Ticaret Örgütü geliyor…
Oysa dünya değişti. Küresel sermayenin ülkeler üzerindeki gücü artık sadece kredi verip faiz almakla sınırı değil. Kimin “yatırım yapılabilir”, kimin “riskli”, hangi şirketin “değerli” olduğuna karar veren küresel kuruluşlar yeni düzenin parçası. MSCI bunlardan biri...
Warwick Üniversitesi’nden Johannes Petry, Jan Fichtner ve Eelke Heemskerk, MSCI (S&P ve FTSE Russell) gibi dünya yatırım listelerini hazırlayan şirketleri inceledi. Bunları “özel otorite” olarak tanımladı. Çünkü:
Bunlar sadece borsayı ölçmüyor; hazırladıkları listelerle paranın hangi ülkeye gideceğini etkiliyordu. Keza, siyasi sonuçları olan yaptırım mekanizması bu…
MSCI, Türkiye’yi kendi ölçülerine göre “yatırım yapılabilir”, “riskli” ya da daha alt bir piyasa diye sınıflandırıp piyasayı itibarıyla siyaseti belirliyor.
Oysa: Türkiye, MSCI’ye böyle yetki vermedi.
Ancak, trilyonlarca doları yöneten fonlar onun listelerini takip ettiği için MSCI fiilen büyük güç...
Yani:
Günümüzde emperyalizmin sürekli askeri üniforma giymesine gerek yok, elinde şirket listesi var; istediğini yaptırıyor, ekonomik ve siyasi olarak…
DEVASA PARA AKIMLARI
MSCI bu gücü paradan alıyor…
Türkiye'de günlerdir fon şirketlerinde kaç milyar dolar bulunduğunu, hangi fonun ne kadar büyüdüğünü konuşuyor. Nedense şu rakam hiç konuşulmuyor:
-MSCI’nin sadece gelişmekte olan ülkelerde 1,8 trilyon doları aşan fon üzerinde hakimiyeti var!
MSCI’nin konuşulmayan gücü işte burada…
Amerikalı araştırmacılar Terence Burnham, Harry Gakidis ve Jeffrey Wurgler bunu araştırdı. Çalışmalarına boşuna “Massive Flows/Devasa Para Akımları” adını vermedi. MSCI bir ülkenin yerini yukarı ya da aşağı değiştirdiğinde, o ülkeye para girişi artabiliyor ya da para hızla çıkabiliyor.
Marmara Üniversitesi’nden Emin Avcı, Murat Çinko, Mehtap Öner ve Aslı Aybars, Türk şirketlerinin MSCI listelerine girip çıkmasını inceledi. 2023'te yayınladıkları araştırmalarında, MSCI kararlarının Türk hisselerinin fiyatları üzerinde hayli etki yarattığını ortaya koydular.
Nitekim MSCI, 2026’daki fon krizinden önce aldığı kararlarla bazı şirketleri kendi hesaplarında küçülttü, bazılarını listesinden çıkardı.
MSCI, krizi sadece izleyen değil, piyasadaki para hareketini etkileyebilecek kararlar alan taraf...
New York’ta hazırlanan liste, Türkiye’de insanların parasını etkiliyor...
Türkiye’de fonların yönettiği milyar liralar bugün didik didik ediliyor. Ama 1,8 trilyon dolarlık paranın yönünü etkileyen cetveli kimin tuttuğu hiç konuşulmuyor…
KÜRESEL FİNANS BAĞIMLILIĞI
MSCI düzeni Türkiye gibi ülkelerde neden daha ağır sonuç yaratıyor? Çünkü dünyada küresel finans bağımlılığı var.
Şöyle ki: Dünya finansında ABD ile Türkiye aynı güçte değil. Türkiye gibi ülkeler dış borç bulmak için çok fazla bedel ödüyor. Para çıkışına karşı daima kırılgan oluyorlar…
Eskiden Dünya Bankası, IMF gelir ve devlete “şunu özelleştir” vs. derdi. Neoliberal küresel düzende iş daha incelikli hale geldi:
-Dış borçla “esir” alınan devletler, küresel fonların rahat para kazanacağı şartları hazırlıyor. Onların her türlü riskini azaltıp yabancı sermayeyi ülkesine çekmeye çabalıyor…
Türkiye açısından çarpıcı araştırma Annina Kaltenbrunner, Elif Karaçimen ve Joel Rabinovich tarafından yapıldı. Türkiye ile Brezilya’yı karşılaştırdılar:
Bu iki ülkedeki şirketler dışarıdan gelen paraya ihtiyaç duyuyor ama o paranın koşullarını kendi belirlemiyordu.
Örneğin: MSCI, Haziran 2026’da Türkiye’den Kasım’a kadar somut adımbeklediğini açıkladı. Aksi halde Türkiye’nin ve Türk hisselerinin durumunu yeniden değerlendireceğini duyurdu.
Dış paraya ihtiyaç duyan Türkiye için bu, sıradan bir uyarı değildi. Dolayısıyla fon krizi patlaması sürpriz olmadı.
MSCI’yi buraya koyun: Eskiden borcu veren şart koyuyordu, şimdi paranın yolunu çizenler ülkelere yön veriyor…
Sonuçta:
Emperyalizm ortadan kalkmadı, tankın yanına finans cetveli kondu…
Örneğin: Brezilya’da pazar günü solcu Lula sandıkta ikinci sıraya düştü, ertesi sabah borsa yüzde 7,7 yükseldi!
Siyaseti sadece seçmen mi belirliyor yoksa küresel sermaye/MSCI sandığın etrafına kendi sınırlarını mı çiziyor? Soru, yanıttır.
Kaynak: Odatv / Soner Yalçın
Bu Bir İlandır
