Trump BM Genel Kurulunda Tahran'a gözdağı vererek güçlü görünmeye çalıştı. ABD'de akaryakıt fiyatlarının tüm zamanların rekorunu kırması Trump'ın şovunun en çelişkili yönüydü. O esnada yan salonda İran ve ABD heyetleri dolaylı görüşmeler yürütüyordu. Tahran şartlarını masaya koydu
Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu salı günü New York'ta başladı. Dünya liderlerinin konuşmalarına sahne olan genel kurula ilk gün hitap edenler arasında ev sahibi ABD Başkanı Donald Trump da vardı. Trump kürsüden İran'ı "yok etmekle" tehdit ederken, temsilcileri ise bir başka salonda İranlı yetkililerle dolaylı müzakereler yürütüyordu.
ABD Başkanı yaptığı konuşmada, "Önemli bir karar vermem gerekiyor." dedi ve şöyle devam etti:
"İran'la, ülkeyi yeniden inşa etmelerine ve tarihte hiç olmadığı kadar güçlü bir ülke yaratmalarına olanak tanıyacak bir anlaşma mı yapılacak? Yoksa İslam Cumhuriyeti'ni tamamen yok mu edeceğim ve bunu hızlıca yaparak, bir daha insanları öldürüp ülkeleri yok etmelerine asla fırsat vermeyecek miyim? Ya da onları hayatta kalma şansları ve gelecekte büyük başarılara veya nesillere dair hiçbir umut olmadan cehenneme mi sürüyorum?"
İran heyeti konuşma sırasında bir alt düzey delege dışında salonu terk ederken, Trump anlaşmanın yakın olduğuna işaret eden ifadeler de kullandı.
MOTORİN REKORUYLA GELEN SORU: KARTLAR KİMDE?
ABD Başkanı kürsüden İran karşısında kartları elinde tutuyormuş izlenimi yaratmaya çalışsa da Washington'un müzakere sürecindeki başlıca taleplerinden biri olan Hürmüz Boğazı deniz trafiğine hâlâ büyük ölçüde kapalı. Günlük gemi geçişleri 10'un altında seyrediyor.
ABD yönetimi açısından daha da kötüsü, pazartesi günü ülkede motorin (dizel) fiyatının tüm zamanların rekorunu kırarak galon başına 6,51 dolara ulaşmış olması oldu.
Temmuz ayında Başkan Yardımcısı J.D. Vance, nükleer meseleyi bir kenara koyarak akaryakıt fiyatlarını frenlemenin İran Savaşı'nın bir numaralı hedefi haline geldiğini söylemişti. O dönemde motorin fiyatı 5 dolardı. Şu anki 6,51 dolarlık seviye ise bir yıl öncesine göre tam yüzde 76 daha yüksek.
'TOPAL ÖRDEK' YAKLAŞIYOR
Fiyatlar rekor kırdıkça Amerikalıların savaşa ve Trump'a desteği de geriliyor. CNN'in salı günü yayınladığı ankete göre Trump'ın İran'daki durumu yönetme biçimine verilen destek yüzde 26'ya geriledi. Savaşın başlamasından bir ay sonra bu oran yüzde 33'tü. Reuters ise bu hafta Trump'ın genel desteğinin yüzde 32 ile siyasi kariyerinin en düşük seviyesine gerilediğini bildirdi.
Bu tablo kasım ayındaki ara seçimlerde Cumhuriyetçilerin Kongredeki üstünlüğünü de tehdit ediyor. Trump yönetiminin görev süresinin ortasında "topal ördek" olma tehlikesiyle karşı karşıya kalması, İran'ın mı yoksa ABD'nin mi barışa daha çok ihtiyaç duyduğunu da ortaya koyuyor.
TAHRAN'DAN ÜÇ NET ŞART
Tam da bu atmosferde, Trump'ın Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve damadı Jared Kushner genel kurul devam ederken İran delegasyonu ile bir araya geldi. Tahran heyetine Dışişleri Bakanı Abbas Arakçı başkanlık etti. İran devlet televizyonu İRİB, Erakçi'nin Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması için Tahran'ın şartlarını ilettiğini bildirdi. Talepler arasında deniz ablukasının derhal kaldırılması, dondurulmuş tüm İran varlıklarının ivedilikle serbest bırakılması ve tüm direniş cephelerindeki savaşların sonlandırılması bulunuyor. Bu bilgiler çarşamba günü İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi tarafından da doğrulandı.
Görüşmelerden sonra gazetecilerin sorularından kaçınan Witkoff, ısrarlar üzerine "Şu anda kendimi çok iyi hissediyorum, yarın sanırım daha da iyi hissedeceğim" dedi. Görüşmelerin Trump'ın iddia ettiği gibi doğrudan değil, dolaylı olduğunu kaydetti. İlerleyen saatlerde ise X'te şöyle yazdı:
"Gün boyunca iki taraf arasında mekik dokuyan arabulucular aracılığıyla İran heyetiyle uzun görüşmeler yaptık. Başarıyla tamamlanan görüşmelerin yapıcı ve umut verici olacağını ümit ediyoruz. Arabulucular çalışmalarına devam edecek."
Trump'a göre "çok yakın gelecekte" başka bir görüşmenin daha yapılması planlanıyor.
'Gözdağı aşağılanmayı telafi etmez'
Aydınlık'ta yer alan habere göre, İran Genelkurmay Başkanlığı, Trump'ın BM'deki tehditlerine yanıt verdi. Açıklamada, silahlı kuvvetlerin ABD ve İsrail'e karşı daha yıkıcı ve beklenmedik saldırılar başlatmaya tam olarak hazır olduğu teyit edildi. Trump'ın tehditlerinin Washington'un stratejik çıkmazını yansıttığı vurgulandı.
İran Ordusu, ABD Başkanı'nın BM kürsüsünü saldırganlığı meşrulaştırmak için kullandığını, sözlerinin saha gerçeklerine dayanmaktan ziyade iç propaganda aracı olmaktan öteye geçemediğini bildirdi. Asılsız iddia ve tehditlerin tekrarlanmasının "güç göstergesi değil, stratejik zayıflığın kanıtı" olduğu belirtildi.
İran'ın bölgede, özellikle serbest ve uluslararası ticaret için her zaman bir güvenlik dayanağı olduğu; Batı Asya'daki gayrimeşru ve saldırgan Amerikan varlığının ise bir tehdit, güvensizlik ve istikrarsızlık kaynağı oluşturduğu vurgulandı.
Açıklamada, Washington'un İran'a karşı saldırganlığı ve "deniz korsanlığı" eylemlerindeki ardı ardına gelen başarısızlıklarını telafi etmek için küresel ekonomiyi ipotek altına aldığı ifade edildi. Trump'ın açıklamalarının güç dengelerini değiştirmeyeceği, yeni dünya düzeninde ABD'nin statüsündeki düşüşü veya İran'a ve direniş cephesine karşı savaşta aldığı "aşağılayıcı yenilgileri" telafi etmeyeceği altı çizildi.
ABD'li Senatör: Bu bir savaş suçu
Amerikalı Demokrat Senatör Bernie Sanders, Trump'ın bir kez daha İran'ı "yok etmek" ile tehdit etmesini "barbarlık" olarak nitelendirdi. Senatör X platformunda şu ifadeleri paylaştı:
"Hayır, Sayın Başkan. İran halkını 'yok etmemeliyiz'. Bu bir savaş suçudur. Bu barbarlıktır ve ABD'nin asla ilişkilendirilmemesi gereken bir durumdur. Açık konuşalım: Trump'ın İran'daki savaşı yasa dışı ve anayasaya aykırıdır. Kongre bunu HEMEN sona erdirmelidir."
Bölge ülkeleri İran'ı konuştu
BM Genel Kurulu sırasında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın da katılımıyla bölgesel bir zirve düzenlendi. Toplantıya ev sahibi ABD Başkanı Donald Trump'ın yanı sıra Mısır, Irak, Lübnan, Suriye ve Körfez İşbirliği Konseyi ülkelerinden liderler ve üst düzey yetkililer katıldı. Görüşmenin başlıca gündemi İran Savaşı'ydı.
Trump, BM kürsüsündeki sözlerini toplantıda da tekrarlarken İran'ın Kazma Dağı'nın derinliklerinde bulunan nükleer tesisini bombalayabileceklerini öne sürdü. Çatışmanın yaklaşan ara seçimlere kadar, hatta belki daha önce sona erebileceğini iddia etti.
ABD Başkanı diğer yandan Hindistan-Orta Doğu-Avrupa Ekonomik Koridoru (IMEC)'na verdiği desteği yineledi. Koridor, İsrail'i de kapsıyor ve Tel Aviv'in bölgesel bir enerji merkezi haline gelme projesinin en önemli ayaklarından biri olarak görülüyor. Ancak Trump koridordan söz ederken İsrail'in adını anmadı.
Trump'ın sıklıkla bölge ülkelerine dayatmaya çalıştığı İbrahim Anlaşmaları'ndan hiç bahsetmemesi ise dikkat çekti.
Bu Bir İlandır
