Abdulbaki Erdoğmuş'un Kaleminden: Kurban Bayramı ve Düşündürdükleri

Kurban uygulamasının Hz. İbrahim ile başlamadığı anlaşılıyor.

YAZARLAR 09.07.2022, 20:48
Abdulbaki Erdoğmuş'un Kaleminden: Kurban Bayramı ve Düşündürdükleri

Kurban; yaklaşmak, yakın olmak, yakınlık kurmak, fedakârlık yapmak, feda etmek, feda olmak gibi anlamları içermektedir.

Dini bir terim olarak, “ibadet maksadıyla belirli bir vakitte belirli şartları taşıyan hayvanı usulünce boğazlamak, ya da bu şekilde boğazlanan hayvan” demektir.

Birçok inanç ve gelenekte kurban; günahların bağışlanmasını sağlamak, Tanrıyla yakınlık kurmak, hedefine ulaşmak veya ulaşıldığı için teşekkürlerini sunmak için kesilir.

Tarih boyunca birçok topluluk kurbanlarını, “öfkesini yatıştırıp lütuf ve yardımlarını sağlamak veya günahlara kefâret düşüncesiyle tanrılara ve ölülere” takdim ediyordu. Yazılı tarih kaynaklarında bunlardan bazı toplulukların çocuklarını kurban ettiği de belirtilmektedir.

Sadece cahiliye Araplarında değil, Hinduizm, Şintoizm gibi inançlarda ve Brahmanlar döneminde de kurban uygulamaları hep vardı. Bunların birçoğu, din adamları nezaretinde ve çeşitli ritüellerle yapılır.

Bu kesimler için kurban kesmek, kan akıtmaktır. Hristiyanlar da “Hz. Îsâ’nın kanı birçoklarının günahının bağışlanması için döküldüğüne” inanmaktadır. (Matta, 26/26-28)

Şekil ve amaç bakımından farklılıklar olsa da insanlık tarihi boyunca kurban uygulamalarına her dönemde rastlanmaktadır. Kimileri için yakınlaşma, herhangi bir şeyi takdim etmekten ibarettir.

Kur’an’da Hz. Âdem’in iki oğlunun Allah’a kurban takdim ettiklerinden şöyle söz edilmektedir:

“Ve onlara gerçeği göstermek için Ademin iki oğlunun kıssasını anlat; nasıl ikisinin birer kurban sunduklarını ve birinden kabul edildiği halde diğerinden kabul edilmediğini. (Onlardan biri, Kabil), "Seni mutlaka öldüreceğim!" demişti. (Kardeşi Habil) cevap vermişti: "Unutma ki Allah, yalnız Ona karşı sorumluluk bilinci duyanların (kurbanı)nı kabul eder.”(Mâide/5:27)

Buna göre Kurban uygulamasının Hz. İbrahim ile başlamadığı da anlaşılmaktadır.

Putperestliğin yaygın olduğu Hz. İbrahim döneminde, muhtemelen çocukların da Tanrılara kurban edildiği düşünülebilir. Bu nedenle Hz. İbrahim ve Oğlu Hz. İsmail’in ihlası “kurban” örneği ile anlatılmaktadır.

Hz. İbrahim ve Hz. İsmail’in Allah’a İman noktasındaki samimiyet ve fedakarlığının örnek alınması yerine “kurban” olayının öncelenmesini ve önemsenmesini amacından bir sapma olarak görüyorum.

Zira Kur’an’da “oğlunu kes” diye bir emir olmadığı ve olayın sadece bir rüyadan ibaret olduğu açıktır. Aksi bir anlayış, şu ayetle açıkça çelişecektir:

“Bu yüzden Biz İsrailoğullarına bildirdik ki, -cinayetin ve yeryüzünde fesadı yayma (nın cezası) olarak işlenmesi dışında- eğer bir kimse bir insanı öldürürse bütün insanlığı öldürmüş gibidir; ve bir kimse bir hayat kurtarırsa bütün insanlığı kurtarmış gibi olur.” (Maide Suresi/5:32)

Allah, Kur’an’da Hz. İbrahim’in iman ve ihlasından bahsederken sözü kurban konusuna getirerek dikkatleri hakikate ve gerçek imana çevirmektedir:

“(Ve İbrahim şöyle yalvardı:) "Ey Rabbim! Bana dürüst ve erdemli (olacak bir erkek çocuk) bağışla!

Bunun üzerine ona (kendisi gibi) yumuşak huylu bir erkek çocuk müjdeledik.

Ve (bir gün, çocuk, babasının) tutum ve davranışlarını anlayıp paylaşacak olgunluğa eriştiğinde babası şöyle dedi: "Ey yavrucuğum! Rüyamda seni kurban ettiğimi gördüm, bir düşün, ne dersin?" (İsmail): "Ey babacığım" dedi, "sana emredilen neyse onu yap! İnşallah beni sıkıntıya göğüs gerenler arasında bulacaksın!

Fakat ikisi Allah’ın emri (olarak gördükleri)ne kendilerini teslim edince ve (İbrahim) onu yüzüstü yatırınca,

Kendisine seslendik: "Ey İbrahim, sen şimdiden o rüya (nın amacı)nı yerine getirmiş oldun!" İşte iyilik yapanları Biz böyle ödüllendiririz:

Çünkü bu, gerçekten apaçık bir sınama idi.

Ve fidye olarak o’na büyük bir kurban verdik,

Böylece o’nun sonraki kuşaklar tarafından şöyle hatırlanmasını sağladık:

"İbrahim’e selam olsun!"

 Biz iyileri böyle ödüllendiririz, çünkü o Bizim gerçekten inanmış kullarımızdandı.

(Saffat Suresi/37:100-111)

--

Ayetlerde, Hz. İbrahim’in oğlunu rüyasında kurban ettiği ve gördüklerinin rüyadan ibaret olduğu görülmektedir. Ancak bu dönemde çocukların da kurban edildiği dikkate alındığında Hz. İbrahim’in rüyasını bu doğrultuda yorumlayarak oğlu İsmail’e durumu anlatır.

Hz. İsmail de Allah’ın emrine iman-ihlas ve teslimiyetle babasına; “sana emredilen neyse onu yap!” diyerek imandaki samimiyetini ortaya koymuştur.

Hz. İbrahim, kurban yoluyla biricik oğlunu Allah’a feda etmeye, Hz. İsmail de canını Allah yolunda vermeye hazır olduğunu göstermişlerdir.

Allah da bu teşebbüsü engelleyerek gördüğü rüyanın Allah’ın emri olmadığını ancak “rüyanın amacını yerine getirmiş olduklarını" belirteler bir hayvan kurban edilmesini ister.

Müslüman alimler de bu gerekçeyle “Rüya ile hüküm verilemeyeceği” kararına varmışlardır.

Böylece “kurban kesme ibadeti” de Hicretin ikinci yılından itibaren Müslümanlar tarafından da yerine getirilmeye başlanmıştır.

Hiç kuşkusuz kurbandan amaç hayvan kanı akıtmak değildir, Kurban Bayramı da hayvanları kesmekten ibaret değildir. Bayram nedeniyle kesilmesi konusunda açık bir hüküm olmasa da kesilen hayvanın etini yoksullara, ihtiyaç sahiplerine dağıtarak bayramı bir dayanışma, kaynaşma, yakınlaşma ve sevince dönüştürmek önemli bir ibadettir.

İdeal olanı merhum Cahit Zarifoğlu söylemiş:

“Üstadım” dedim,

“Bayrama ne alayım?”

Dedi: “Birkaç̧ piri fâniden gönül, birkaç̧ çocuktan gülücük, alabilirsen birkaç̧ fakirden de duâ al.”

“Üstadım” dedim,

“Bayrama ne keseyim?

Önce; “Gıybeti kes, Kul hakkı yemeyi kes, Yalan söylemeyi kes, Haram yemeyi kes, Adam kayırmayı kes, İsrafı kes, Kötülükten irtibatı kes.......

“Bunları kesmezsen ne kesersen beyhude...”

--

Bu temenniyle herkesin Kurban Bayramı’nı tebrik ediyorum.

Abdulbaki Erdoğmuş

Yorumlar (0)
Namaz Vakti 05 Aralık 2022
İmsak 06:35
Güneş 08:06
Öğle 12:59
İkindi 15:22
Akşam 17:43
Yatsı 19:09
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Fenerbahçe 13 29
2. Galatasaray 13 27
3. Adana Demirspor 13 24
4. Konyaspor 14 24
5. Başakşehir 13 24
6. Kayserispor 14 23
7. Trabzonspor 13 23
8. Beşiktaş 13 22
9. Alanyaspor 14 17
10. Gaziantep FK 13 16
11. Antalyaspor 12 16
12. Giresunspor 13 15
13. Kasımpaşa 13 15
14. Hatayspor 13 14
15. Karagümrük 13 13
16. Ankaragücü 13 13
17. Sivasspor 14 11
18. İstanbulspor 13 8
19. Ümraniye 13 7
Takımlar O P
1. Eyüpspor 16 37
2. Samsunspor 15 27
3. Keçiörengücü 15 26
4. Rizespor 14 25
5. Pendikspor 14 25
6. Bodrumspor 15 25
7. Boluspor 15 25
8. Manisa FK 15 24
9. Bandırmaspor 15 24
10. Sakaryaspor 16 22
11. Altay 15 21
12. Adanaspor 15 18
13. Göztepe 14 18
14. Tuzlaspor 15 16
15. Erzurumspor 15 14
16. Altınordu 15 12
17. Ö.K Yeni Malatya 15 11
18. Gençlerbirliği 15 7
19. Denizlispor 15 6
Takımlar O P
1. Arsenal 14 37
2. M.City 14 32
3. Newcastle 15 30
4. Tottenham 15 29
5. M. United 14 26
6. Liverpool 14 22
7. Brighton 14 21
8. Chelsea 14 21
9. Fulham 15 19
10. Brentford 15 19
11. Crystal Palace 14 19
12. Aston Villa 15 18
13. Leicester City 15 17
14. Bournemouth 15 16
15. Leeds United 14 15
16. West Ham United 15 14
17. Everton 15 14
18. Nottingham Forest 15 13
19. Southampton 15 12
20. Wolves 15 10
Takımlar O P
1. Barcelona 14 37
2. Real Madrid 14 35
3. Real Sociedad 14 26
4. Athletic Bilbao 14 24
5. Atletico Madrid 14 24
6. Real Betis 14 24
7. Osasuna 14 23
8. Rayo Vallecano 14 22
9. Villarreal 14 21
10. Valencia 14 19
11. Mallorca 14 19
12. Real Valladolid 14 17
13. Girona 14 16
14. Almeria 14 16
15. Getafe 14 14
16. Espanyol 14 12
17. Celta Vigo 14 12
18. Sevilla 14 11
19. Cadiz 14 11
20. Elche 14 4
Günün Karikatürü Tümü