Türkiye'de aldığı emekli maaşı ile geçinemeyen pek çok emekli çalışmaya devam ediyor. Ancak emekliler çalışırken, en ağır ve en tehlikeli iş kollarında çalışmaya mahkum ediliyor. Öyle ki Malatya ve Hatay'dan gelen acı haberler yaramızı derinleştiriyor.
Türkiye’de emeklilik sistemi ve ekonomik şartlar, yaş sınırını çoktan aşmış binlerce vatandaşı en ağır ve en tehlikeli iş kollarında çalışmaya mahkum ediyor. Son olarak Malatya’nın Akçadağ ilçesinde kendi evinin inşaatında çalışırken elektrik akımına kapılarak can veren 70 yaşındaki bir vatandaş ile Denizli Merkezefendi'de taşeron bir telekomünikasyon firmasında araç yüklemesi yaparken pikaptan düşüp beyin kanaması geçiren 60 yaşındaki Hataylı işçi Yakup Karacaoğlu’nun ölümleri, ülkedeki "yaşlı iş cinayetleri" gerçeğini bir kez daha Türkiye’nin gündemine taşıdı.
Yasaya göre 50 yaş üstü ve emeklilik hakkı kazanmış olmalarına rağmen çalışırken can veren işçilerin otopsi ve ölüm raporları, Türkiye’deki emeklilik illüzyonunu ve güvencesiz çalışma ortamını deşifre ediyor.
ÖLÜM RAPORLARINDAKİ ÇARPICI DETAY
İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisi (İSİG) ve adli tıp uzmanlarının verilerine göre, 50 ve özellikle 60 yaş üstü işçi ölümlerine dair hazırlanan adli tıp raporlarında çarpıcı ortak noktalar bulunuyor.
Yaş ilerledikçe ortaya çıkan kronik rahatsızlıklar (tansiyon, kalp yetmezliği) ve yaşa bağlı refleks kayıpları, ağır iş kollarında doğrudan ölüm nedeni haline geliyor.
Raporlar incelendiğinde; 50 yaş üstü inşaat işçilerinde en sık ölüm nedeninin "yüksekten düşme ve denge kaybı", Tarım ve taşımacılıkta "aşırı yorgunluğa bağlı kalp krizi", Sanayi ve altyapı işlerinde ise "refleks yavaşlığı nedeniyle iş makinesine kapılma/elektrik akımına kapılma" olduğu görülüyor.
Uzmanlar, 20'li yaşlardaki bir işçinin kurtulabileceği basit bir iş kazasının (pikaptan düşme, hafif akıma kapılma), 60 yaş üstü bir işçide doğrudan çoklu organ yetmezliği veya beyin kanaması gibi ölümcül sonuçlar doğurduğunu belirtiyor.
VERİLERLE TÜRKİYE VE AVRUPA UÇURUMU
Yeniçağ'dan Süleyman Çay'ın haberine göre, Türkiye ile Avrupa Birliği (AB) ülkeleri kıyaslandığında, yaşlı nüfusun istihdam oranı ve iş cinayetlerindeki payı arasındaki uçurum korkunç boyutlara ulaştı.
Türkiye'de her yıl iş cinayetlerinde hayatını kaybeden yaklaşık 2 bin işçinin yüzde 25 ila 30’unu 50 yaş ve üzerindeki kıdemli veya emekli işçiler oluşturuyor. Yılda ortalama 500'e yakın yaşlı işçi, hak ettiği emeklilik hayatını yaşayamadan şantiyelerde, tarlalarda veya direk tepelerinde can veriyor.
AB genelinde (Eurostat verilerine göre) 60 yaş üstü nüfusun çalışması genellikle nitelikli danışmanlık, idari yönetim veya hafif hizmet sektörlerinde yoğunlaşıyor. Avrupa'da bir emeklinin inşaat şantiyesinde harç taşırken veya telekomünikasyon hatlarında direğe tırmanırken ölmesi neredeyse imkansız olarak değerlendiriliyor.
Türkiye, OECD ülkeleri arasında "emekli olduktan sonra çalışmak zorunda kalan nüfus" oranında zirvede yer alıyor. Düşük emekli maaşları ve yüksek enflasyon nedeniyle, Türkiye'de 50 yaş üstü istihdamın büyük bölümü güvencesiz, sigortasız ve en tehlikeli (inşaat, tarım, lojistik) iş kollarında yoğunlaşıyor.
"EMEKLİLİK VAR AMA GEÇİM YOK"
Sendikalara ve çalışma ekonomistlerine göre bu ölümler "kaza" değil, yapısal birer cinayet. Konuya ilişkin değerlendirmelerde şu vurgu öne çıkıyor:
"Gelişmiş ülkelerde emeklilik; dinlenme, seyahat etme ve yaşlılığı güvence altında geçirme dönemi olarak kabul edilir. Türkiye’de ise emeklilik, sadece kağıt üzerinde bir statüdür. Maaşı yetmeyen 60 yaşındaki Yakup Karacaoğlu, bir taşeron firmada pikap üzerinde yükleme yaparken düşüp ölüyorsa; 70 yaşındaki bir başka vatandaş geçim derdi yüzünden ilerlemiş yaşına rağmen tehlikeli işlere girişmek zorunda kalıyorsa, burada sorgulanması gereken şey sosyal devlet ilkesinin ne kadar aşındığıdır."