Türkiye’de yaşanan fon krizi için ABD’ye kritik bir uyarı yapıldı. Dünyanın ileri gelen ekonomi gazetelerinden Financial Times, Türkiye’de meydana gelen borsa krizini sayfalarına taşırken ABD’nin de dikkatli olması gerektiği uyarısında bulundu.
Dünyaca ünlü ekonomi gazetesi Financial Times, Türkiye’de yaşanan fon krizi üzerine önemli bir değerlendirmede bulundu. Türkiye’de BIST 100 endeksinin yüzde 8’den fazla gerilemesine ve fonların geri ödeme taleplerini karşılayamayıp kilitlenmesine neden olan ponzi benzeri düzen, küresel piyasalar için de büyük bir risk oluşturuyor.
Financial Times, Türkiye’de BIST 100 endeksinin bu hafta yüzde 8’den fazla gerilediğine dikkat çekerek satış dalgasının, yerel bir portföy yönetim şirketinin bazı fonlarının yatırımcılardan gelen geri ödeme taleplerini karşılayamadığını açıklamasının ardından başladığını kaybetti.
Meydana gelen fon krizi, sadece Türkiye’deki fon sektörünün işleyişine ilişkin soru işaretlerini değil, kaldıraçlı ve yoğunlaşmış yatırımların piyasalarda yaratabileceği riskleri de gündeme getirdi.
FONLARA YENİ PARA GİRİŞLERİ HIZLANDI!
Bazı büyük portföy yönetim şirketlerinin, bağlantılı şirketlerdeki likit olmayan hisseleri satın alarak bu hisselerin fiyatlarını ve buna bağlı olarak fonlarının net varlık değerlerini yükselttiğine ilişkin suçlamalar bulunuyor. Olağanüstü getirilerin bireysel yatırımcılar açısından cazip hale gelmesiyle fonlara yeni para girişleri hızlandı.
Türkiye’deki kriz, gevşek denetim ve yetkililerin “Ponzi benzeri düzen” olarak değerlendirdiği uygulamalarla ilişkilendiriliyor. Ortaya çıkan tablo ise, benzer risklerin yalnızca gelişmekte olan piyasalara özgü olmadığını da gösterirken büyük ve gelişmiş sermaye piyasalarında da yüksek kaldıraç ve sınırlı sayıdaki varlıkta yoğunlaşan pozisyonlar, fiyatların ters yönde hareket etmesi halinde likidite sorunlarını büyütebiliyor.
ABD’DEKİ ÖRNEK AKILLARA GELDİ!
ABD’de bu durumun en dikkat çeken örneklerinden birinin Archegos Capital Management olduğu bilinirken fonun kurucusu Bill Hwang, borçlanarak az sayıdaki ABD ve Asya medya ve teknoloji şirketinin hisselerinde büyük pozisyonlar meydana getirmişti.
Pozisyonların büyüklüğü, fonun varlık değerini yukarı taşırken bu yatırımlardan çıkmayı da zorlaştırdı. Hisselerde sert satış yapılmadan büyük pozisyonları nakde çevirmek mümkün olmayınca sistemdeki kırılganlık daha görünür hale geldi. Türkiye’deki son gelişmeler de benzer biçimde, varlık fiyatlarının yükseldiği dönemde başarılı görünen bir yatırım stratejisinin, piyasa koşulları tersine döndüğünde ne kadar hızlı likidite sorununa dönüşebileceği tartışmasını beraberinde getirdi.
ABD’YE KRİTİK UYARI GELDİ!
Financial Times’a göre, benzer bir tartışma ABD piyasalarında da yürütülüyor. Bireysel yatırımcıların yoğun ilgisi ve artan kaldıraç, rekor seviyelere ulaşan hisse fiyatlarını destekleyen unsurlar arasında gösterilirken ABD’de toplam kredili menkul kıymet borcu ağustos sonunda yaklaşık 1,5 trilyon dolar seviyesine yükseldi.
Söz konusu rakam, haziran ayında görülen rekor seviyenin biraz altında yer alırken ABD teknoloji sektöründe şirketler arasındaki karşılıklı yatırımlar ve döngüsel finansman anlaşmaları da başka bir risk alanı oluşturuyor. Yapay zeka bağlantılı hisselerde borçlanarak büyük pozisyonlar alan Situational Awareness hedge fonu da yaz aylarında sert kayıplar yaşadı.
Türkiye ve ABD’de düzenleyici kurumlar, yatırımcıların korunmasından ziyade sermaye piyasalarının büyümesine öncelik vermekle suçlanırken Türkiye’deki fon krizi kaldıraçlı ve yoğunlaşmış yatırımların aynı anda çözülmesinin daha geniş bir piyasada likidite baskısı oluşturabileceğini gösterdi.
Türkiye’de finansal istikrarın sağlanmasına yönelik önlemlerde Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek merkezi bir rol üstleniyor. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent açısından da yüksek kaldıraç, piyasa yoğunlaşması ve yatırımcıların korunması gibi başlıklar, büyük sermaye piyasalarında finansal istikrar tartışmasının önemli unsurları arasında yer alıyor.
Kaynak: Nefes Gazetesi