Ortadoğu’daki çatışmalar ve Hürmüz Boğazı’ndaki enerji trafiğinin durma noktasına gelmesi küresel piyasaları yangın yerine çevirdi. Brent petrolün varil fiyatı 101,9 dolara fırlarken, ABD Başkanı Trump’ın "İran ile anlaşma istemiyorum" çıkışı, piyasalarda belirsizliği harmanladı.
Küresel piyasalar, haftaya jeopolitik gerilimlerin ve tırmanan enerji maliyetlerinin gölgesinde karışık bir seyirle başladı.
ABD, İsrail ve İran hattındaki sıcak temaslar, yatırımcıların risk algısını zirveye taşırken; temel enerji rotası olan Hürmüz Boğazı'nda sevkiyatın felç olması, küresel ölçekte özellikle petrol fiyat artışlarını tetikleyen en büyük unsura dönüştü.
TRUMP ’TAN SERT MESAJ: "ŞARTLAR UYGUN DEĞİL"
ABD Başkanı Donald Trump, krizin çözümüne yönelik beklentileri boşa çıkaran bir açıklama yaptı. Saldırıları durdurmak adına İran ile bir anlaşma masasına oturmaya niyetli olmadığını belirten Trump, ancak İran'ın nükleer hedeflerinden tamamen vazgeçmesi durumunda "çok sağlam" bir anlaşmanın parçası olabileceğini dile getirdi.
Bölgedeki enerji güvenliği için müttefiklerle plan yaptıklarını kaydeden Trump, ABD Donanması'nın Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemilere eşlik edebileceğini duyurdu. Trump'ın Rus petrolüne geçici izin verilmesiyle ilgili "Dünya için petrol istiyorum" sözleri ise piyasalardaki arz endişesinin boyutunu gözler önüne serdi.
ABD EKONOMİSİNDE TEHLİKE ÇANLARI: BÜYÜME ÇAKILDI
Küresel piyasaların odağındaki ABD'den gelen veriler, dev ekonomideki yavaşlamayı ortaya koydu. 2025'in son çeyreğinde yüzde 1,4 büyümesi beklenen ABD ekonomisi, sadece yüzde 0,7 büyüme kaydederek tahminlerin yarısında kaldı.
Bu durgunluk sinyallerine rağmen enflasyon göstergesi olan çekirdek kişisel tüketim harcamaları yıllık yüzde 3,1 artışla yüksek kalmaya devam etti.
GÖZLER ÇARŞAMBA GÜNÜNDE
Çarşamba günü açıklanacak Federal Açık Piyasa Komitesi (FOMC) kararları öncesinde, piyasalar Eylül ayına kadar bir faiz indirimi beklemiyor. Bu durum, küresel piyasalarda paranın maliyetinin uzun süre daha yüksek kalacağını gösteriyor.
BORSA İSTANBUL VE PİYASALARDA SON DURUM
Dünyadaki bu kaotik ortam iç piyasaya da satış baskısı olarak yansıyor. Cuma günü yüzde 1,45 değer kaybeden Borsa İstanbul'da (BIST 100), Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) savunma hattını kurdu:
Açığa Satış Yasağı: Pay piyasalarındaki açığa satış yasağı ve kredili işlemlerdeki öz kaynak esnekliği 27 Mart seans sonuna kadar uzatıldı.
Döviz ve Emtia: Dolar/TL 44,19 seviyesinde yatay başlarken, altının onsu 5 bin 20 dolardan işlem görüyor.
Petrol: Brent petrol yüzde 0,8 artışla 101,9 dolara ulaşarak halkın ulaşım ve enerji maliyetleri üzerindeki baskıyı artırdı.
ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik başlattığı hava operasyonları ikinci haftasını geride bırakırken, küresel enerji piyasaları tarihin en çalkantılı dönemlerinden birini yaşıyor. Jeopolitik riskler ve Hürmüz Boğazı’ndaki arz güvenliği endişeleriyle Brent petrol iki haftada yüzde 42, doğal gaz ise yüzde 57 oranında değer kazandı.
Orta Doğu’da tırmanan savaş, küresel ekonominin "şah damarı" olan enerji koridorlarını vurdu. İran lideri Ayetullah Ali Hamaney’in hayatını kaybettiği saldırıların ardından piyasalar adeta yangın yerine döndü. Tedarik zincirindeki kopmalar, sigorta şirketlerinin poliçeleri askıya alması ve Katar’ın LNG üretiminde "mücbir sebep" ilanı, enerji fiyatlarını son yılların en yüksek seviyelerine taşıdı.
PETROL PİYASASINDA 100 DOLAR EŞİĞİ AŞILDI
Ekonomim'in haberine göre, saldırılar öncesinde (27 Şubat) 72,48 dolarseviyesinde olan Brent türü ham petrolün varil fiyatı, iki haftalık süreçte vahşi dalgalanmalar sergiledi.
2 Mart'ta piyasaların açılmasıyla petrol fiyatları günlük yüzde 7,26 artarak 82,37 dolara fırladı.
9 Mart’ta 119,5 dolara kadar yükselen fiyatlar, G7 ülkelerinin stratejik rezervleri açma kararı ve Donald Trump’ın "savaşın sonu yakın" mesajlarıyla bir miktar gerilese de kalıcı bir düşüş sağlamadı.
İran’ın Hürmüz Boğazı’na mayın döşediği iddiaları ve misilleme saldırılarıyla gerilim tırmanırken, Brent petrol haftayı saldırı öncesine göre yüzde 42,3 artışla 103,14 dolardan kapattı.
DOĞAL GAZDA "KATAR" KRİZİ VE AVRUPA PANİKTE
Lojistik darboğaz sadece petrolü değil, ısınma ve sanayi için kritik olan doğal gaz piyasasını da altüst etti.
Dünyanın en büyük LNG ihracatçılarından Katar’ın Ras Laffan tesislerinde üretimi durdurması, küresel LNG arzının beşte birini risk altına soktu.
Avrupa’nın gösterge fiyatı olan Hollanda merkezli TTF’te doğal gaz kontratları, iki haftada yüzde 57 artarak megavatsaat başına 50,1 avroya ulaştı. Bu, enerji krizinin Avrupa sanayisi üzerindeki baskısını ciddi şekilde artırdı.
KÖMÜR PİYASASI DA GELİŞMELERDEN NASİBİNİ ALDI
Alternatif enerji kaynaklarına yönelen talep, kömür fiyatlarını da yukarı çekti. Asya piyasaları için referans kabul edilen Newcastle kömür fiyatları, saldırıların başından bu yana yüzde 15,8 artış göstererek ton başına 137,3 dolardan haftayı tamamladı.
Kaynak: Karar ve Halktv