Abdulbaki Erdoğmuş'un Kaleminden:Eleştiri Toplumu Geliştirir

Kültürümüzde var olan ancak pratik hayatımızda olumlu olarak gereği gibi yararlanmadığımız tenkit; terim olarak eleştiri ile aynı anlama gelmektedir.

YAZARLAR 20.10.2022, 17:07
Abdulbaki Erdoğmuş'un Kaleminden:Eleştiri Toplumu Geliştirir

Eleştiri Toplumu Geliştirir

Kültürümüzde var olan ancak pratik hayatımızda olumlu olarak gereği gibi yararlanmadığımız tenkit; terim olarak eleştiri ile aynı anlama gelmektedir.

Eleştiri (tenkit); “bir şeyin değerini vermek, bir şeye kıymet biçmek, o şeyi kıymetlendirmek” demektir. Bu nedenle eleştirel düşünce önemlidir ve kıymetlidir. Düşünce ve ifade özgürlüğünün, temel insan haklarının en başında gelmesi boşuna değildir.

Farklı fikirlerin ve özgürlüklerin önemini ve değerini bilmeyen toplumlarda eleştirel düşüncenin gelişmesi de beklenemez. Ana kaynağı coğrafyamız olmasına rağmen asırlardır yoksunluğunu yaşadığımız felsefe, sanat, bilim ancak eleştiri ve eleştirmenlerle gelişir.

Eleştirinin çağımızda özellikle siyasal alanda kısıtlanması büyük bir utanç ve ilkelliktir. Muhalefeti susturmak amacıyla çıkarılan Dezenformasyon Yasası da bu kapsamda değerlendirilebilir.

Dezenformasyon Yasası sadece muhalifleri değil herkesi kapsıyor. Bugünün iktidarına hizmet etmesi planlansa da iktidarın değişmesi durumunda mevcut iktidarın aleyhine de işleyecek bir yasadır.

Bizim için bundan daha önemlisi, bu yasanın eleştirel düşünceyi ve fikir üretenleri baskı altına almasıdır. Zira fikir üreten ve iktidarı eleştiren herkes, paylaşımı ilgili maddeye aykırı kabul edilmesi durumunda suçlu sayılabilecek ve cezalandırılabilecektir.

İktidarın aleyhine değerlendirilecek bir Tweet dahi yargılama nedeni olacaktır. On binlerce tweet ’in atıldığını düşündüğümüzde, on binlerce dava söz konusu olacaktır. Kişilik haklarıyla ilgili ihlallerde internet sitelerine açılacak davaları hesaba kattığımızda sorunun vahameti daha da büyüyecektir.

İktidarın verileriyle uyuşmayan bilgileri yazanların, görüntülü ve sosyal medyada haberi paylaşanların tamamı risk altında olacak.  

Bir bilginin veya haberin doğruluğu ancak iktidarın onayıyla belirlenecekse istibdat kaçınılmaz bir sonuç olacaktır. İstibdat dışında sansür uygulamalarının imkânı yoktur.

Gazeteleri, internet sitelerini, gazetecileri, sosyal medya kullanıcılarını, akademisyenleri devamlı tehdit ve risk altında tutmak “istibdat” dışında hangi kavramla izah edebiliriz?

İngiliz filozof, politik ekonomist John Stuart Mill “Eğer bütün insanlık, bir kişi hariç, bir düşünceyi savunsaydı ve sadece bir kişi bunun aksini düşünseydi; bütün insanlığın o bir kişiyi susturması, o bir kişinin, eğer güç elinde olsa, bütün insanlığı susturması kadar haklı çıkarılamaz olurdu” der.

Eleştirinin öncelikli amacı yol göstermektir. Her eleştiri, doğru ve iyi niyetli olarak değerlendirilemez. Ancak hakaret, küfür, iftira içermeyen her eleştiri değerlidir. Çünkü yanlış görünen eleştiriden bazen doğru şeyler çıkabilir.

Eleştiri, herkese yarar sağlar, özellikle de siyasetçilere ve iktidarlara. Ayrıca iktidar eleştirisi de aydınlar için bir erdemdir. Eleştirileriyle iktidarları uyararak yanlış uygulamaların önüne geçerler. 

Hz. Ömer, "Eğer bize (düşüncesini) söylemezse onlarda hayır yoktur. Eğer onların doğru sözlerini kabul etmezsek bizde hayır yoktur."

Eleştiri kültürüne açık olmayan toplumlar, gelecek tasavvuru ve hayal gücünden de yoksun olurlar. İngiliz devlet adamı, hukukçu, filozof Thomas More "Hayal gücünü kaybeden toplum yarınsızdır" der.

Bizi yarınlara taşıyacak olan özgürlüktür ve özgürlüğün olmazsa olmaz öncelikli ilkelerinden biri de eleştiri yani yorum özgürlüğüdür.

Dezenformasyon yasasıyla engellenmek istenen de iktidara yönelik eleştiri ve yorumlardır. Cezalandırılmak istenen de yol gösterici farklı fikirlerdir.

Fikir özgürlüğü yasalarla sınırlandırılamaz. Sınırlarını belirleyecek olan bireysel ve toplumsal ahlaktır. Eleştiride de esas olan ahlaktır. Ahlakın gereği olarak düşmanlaştırmadan, ötekileştirmeden bireyi, yönetimi, siyaseti eleştirmek yarar sağlar.  

“Devletin nihai amacının, güvenliği sağlamak suretiyle kişileri korkudan azade kılmak ve özgürlüğü korumak olduğunu” belirten ünlü düşünür, filozof Baruch Spinoza’dan yaklaşık 350 yıl sonra korku duvarlarının örülmesi ve özgürlüklerin kısıtlanması bizim açımızdan bir trajedidir.

-

Sessizce düşünsek duyacaklar bir gün

Olmazları olmuş sayacaklar bir gün

Onlar bu vehimle ellerinden gelse

Rüyalara sansür koyacaklar bir gün 

Arif Nihat Asya

--

Abdulbaki Erdoğmuş

--

Yorumlar (0)
Namaz Vakti 01 Aralık 2022
İmsak 06:31
Güneş 08:01
Öğle 12:58
İkindi 15:22
Akşam 17:44
Yatsı 19:09
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Fenerbahçe 13 29
2. Galatasaray 13 27
3. Adana Demirspor 13 24
4. Konyaspor 14 24
5. Başakşehir 13 24
6. Kayserispor 14 23
7. Trabzonspor 13 23
8. Beşiktaş 13 22
9. Alanyaspor 14 17
10. Gaziantep FK 13 16
11. Antalyaspor 12 16
12. Giresunspor 13 15
13. Kasımpaşa 13 15
14. Hatayspor 13 14
15. Karagümrük 13 13
16. Ankaragücü 13 13
17. Sivasspor 14 11
18. İstanbulspor 13 8
19. Ümraniye 13 7
Takımlar O P
1. Eyüpspor 15 34
2. Rizespor 14 25
3. Pendikspor 14 25
4. Keçiörengücü 14 25
5. Boluspor 14 25
6. Samsunspor 14 24
7. Manisa FK 14 23
8. Bodrumspor 14 22
9. Bandırmaspor 14 21
10. Sakaryaspor 15 19
11. Altay 14 18
12. Adanaspor 14 17
13. Göztepe 13 17
14. Tuzlaspor 14 16
15. Erzurumspor 14 14
16. Altınordu 14 12
17. Ö.K Yeni Malatya 15 11
18. Gençlerbirliği 14 7
19. Denizlispor 14 6
Takımlar O P
1. Arsenal 14 37
2. M.City 14 32
3. Newcastle 15 30
4. Tottenham 15 29
5. M. United 14 26
6. Liverpool 14 22
7. Brighton 14 21
8. Chelsea 14 21
9. Fulham 15 19
10. Brentford 15 19
11. Crystal Palace 14 19
12. Aston Villa 15 18
13. Leicester City 15 17
14. Bournemouth 15 16
15. Leeds United 14 15
16. West Ham United 15 14
17. Everton 15 14
18. Nottingham Forest 15 13
19. Southampton 15 12
20. Wolves 15 10
Takımlar O P
1. Barcelona 14 37
2. Real Madrid 14 35
3. Real Sociedad 14 26
4. Athletic Bilbao 14 24
5. Atletico Madrid 14 24
6. Real Betis 14 24
7. Osasuna 14 23
8. Rayo Vallecano 14 22
9. Villarreal 14 21
10. Valencia 14 19
11. Mallorca 14 19
12. Real Valladolid 14 17
13. Girona 14 16
14. Almeria 14 16
15. Getafe 14 14
16. Espanyol 14 12
17. Celta Vigo 14 12
18. Sevilla 14 11
19. Cadiz 14 11
20. Elche 14 4
Günün Karikatürü Tümü