ABD Merkez Bankası’ndan (Fed) gelen “ılımlı” açıklamalar, aralık ayında faiz indirimi ihtimalini güçlendirdi. Küresel piyasalarda yaşanan bu beklenti değişimi ve döviz kurundaki hareketlilik, altın fiyatlarında yeni bir yükseliş dalgasını tetikledi. Hem ons hem de gram altın son günlerde dikkat çeken seviyelere tırmandı.

BANK OF AMERICA'DAN ÇARPICI TAHMİN: 5 BİN DOLAR MÜMKÜN

Altın piyasasında gözler artık yabancı kurumların değerlendirmelerine çevrilmiş durumda. Bank of America (BofA), yayımladığı “Önümüzdeki Yıl” raporunda altının 2025 boyunca rekor seviyelerde kalmasını sağlayan koşulların 2026’da da devam edeceğini belirtti.

BofA stratejistleri, ABD’nin alışılmışın dışındaki ekonomik politikalarının altını destekleyen temel unsur olduğunu vurguladı. Raporda, bu koşulların sürmesi halinde ons altının 2026’da 5 bin dolara kadar yükselebileceği tahmin edildi. Bankanın ortalama fiyat beklentisi ise 4.538 dolar seviyesinde.

Strateji ekibine göre altın hala “aşırı alım” bölgesinde olmasına rağmen “yetersiz yatırım” görmesi piyasayı güçlü tutmaya devam ediyor.

DOLAR/TL KURU DEĞİŞMEZSE GRAM ALTIN 6 BİN 800 TL OLACAK

Bank of America’nın tahminine göre, ons altın 2026’da 5.000 dolara ulaşırsa ve dolar/TL kuru bugünkü seviyesi olan yaklaşık 42,47 TL'de sabit kalırsa gram altın fiyatı yaklaşık 6.827 TL seviyesine çıkabilir.

ONS ALTINDA 14 KASIM'DAN BU YANA EN YÜKSEK SEVİYE

Fed yetkililerinin güvercin tondaki mesajları, yatırımcıların yılın son toplantısında faiz indirimi beklentisini artırdı. ABD’den gelen bu sinyaller ons altını yukarı çekti. Sabah saatlerinde 4.162 doları test eden ons altın, 14 Kasım’dan bu yana en yüksek seviyesini görmüş oldu. Sabah seansında ise 4 bin 149 dolardan işlem görüyor.

GRAM ALTIN DA HAREKETLENDİ

Sözcü'nün haberine göre, Ons fiyatındaki yükselişe dolar/TL’deki sınırlı artış da eklenince gram altında ivme hızlandı. Dün 5.657 liraya kadar çıkan gram altın, bugün sabah 10.00 itibarıyla 5.665 liraya ulaştı.

KAPALI ÇARŞI'DA ALTIN FİYATLARI

Kapalı Çarşı'daki alış-satış fiyatları arasındaki makas açıklığı 76 liraya ulaştı. İşte altın fiyatlarındaki son durum:

DİĞER METALLERE YÖNELİK TAHMİNLER

BofA'nın raporunda sadece altın değil gümüş, platin ve paladyuma ilişkin öngörüler de yer aldı.

Gümüşte talebin gelecek yıl yüzde 11 azalması bekleniyor ancak arz açığı nedeniyle fiyatların ortalama 60 dolar/ons seviyesinde kalabileceği belirtiliyor.

Platin için ortalama 1.825 dolar,

Palladyum için ise 1.525 dolar/ons tahmini yapıldı.

*BU HABERDE YER ALAN İFADELER YATIRIM TAVSİYESİ DEĞİLDİR.

Türkiye’nin üretim üssü konumundaki tekstil ve hazır giyim sektörü çöküş sarmalında. Artan maliyetler, yüksek faizler ve rekabet kaybı, firmaları iki zorlu tercihle karşı karşıya bırakıyor: Konkordato ya da yurtdışı göçü. 2025 itibarıyla konkordato ilan eden tekstil firmalarının sayısının 100’ü aştığı, yurt dışı yatırımların ise 70 milyar dolara dayandığı tahmin ediliyor.

Kur ve faiz kıskacının sanayiyi baltaladığını belirten Polat Holding Yönetim Kurulu Başkanı Adnan Polat, “Sanayiciyi ayakta tutamazsak, enflasyon düşse bile bir şey ifade etmez” sözleriyle dikkat çekmişti. Şimdi ise sektörün diğer büyük isimlerinden benzer uyarılar geldi. Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’a övgüler yağdırarak, “AK Parti ile ülkemiz 50 yıl ileriye gitti” diyen perakende ve hazır giyim patronu Abdullah Kiğılı, bu kez sert bir çıkış yaptı. Kiğılı Yönetim Kurulu Başkanı Abdullah Kiğılı, üretimde yaşanan sorunlara dikkat çekerek, “Bizi büyük bir felaket bekliyor, 6 ay sonra ürün bulamayacağız. Devlet, hazır giyim ve tekstili gözden çıkardı” ifadelerini kullandı.

“ZOR BİR DÖNEM”

59 ülkede 1.300’ün üzerinde mağazası bulunan sektör devi LC Waikiki’nin Yönetim Kurulu Başkanı Vahap Küçük de Artaş Holding ev sahipliğinde düzenlenen etkinlikte yaptığı konuşmada benzer bir tablo çizdi.

Sözcü'nün haberine göre, Küçük, “Bugün zor bir dönemden geçiyoruz. Enflasyon ve faizi indirme imkanınız yok ama işlerimizi daha iyi hale getirebilir miyiz, maliyetlerimizi nasıl yönetebiliriz konularına odaklanmamız gerekiyor” dedi. Sektörde her gün yeni konkordato haberleri gelirken, kriz AKP çevrelerine de sıçradı. AKP Eskişehir İl Yönetim Kurulu Üyesi Bora Mehmet Osmalı’ya ait şirketlerin de konkordato ilan etti.

Faizler yüksek, krediye ulaşmak zor

“Tüm sektörler çalışacak ki biz de üretelim” diyen KASAD Başkanı Alican Duran, “Bizim sektörümüzde de zorlananlar var. Ayrıca ödemelerde müşterilerimiz zorlanıyor, onlar zorlanınca peşin aldığımız hammaddeleri almak için bankalardan kredi almaya çalışıyoruz. Hem faizler yüksek hem de krediye ulaşmak zor” açıklamasını yaptı. “Nakit akışı şu an hepimiz için adeta hayati bir damar” ifadelerini kullanan Duran, “Nakit akışını iyi yönetemeyenler ayakta kalamıyor. O yüzden bu tip şirketlerin bir nakit enjeksiyonu yapmadan devam etmeleri çok zor” dedi. Sanayicinin enflasyonla dengeli kur talebini yenileyen Duran, “Bu, direk kârlılığımızı, fiyat rekabetimizi etkiliyor” dedi.

Türkiye’de borç sarmalı derinleşiyor. ING’nin araştırmasına göre her iki kişiden biri borçlu çıkarken, en büyük yük kredi kartı ve banka kredilerinden geliyor. Katılımcıların yüzde 51’i bir kuruma ya da kişiye borcu olduğunu belirtirken, borçların dağılımında ilk sırayı yüzde 46 ile kredi kartı alacakları, ikinci sırayı yüzde 40 ile banka kredileri aldı. ING’nin ‘Türkiye’nin Tasarruf Eğilimleri Araştırması’ 2025 ikinci çeyrek verileri tasarruf yapamamanın en önemli nedenini de ortaya koydu.

Katılımcıların yüzde 67’si ‘yetersiz gelir’ nedeniyle tasarruf yapamadığını ifade etti. Tasarruf engelleri arasında düşük maaş, işsizlik, yüksek kira ve artan fatura giderleri öne çıkıyor. Katılımcıların yüzde 40’ı ‘elimdeki para yetmiyor’, yüzde 25’i ‘iş bulamıyorum’, yüzde 24’ü ise ‘elektrik, su, doğalgaz gibi faturalar çok yüksek’ dedi.

YÜZDE 55’E ÇIKTI

Araştırma, vatandaşların harcama alışkanlıklarındaki daralmayı da gözler önüne serdi. Market alışverişlerinde vatandaşların yüzde 55’i yalnızca zorunlu ihtiyaçlarını aldığını söylerken, yüzde 56’sı indirim kampanyalarını beklediğini belirtti. Sosyal yaşamda da durum farklı değil. Katılımcıların yüzde 61’i ‘tiyatro, konser gibi etkinliklere para ayıramıyorum’ derken yüzde 54’ü ise maddi sıkıntılar nedeniyle sosyal hayatını ertelemek zorunda kaldığını ifade etti

Sözcü'nün haberine göre, Tasarruf eğilimlerini inceleyen araştırma, Türkiye’de tasarruf yapanın da yapamayanın da borçlu olduğunu gösterdi. Araştırma sonuçlarına göre, tasarruf sahiplerinde borçluluk oranı yüzde 48, tasarruf yapamayanlarda ise yüzde 54’e yükseldi.

Tasarruf yastık altına sıkıştı

Araştırmaya göre tasarruf tercihlerinde altın hâlâ en güçlü seçenek. Yastık altı altın yüzde 35 ile ilk sırada yer alıyor. Evde saklanan nakit TL ve döviz ise yüzde 28’lik oranla ikinci sırada bulunuyor. Böylece, yastık altında değerlendirilen birikimlerin toplam oranı yüzde 63’e yükseliyor. Banka TL vadeli hesapları yüzde 21’de kalırken, hisse senedi ve borsa yüzde 19, değerli metal hesapları ise yüzde 18 oranında ilgi görüyor.

Mayısta Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın koruma ekibi için 1.2 milyar TL harcandı. 5 aylık harcama ise 4 milyar TL’ye dayandı. Muhalefet, “Bu güvenlik değil, korku bütçesi” dedi.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın güvenliğini sağlayan koruma ekibine yapılan harcamalar, kamuoyunda tartışma yarattı. Emniyet Genel Müdürlüğü’nün (EGM) verilerine göre, yalnızca mayıs ayında Cumhurbaşkanlığı Koruma Daire Başkanlığı için 1 milyar 245 milyon TL harcandı. Yılın ilk beş ayında yapılan toplam harcama ise 3 milyar 952 milyon TL oldu. CHP Kayseri Milletvekili Aşkın Genç, bu tabloyu ‘kamusal kaynak israfı’ olarak nitelendirdi.

CHP’li Aşkın Genç, harcamaların büyüklüğüne dikkat çekerek, koruma ekibine günlük 40 milyon 171 bin TL, saat başı 1 milyon 673 bin TL harcandığını belirtti.

EŞİTLİK İLKESİNE AYKIRI

Bu düzeyde bir bütçenin güvenlikten çok, iktidarın halktan duyduğu korkuyu temsil ettiğini savunan Genç, şunları söyledi: “Kamuda tasarruf denilerek emekliye kuru ekmek reva görülürken, memurun maaşı enflasyona ezdirilirken, öğrencinin KYK borcu, çiftçinin mazot gideri ödenemez hale gelmişken; bir kişinin güvenliği için yapılan milyarlık harcamaların bedelini 85 milyon vatandaş ödüyor.”

Sözcü'den Müslüm Evci'nin haberine göre, Aşkın Genç, koruma harcamalarının son dört yıldaki artış hızına da dikkat çekti. 2020 yılında 263 milyon TL olan koruma bütçesinin, 2024’te 2 milyar 291 milyon TL’ye çıkmasının yüzde 770’lik artışı temsil ettiğini ifade eden Genç, aynı dönemde emekli maaşları, asgari ücret veya tarımsal destek ödemelerinde böyle bir artış yapılmadığını vurguladı. Genç, “Bu harcamalar anayasal eşitlik ilkesine de aykırıdır. Anayasa’nın 2’nci maddesinde tanımlanan sosyal hukuk devleti ilkesi, kamu kaynaklarının şeffaf, ölçülü ve halkın ihtiyaçları doğrultusunda kullanılmasını gerektirir” dedi.

Günde 1.817 asgari ücret

Cumhurbaşkanlığı’nın 5 aylık koruma gideri 178 bin 810 asgari ücrete denk geliyor. Koruma giderlerine 1 günde ise 1.817 asgari ücretlinin maaşı kadar tutar harcanıyor. Ayrıca 5 ayda harcanan koruma gideri, 234 bin en düşük emekli maaşı ediyor. Koruma giderinin ocaktan bu yana her ay 200 milyon liradan fazla artış göstermesi de dikkat çekiyor. CHP’li Aşkın Genç, “Emekliye 16 bin TL reva görülürken, saray milyarlar harcanıyor. Tasarruf halka değil, saray şatafatına uygulanmalı” dedi.

Türkiye’de vergi yükü vatandaşın sırtına yıkılırken, servetten değil emekten toplanan bu gelirlerin büyük bölümü faize gidiyor. Halk geçim derdindeyken, devletin kasası faize çalışıyor, sermayeden alınan Kurumlar Vergisi ise Gelir Vergisi’nin yarısını bile bulmuyor.

Vatandaştan saniyede 305 bin lira vergi toplandı, 70 bin lirası faiz ödemesine gitti CHP'li Cevdet Akay, “Ekonomi freni patlamış kamyon gibi, vatandaşı eze eze geçiyor” dedi.

Bu yılın ilk altı ayında; saniyede 305 bin lira, dakikada 18 milyon 306 bin lira, saatte 1 milyar 98 milyon lira, günde 26 milyar 361 milyon lira vergi ödedik. Vatandaşlardan toplanan vergilerin saniyede 70 bin lirası, ayda da 185 milyar lirası faiz ödemesine gitti. CHP Karabük Milletvekili Cevdet Akay ‘’Freni patlayan ve kontrol dışına çıkan ekonomi vatandaşı ezip geçiyor’’ dedi.

ADALETSİZ VERGİ YÜKÜ

Meclis Plan Bütçe Komisyonu üyesi Cevdet Akay, TBMM’de yaptığı açıklamada, vatandaşların gelirleri üzerinde adaletsiz bir vergi yükü olduğunu belirterek, ‘’Maaşlardaki erimeye, ekonomik krize isyan ediyoruz. Vatandaşlarımız saniyede 305 bin lira, dakikada 18 milyon 306 bin lira, saatte 1 milyar 98 milyon lira, günde 26 milyar 361 milyon lira olmak üzere yılın ilk altı ayında toplam 4 trilyon 771 milyar lira vergi ödedi’’ dedi ve şunları söyledi:

SANİYEDE 70 BİN LİRA

Sözcü'den Deniz Ayhan'ın haberine göre, ‘’Yılın ilk altı ayında vatandaşlarımızdan 1 trilyon 154 milyar lira Gelir Vergisi tahsilatı yapılırken sermayeden sadece 538 milyar 902 milyon lira Kurumlar Vergisi tahsilatı yapılabilmiş. Vergi adaleti nerede? Yine, yılın ilk altı ayında faiz gideri 1 trilyon 111 milyar oldu. Vatandaşlarımızdan toplanan vergilerin ayda 185 milyar lirası, saniyede 70 bin TL’si faiz ödemesine gitti.”

HANGİ VERGİLERİ ÖDÜYORUZ?

Gelir İdaresi Başkanlığı’nın listesine göre 200’ü aşkın vergi türü bulunuyor. Mükellefler farklı vergiler ödese de herkesin ödemekle yükümlü olduğu ana vergiler ise şöyle: Katma Değer Vergisi (KDV), Özel Tüketim Vergisi (ÖTV), Bankacılık ve Sigorta Muameleleri Vergisi (BMSV), Damga Vergisi, Emlak Vergisi, Motorlu Taşıt Vergisi (MTV), Veraset ve İntikal Vergisi, Gelir Vergisi, Çevre ve Temizlik Vergisi.

Yükselen enflasyon karşısından eriyen maaşlar vatandaşı kredi kartlarına yüklenmek zorunda bırakırken, kredi kartı borçları alarm vermeye başladı. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) verilerine göre, 13 Ocak 2023 haftasında 462 milyar 866 milyon lira düzeyinde olan bireysel kredi kartı hacmi 12 Ocak 2024 haftasında yüzde 157.63 artarak 1 trilyon 194.6 milyar liraya yükseldi. Ekonomi yönetimi, yüksek enfasyon ortamında geçim derdine düşen vatandaşın son kalesi olan kredi kartlarında şimdilik can yakıcı, sınırayıcı adımlar atmamamayı tercih ediyor. Son iki aydır politika faiz artışı kredi kartı faizlerine yansıtılmıyor. Ancak  ilerleyen günlerde kredi kartlarına yönelik faiz, limit veya taksitte sınırlama bekleniyor.

120 MİLYONA YAKLAŞTI

Merkez Bankası son iki aydır politika faizinde yapılan artışları, yıllık faizi yüzde 65’i bulan kredi kart faizlerine yansıtmıyor. BDDK verilerine göre, borçların 684.3 milyar lirası taksitsiz, 510.3 miyar lirası taksitli kredi kartı borçlarından oluşuyor. Bireysel kredi kartı borçlarının, toplam TL krediler içinde payı da yüzde 15’i aşarak son 18 yılın zirvesine çıkmış durumda. Bankalararası Kart Merkezi (BKM) aralık ayı verilerine göre, aralık ayı itibarıyla Türkiye’de kredi kartı sayısı ise 117.7 milyona ulaştı. Öte yandan BDDK, önceki gün yapılan değişiklikle bankalara, kanıtlanabilir onay veya talep olmadan kişiler adına kredili dahil herhangi bir hesap açılamayacağı, hesap limit artışı ve kredili hesaptan herhangi bir tahsilat yapılamayacağını belirtti.

Sözcü'den Mehtap Özcan Ertürk'ün haberine göre,  Market ve AVM’lerde 136.5 milyar TL harcadık

“Vatandaş temel mutfak harcamasını ancak borçlanarak yapabiliyor” diyen CHP Bolu Milletvekili Türker Ateş, “Geçen yılın sonunda harcama grupları içinde tutar bazında rekortmen 136.5 milyar TL ile market ve AVM harcamaları oldu’’ ifadelerini kullandı. Ateş, aynı dönemdeKİ 31.9 milyar TL’ye ulaşan kamu ve vergi ödemelerindeki yüzde 184 oranındaki artış da dikkat çekekerek, “Bu da düşündürücü ve mevcut vergi sistemi, hali hazırda geçim derdi içindeki vatandaşı iyice zorluyor. Vatandaş Aralık 2023’te elektrik, elektronik eşya ve bilgisayara da 78.3 milyar TL harcadı. Onu en yakın 58.2 milyar TL’lik giyim ve aksesuar harcaması izledi” diye konuştu. Veli TOPRAK

Çakar, Ziraat Bankasının İstanbul Finans Merkezi'ndeki genel müdürlük binasında düzenlenen toplantıda, ekonomi ve bankacılık sektöründeki gelişmeleri değerlendirdi, 2024'e ilişkin beklentilerini paylaştı.

Enflasyonun bu yıl yüzde 40-45 bandında şekilleneceğini düşündüğünü aktaran Çakar, "Enflasyon, mayıs ayında en üst düzeye gelip düşüşe geçecek. Mevcut uygulanan politikalarda bence asla acele etmemek lazım. Bence enflasyonun yüzde 40-45'lere inmesi zaten olağan, bu olacak. Önemli olan enflasyonun yapışkan olmadan, kalıcı hale gelmeden düşürülmesidir. Orada bizim daha dikkatli olmamız, mevcut politikaları daha olgunlaştırarak devam etmemiz önemli" diye konuştu.

FAİZ TAHMİNİ

Alpaslan Çakar, yarın Merkez Bankasının faiz kararı toplantısı olduğunu hatırlatarak, şunları kaydetti:

"Ben de herkes gibi düşünüyorum. Piyasa faiz oranlarını çok fazla etkileyeceğini düşünmüyorum. Mevduat piyasasında şu anda faiz oranları TL cinsinden yüzde 45-50 bandında. Kredi faiz oranları yüzde 45-55 arasında bir bantta gidip geliyor.

Dolar faiz oranları kredilerde yüzde 9'lar civarında, Euro faiz oranları da yüzde 7,5-8 bandında. Yıl sonuna kadar faiz oranlarının çok daha artarak devam edeceği kanaatinde değilim. Merkez Bankasının, faiz artırım sürecini piyasa beklentisi doğrultusunda muhtemelen ocak ayı itibarıyla tamamlayacağı kanaatindeyim.

Bizim alacağımız kararlar yurt dışından bağımsız olmayacak. Fed'in mayıs, haziran itibarıyla faizleri yavaş yavaş aşağı doğru çekeceğini düşünüyorum. ECB de faizleri düşürecek. Bütün dünyada faiz artırım sürecinin sonuna gelindiğini söyleyebiliriz. Onlar faizi indirdiklerinde biz de onların ardından, makro verilerin de ışığında onları takip edeceğiz diye düşünüyorum.

Bizdeki faiz indirim süreci, onlardan bir süre sonra olacaktır. Bu ne zaman olabilir? Takvim söylemem çok doğru değil ama son çeyrek içerisinde ülkemizde de faiz indirim sürecine doğru gidileceğini düşünüyorum. Tabii burada Merkez Bankasının, veri setiyle hareket edeceğini tahmin ediyorum, enflasyon oranına göre hareket etmesini bekliyorum. Yapışkan enflasyonun yönetimi hayati önemde ve ona çok dikkat edilmesi gerekir."

TÜRK LİRASI TAHMİNİ

Alpaslan Çakar, TL'nin çok cazip olmaya başladığını belirterek, "Yurt dışı yatırımcılar, önce tahvil ve hisse senedi piyasasına girer. Bu talebin de oluşmaya başladığını görüyoruz. Seçim sonrası dönemde tahvil piyasasına 2 milyar dolarlık, hisse senedi piyasasına 2,5 milyar dolarlık bir giriş var. Kredi piyasasında da giriş var. Dolayısıyla önümüzdeki süreç itibarıyla bu anlamda, daha doğrusu sermaye hareketleri anlamında rahat olduğumuzu, daha pozitif bir geleceğin bizi beklediğini söyleyebilirim" ifadesini kullandı.

Kredi büyümesinin bu yıl yüzde 40 civarında olacağını düşündüğünü aktaran Çakar, kurun (Dolar/TL) da bu yıl enflasyondan fazla artmayacağı kanaatinde olduğunu, doların 39-40 lira olacağını düşündüğünü söyledi.

'KREDİ KARTLARI İÇİN DÜZENLEME BEKLİYORUZ'

Çakar, bankacılık sektöründe kredi kartlarının, toplam kredilerin üç katı büyüdüğünü belirterek, enflasyonu yönetmek adına kredi kartlarında kısıtlayıcı bir düzenleme beklediklerini söyledi.

Çakar bu adımların, taksit sayısı azaltma, limit kontrolü ya da faiz gibi araçları içerebileceğini ifade etti.

12 aylık değişime bakıldığında toplam kredilerde yüzde 54'lük bir büyümenin olduğunu ancak kredi kartlarının yüzde 159 büyüdüğünü belirten Çakar, "Bu alanda bir regülasyon ihtiyacı gerektiği açıkça görülüyor. Kredi kartlardaki enflasyon etkisini de yönetmek adına burada bir düzenleme olacağı kanaatindeyim. Bu sene bir aksiyon alınacağı kanaatindeyim" dedi.

ZORUNLU KARŞILIKLARA FAİZ ÖDENMESİ TALEBİ

Çakar getirilen önlemlerle, zorunlu karşılıkların (ZK) banka bilançolarında %15-16 büyüklüğüne ulaştığını ve ciddi bir maliyet yarattığını belirterek, bu maliyetin hafifletilmesi için Merkez Bankası'ndan ZK'lara faiz ödemesi talep ettiklerini de söyledi.

Sektörün likit varlıklarının 5 trilyon lira civarında olduğunu belirten Çakar, likit varlıkların bu kadar yüksek olmasının temelinde zorunlu karşılıkların olduğunu, zorunlu karşılıkların banka bilançolarının %15-16'sına karşılık geldiğini belirterek şunları söyledi:

"Zorunlu karşılıklar, bankacılık sektörü için net bir maliyettir. Maliyet üstlenerek, faiz vererek aldığımız mevduatı şu anda Merkez Bankası'nda zorunlu karşılık tuttuğumuzda herhangi bir faiz almıyoruz. Zorunlu karşılıklarda en azından bir miktar faiz verilmesi gerektiği kanaatindeyiz. Bu konudaki talebimizi de ısrarla iletiyoruz. O konudaki müzakerelerimiz devam ediyor."

TCMB, Kasım ayında KKM için uygulanan ZK oranlarını ve yabancı para ZK oranlarını artırırken, seçimlerden bu yana atılan zorunlu karşılık adımlarıyla piyasadan fazla likiditeyi çekiyor.

Kaynak:  AA, Reuters

Garanti BBVA Genel Müdürü Recep Baştuğ, 31 Mart'ta yapılacak yerel seçimlerin ardından parasal sıkılaştırma dozunun artmasını beklediğini söyledi.

Enflasyonla mücadele için 2024'te tüketimin azalması gerektiğini belirten Baştuğ, kredi kartı harcamalarının hâlâ çok yüksek seyrettiğini, seçimden sonra ekonomi yönetiminden tüketimi ve kartlı harcamaları azaltmaya dönük önlemler beklediğini dile getirdi.

Bursa'da dün akşam Avrupa Yeşil Mutabakatı ve Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması ile ilgili bir toplantıda konuşan Baştuğ, Türkiye ekonomisine ilişkin değerlendirme ve tahminlerini de paylaştı. 

'BU FAİZLE YATIRIM OLMAZ'

Sanayicilere "2025 ortalarına kadar kredi faizlerinde düşüş beklemeyin" diyen ve mevcut kredi faizleriyle yatırım yapılamayacağını söyleyen Baştuğ, yatırım için Merkez Bankası'nın (TCMB) yakın zamanda devreye alması beklenen Yatırım Taahhütlü Avans Kredisi'nin (YTAK) değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Reel sektörün son yıllarda enflasyonun çok altında kredi faizlerini kullanarak muazzam bir sermaye biriktirdiğini ancak bu dönemin geride kaldığını belirten Baştuğ, kredi maliyetlerinin olması gereken yere geldiğini söyledi.

Döviz geliri olan firmaların yatırım için döviz kredilerini de kullanabileceklerini belirten Baştuğ, yılın ikinci yarısında yurt dışında beklenen faiz indirimlerinin başlamasının olumlu bir gelişme olacağını sözlerine ekledi.

KUR VE FAİZ TAHMİNİ

Sözcü'den Emre Deveci'nin haberine göre, 2023'te yüzde 4,5 olmasını bekledikleri ekonomik büyümenin 2024'te yüzde 3,5'e gerilemesini, enflasyonun da yıl sonunda yüzde 40-45 aralığında olmasını beklediklerini belirten Baştuğ, dolar kurunun da Orta Vadeli Program'da (OVP) öngörüldüğü gibi yıl ortalamasında 36 lira, yıl sonunda 42 lira olmasını beklediklerini dile getirdi.

Yüksek enflasyonun birkaç yıl daha Türkiye'nin gündeminde kalmaya devam edeceğine dikkat çeken Baştuğ, asıl mücadelenin yüzde 40-45 seviyelerinden sonra başlayacağını vurguladı.

Baştuğ, Merkez Bankası'nın (TCMB) politika faizinde bir artış daha yapmasını ve 2024 sonuna kadar da faizin yüksek seviyede korunmasını beklediğini dile getirdi.

Buna göre, 2024 yıl sonu dolar/TL beklentisi 40,00 TL oldu.

Aralık anketinde 39,46 olan 12 ay sonrası dolar kuru beklentisi ise ocak anketinde 40,64 TL olarak gerçekleşti.

FAİZ BEKLENTİSİ ARTTI

Katılımcıların BİST Repo ve Ters-Repo Pazarı’nda oluşan cari ay sonu gecelik faiz oranı beklentisi bir önceki anket döneminde yüzde 42,47 iken, bu anket döneminde yüzde 45 oldu.

TCMB bir hafta vadeli repo ihale faiz oranı cari ay sonu beklentisi bir önceki anket döneminde yüzde 42,50 iken bu anket döneminde yüzde 45 oldu.

ENFLASYON BEKLENTİSİ AZALDI

Katılımcıların cari yıl sonu tüketici enflasyonu (TÜFE) beklentisi yüzde 42,04 oldu. 

12 ay sonrası TÜFE beklentisi bir önceki anket döneminde yüzde 41,23 iken, bu anket döneminde yüzde 39,09 oldu. 24 ay sonrası TÜFE beklentisi ise aynı anket dönemlerinde sırasıyla yüzde 24,82 ve yüzde 23,69 olarak gerçekleşti.

BÜYÜME BEKLENTİSİ ARTTI

Katılımcıların GSYH 2024 yılı büyüme beklentisi bir önceki anket döneminde yüzde 3,29 iken aralık anketinde yüzde 3,4 oldu.

2025 yılı büyüme beklentisi yüzde 3,9 oldu.

DOLAR KURUNDA YENİ HEDEF 40 TL

Bu yükselişle dolar kurunda yeni rekor 30,01 olarak kaydedilirken Prof. Dr. Duran Bülbül kurdaki yeni hedefi açıkladı. Dolar kurunun zaten baskılanmış olduğunu ifade eden ekonomist Prof. Dr. Duran Bülbül kurun 40 TL’ye doğru hareketleneceğini öne sürdü.

Seçim sonrası piyasalarda başlayan yükseliş tam gaz sürüyor. Dolar/TL, piyasalarının açık olduğu saatte 30,0103 TL'ye kadar yükselerek, böylelikle piyasalar açıkken gördüğü zirve seviyeye ulaştı. Euro ise, Euro/dolar paritesinin desteğiyle değer kazanarak 33,1090 TL ile rekorunu yineledi. İşte 11 Ocak 2024 güncel döviz kuru...

Geçtiğimiz yıldan bu yana yüzde 60’lık artış yaşanan dolar ve euro rekorunu yineledi. İsrail'in abluka altında tuttuğu Gazze'yi 3 aydır bombalamasıyla Ortadoğu'da çatışmaların genişleyeceği endişesiyle döviz kuru fiyatlarına da yansıdı. Dolar/TL, yeni güne 30,0103 TL'den başlayarak böylelikle piyasalar açıkken gördüğü rekor seviyeye ulaştı.

EURO'DA TARİHİ REKOR

Euro/TL ise, yılın ikinci haftasında Euro/dolar paritesinin yükselmesiyle yeni tarihi rekor seviyesini test etti. Euro şu dakikalarda, zirvesini 33,0655 TL'ye kadar çıkarttı. İngiliz sterlini ise aynı dakikalarda 38,5080 TL'de işlem görüyor.

GÜNCEL DÖVİZ KURU (11 OCAK 2024 – 10:30)

Piyasalarda işlem gören diğer yabancı para birimlerinin, 11 Ocak 2024 perşembe günü saat 09:30 itibarıyla 'satış' değeri son durum şöyle:

İngiliz Sterlini: 38,5080 TL

ABD Doları: 30,0103 TL

Euro: 33,1090 TL

İsviçre Frangı: 35,3132 TL

Japon Yeni: 0,2057 TL

Suudi Arabistan Riyali: 8,0057 TL

Norveç Kronu: 2,9106TL

Danimarka Kronu: 4,4254 TL

Avustralya Doları: 20,0834 TL

Kanada Doları: 22,3587 TL

İsveç Kronu: 2,9274 TL

Ruble: 0,3348

Duran Bülbül bu iddiasını şu sözlerle ifade etti:

"Döviz baskılanmamış olsa, şu an dolar 40 TL'nin üstünde olması gerekiyor. Kuru asla baskılamayacaklarını söylemişlerdi ama görüyoruz ki piyasa hala kurallarına göre işlemiyor. Önümüzdeki dönem döviz 40 TL'ye doğru ilerleyecek. İlk önce 30 TL'yi kıracak ardından 35 TL'ye doğru evrilerek 40 TL'yi takip eden bir yapı izleyecek.”

Yeni ekonomi yönetiminin haziran ayında başlayan faiz artırım sürecinde yüzde 40’a getirilen politika faizi ile son 20 yılın zirvesine oturan kredi ve kredi kartı faizleri dahi borçlanmayı durduramadı. Vatandaş bir yandan geçinmek için yüksek faizler göze alırken, diğer yandan ödenemediği için takibe alınan borçlardaki artış da hızlanıyor.

39.3 MİLYON BORÇLU 

Türkiye Bankalar Birliği (TBB) verilerine göre bireysel kredi kullanan kişi sayısı (takipteki krediler hariç) son bir yılda 1.8 milyon kişi artarak 39.3 milyon kişi olurken, ortalama kredi bakiyesi ise 63.7 bin TL düzeyinde gerçekleşti. Açıklanan en güncel verilere göre bireysel kredi veya bireysel kredi kartı borcundan dolayı yasal takibe intikal etmiş kişi sayısı ise Ocak-Ekim 2023 döneminde 1 milyon 100 bin kişi oldu. Böylece bireysel kredi ve kredi kartında ekim sonu itibariyle borcunu ödemeyen ve hala devam eden kişi sayısı 3 milyon 836 bin 53 kişi oldu. Bununla birlikte varlık yönetim şirketlerine satılan bireysel kredi ve kredi kartında 2 milyon 100 bin kişinin borcu devam ediyor.

41 milyarlık borç VYŞ’de

Sözcü'den Mehtap Özcan Ertük'ün haberine göre,  Merkez Bankası’nın hazırladığı Finansal İstikrar Raporuna göre, varlık yönetim şirketlerinin (VYŞ) kontrolünde ise 41 milyar liralık bir batık tüketici kredisi alacağı bulunuyor. Bu arada vatandaşların TOKİ’ye de 59 milyar liralık taksitli konut borcu bulunuyor.  Yıl başından bu yana tüketici kredileri yüzde 67 oranında artarak 2 trilyon 556 milyar liraya, bireysel kredi kartı borç bakiyesi ise yüzde 140 oranında artarak 1 trilyon 73 milyar liraya yükseldi.

SATIŞ FİYATI 30 MİLYON TL

Beysu Konakları Ankara’nın lüks semtlerinden Beysukent Pınar Caddesi üzerinde bulunuyor. Hafize Gaye Erkan için daire kiralanan sitede, fitness salonu, sauna, buhar odası, kafeterya, yüzme havuzu ile 1.500 metrekarelik kapalı spor salonu bulunuyor. Toplam 359 konutun olduğu sitede, 8 bin 500 metrekarelik yapay gölet, 4 bin ağaçtan oluşan orman alanı, bisiklet ve yürüyüş yolları, tenis kortu ile basketbol sahası da var. Sitede çok katlı blokların yanı sıra villalar da yer alıyor. Çok katlı bloklarda daireler 27-30 milyon liraya, villalar ise 55-60 milyon liraya satılıyor.

‘İzmir’e taşınsa uygun kiralık ev bulur muydu?’

Sözcü'den Yavuz Alatan'ın haberine göre, İBB eski Genel Sekreter Yardımcısı ve İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Aday Adayı Buğra Gökce, X hesabından “Peki Sn. Gaye Erkan İstanbul yerine İzmir’e taşınsa uygun fiyatlı kiralık ev bulabilir miydi?” sorusunu sordu ve 2019 Kasım’dan 2023 Kasım tarihleri arasında İzmir’de kiralık bir evin ortalama metrekare fiyatının 14.2 liradan 142.1 liraya çıkarak 10 kat artış gösterdiğine dikkat çekti. Gökce, “Ortalama ev kirası 1.420 liradan 14 bin 200 liraya ulaştı. Yani asgari ücret bir evin kirasına yetmiyor” ifadelerini kullandı.

TL mevduatı teşvik etmeye yönelik 20 ağustos tarihindeki düzenlemenin etkisini analiz eden yazıda sürecin, kur korumalı hesapların TL mevduata dönüştürülmesini teşvik ederek “makro finansal istikrarı, parasal aktarım mekanizmasını ve haziran ayında başlanan parasal sıkılaşma sürecini desteklediği” bulgusuna yer verildi.

Diğer analizde ise “yatırımcının mevduat tercihlerinde KKM ve TL mevduatların göreli getirileri belirleyici” olduğu bulgusuna yer verildi. Analize göre, “TL mevduatın göreli getirisinin artması KKM yenileme oranlarının gerilemesinde etkili oluyor ve vade bitiminde KKM bakiyelerinde azalma gözlemleniyor.”

‘SIKI PARA POLİTİKASINA DEVAM’ KARARLARI

Avrupa’da birçok merkez bankası dün sıkı para politikasını gelecek yıla kadar sürdürme planlarında değişikliğe gitmeyerek Fed’in faiz indirimlerine yönelmesinin küresel bir değişikliğe işaret ettiği beklentilerini azalttı.

ECB iki gün süren para politikası toplantısında parasal gevşeme konusunun gündeme bile gelmediğini açıklarken İngiltere faizlerin “uzun bir dönem” yüksek kalacağını söyledi. Norveç Merkez Bankası ise politika faizini yükseltti.

TCMB ise seçimlerin ardından 3 bin 150 baz puan faiz artışına gitti. Önümüzdeki hafta gerçekleşecek yılın son toplantısında da mevcut yüzde 40 seviyesindeki politika faizinde artışın devam etmesi bekleniyor.

Reuters anketine göre TCMB’nin bir haftalık repo faizini önümüzdeki hafta 250 puan artışla yüzde 42,5’e çekerek sıkılaştırma sürecinin son adımlarını atması bekleniyor.

Kasım ayında beklentilerin üzerinde politika faizi artışı yapan TCMB dezenflasyonun tesisi için gerekli parasal sıkılık düzeyine önemli ölçüde yaklaşıldığını görüşünde. Parasal sıkılaştırma hızının yavaşlatılacak ve kısa zamanda sıkılaştırma tamamlanacak. Sıkılık ise gerektiği müddetçe sürdürülecek.

DOLAR/TL

Dolar/TL, yaklaşık dört aydır süregelen günlük sınırlı yükseliş eğilimi ile bu hafta 29.0665 tarihi zirvesine kadar yükseldikten sonra Fed kararının da desteğiyle 29 civarında seyrediyor.

Genel seçimlerin ardından döviz, tahvil başta olmak üzere piyasalar kamu kontrollü yapıdan serbest koşullara doğru ilerliyor. Fed gibi küresel risk iştahında belirgin etki eden gelişmeler yeni yeni TL’de etkileri görülmeye başladı. Fed’den önce de yabancıların kasım ayı sonu ve aralık ayı ikinci haftasında tahvillere gösterdiği ilgi ve beklentilerin üzerindeki faiz artış kararları TL’yi etkilemişti.

TL, son günlerde daha yatay seyretse de dolar karşısında yıl başından beri yüzde 35,6 değer kaybetti. Kur üzerinde kamu kontrolünün gevşediği haziran ayından bugüne TL’deki değer kaybı ise yüzde 28,7 oldu.

TL’nin seviyesini belirlemek için rezerv satışlarına seçim sonrası son verilmesinin ardından rezervlerde başlayan yükseliş trendi de haziran ayından bugüne devam ediyor. TCMB’nin toplam rezervleri geçen hafta 1,23 milyar dolar artışla 141,37 milyar dolara yükselerek yeni zirvesine çıktı. Toplam rezervler haziran başından bu yana geçen 28 haftanın 26’sında arttı. Haziran bu yana artış 42,92 milyar dolar oldu.

Yurtdışında yerleşik kişilerin mülkiyetindeki devlet iç borçlanma senedi (DİBS) ve hisse senedi portföyü 8 Aralık haftasında net 1,45 milyar dolar ile altı buçuk yılın en büyük haftalık girişine işaret etti.

TCMB verilerine göre yurtdışında yerleşik kişilerin DİBS portföyü geçen hafta 891,4 milyon dolar arttı. Bu Ağustos 2017’den beri görülen en yüksek haftalık giriş oldu. İlgili haftada Hazine 2 ve 10 yıl vadeli gösterge tahvillerin yeniden ihracını gerçekleştirmiş bankacılar yabancı yatırımcı yanısıra lokal bireysel ve kurumsal talep gördüklerini söylemilerdi.

CDS düşüşü 700 baz puandan dün itibarıyla 300 baz puanın altına doğru belirgileşti.

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek ile TCMB Başkanı Hafize Gaye Erkan bugün yatırımcı toplantılarına katılmak üzere İspanya’da bulunuyorlar.

(Sözcü)

Goldman Sachs, dün TCMB’nin politika faizini beklentilerin üzerinde 500 baz puan yükseltmesinin ardından, 250 baz puan daha artışla politika faizini yüzde 42,50’ye yükseltmesini ve sıkılaşma sürecinin tamamlanmasını beklediğini açıkladı.

Daha önce tahminini yüzde 40 olarak belirleyen banka, merkez bankası kararının beklenenden daha fazla parasal sıkılaştırmaya işaret ettiğini belirtti.

Bankanın açıklamasında “Komite’nin politika faizini aralıktaki toplantıda 250 baz puan yükselteceğini ve faiz artırımı döngüsünü yüzde 42,50’de tamamlayacağını bekliyoruz” denildi.

YÜZDE 45 TAHMİNİ

Öte yandan ekonomist Haluk Bürümcekçi ise yaptığı değerlendirmede, “TCMB’nin, ‘parasal sıkılaştırma hızı yavaşlatılacak ve sıkılaştırma adımları kısa bir zaman dilimi içinde tamamlanacak’ mesajını, faiz artırım sürecinin aralık ve ocak toplantısında 250 baz puan gibi daha sınırlı artışlarla, yüzde 45 seviyesinde tamamlanacağı sinyali olarak okuyoruz” dedi.

Bürümcekçi, öte yandan, gelecek dönemde bankacılık sisteminde yeniden likidite fazlası oluşması söz konusu olabileceğinden, böyle bir durumda TCMB’nin yabancı para mevduata getirdiği ilave TL zorunlu karşılık oranlarını yükselterek, bu fazlalığı geri çekmesinin beklenebileceğini aktardı.

Politika faizi 500 baz puan artarken, faiz koridorunun genişliğinin ise 600 baz puan olarak korunmuş olduğunu ifade eden Bürümcekçi, bu doğrultuda, Açık Piyasa İşlemler (APİ) ortalama fonlama maliyeti ve haftalık swap ihalelerinde uygulanacak faizin de politika faizine paralel yüzde 40 seviyesinde oluşmasının beklenebileceğini dile getirdi.

NE OLDU?

TCMB dünkü toplantıda faizi 500 baz puan artışla yüzde 40'a yükseltti. Piyasada ortalama beklenti, bugün faizin 250 baz puan artırılacağı yönündeydi.

Açıklamada, faiz artışlarında sona yaklaşıldığına işaret edilerek “Kurul, dezenflasyonun tesisi için gerekli parasal sıkılık düzeyine önemli ölçüde yaklaşıldığını değerlendirmiştir. Bu çerçevede, parasal sıkılaştırma hızı yavaşlatılacak ve sıkılaştırma adımları kısa bir zaman diliminde tamamlanacaktır” denildi.

Uzmanlar dünkü faiz artışının beklenenden yüksek olduğunu ancak artış döngüsünün muhtemelen sonuna yaklaşıldığını belirtti.

TCMB haziranda 650 baz puan, temmuzda 250 baz puan, ağustosta 750 baz puan, eylül ve ekimde 500’er baz puan olmak üzere beş toplantıda toplam 2 bin 650 baz puan faiz artırmıştı.

Ekim ayında resmi tüketici enflasyonu yüzde 61,36 olurken, TCMB’nin kasım ayı piyasa katılımcıları anketinde enflasyon beklentisi bu yıl sonu için yüzde 67,23, 12 ay sonrası için yüzde 43,94 olmuştu. (REUTERS, SÖZCÜ)

TCMB Para Politikası Kurulu (PPK), bugünkü toplantısında politika faizini artırdı. Kurul faizi 500 baz puan artışla yüzde 40’a yükseltti. Türkiye’deki faiz artışlarının ekimde de devam etmesi uluslararası finans basınında yankı buldu.

Yabancı finans ajansları, faiz artışlarının beklenenden yüksek olduğunu ancak artış döngüsünün sonuna yaklaşıldığını belirtti.

Önde gelen yabancı basın kuruluşlarının faiz artışına ilişkin haberleri şöyle oldu:

BLOOMBERG: TCMB BEKLENTİLERİ AŞTI

ABD’li finans ajansı Bloomberg’te Beril Akman ve Barış Balcı imzasıyla yayınlanan haberde, “Merkez Bankası piyasaların beklediğinden daha büyük bir faiz artırımı gerçekleştirerek beklentileri aştı” ifadeleri kullanıldı.

Merkez Bankası’nın hazirandan bu yana üst üste altıncı faiz artırımını yaptığını hatırlatan finans ajansı, TCMB’nin ucuz para dönemini sona erdirme yolunda bir virajı daha döndüğünü belirtti.

Haberde ayrıca reel faizlerin 2024 sonu için öngörülen yüzde 36’lik enflasyon göz önüne alındığında pozitif bölgeye geldiğini belirtti.

Amundi gibi dünyanın en büyük yatırımcılarından bazılarının yatırım koşulu olarak en az yüzde 40’lık bir faiz oranı aradığı belirtilen yazıda, “Martta yapılacak yerel seçimlerle birlikte, yatırımcılar için bir başka çıkarım da Türkiye’deki faiz artışlarının hızının azalmasının beklendiğidir” ifadelerine yer verildi.

AFP: SÜRPRİZ HAMLE

Fransız haber ajansı AFP ise “TCMB, enflasyonla mücadeleyi ve değer kaybeden lirayı destekleme çabalarını hızlandırırken, beklenenden daha büyük bir faiz artışıyla piyasayı şaşırttı” ifadelerini kullandı.

Dmitry Zaks imzalı haberde bankanın politika faiz artışının sınırlarına yaklaştığına dair güçlü bir sinyal verdiği de belirtildi.

Haberde gelişmekte olan piyasalar ekonomisti Timothy Ash’in görüşlerine de yer verildi. Ash konu ile ilgili, “Gerçekten etkileyici bir hamle… beklentilerin oldukça ilerisinde” değerlendirmesinde bulundu.

Haberde son olarak “Hafize Gaye Erkan faiz artışlarını hem enflasyonla mücadele edecek hem de Erdoğan’ı kızdırmayacak seviyelere ayarlamaya çalışıyor. Türk lider yeni ekibinden giderek daha memnun görünüyor” ifadelerini kullanıldı.

REUTERS: FAİZLER ENFLASYON BEKLENTİLERİNE YAKLAŞIYOR

İngiliz haber ajansı Reuters’ta yer alan haberde TCMB’nin beklentilerin üzerinde faiz artırdığı ve dezenflasyon için gerekli parasal sıkılık düzeyine yaklaşıldığı mesajı verdiği belirtildi.

Haberde, “Enflasyonu düşürmeye çalışan ve gelecek yılın ortasından itibaren dezenflasyonun başlayacağını öngören ekonomi yönetimi, bu hedefe ulaşmak için politika faizinin 12 ay sonraki enflasyon beklentilerine yaklaşmasının makul bir beklenti olduğunu ifade ediyor” ifadeleri yer aldı.

WSJ: ORTODOKS POLİTİKAYA DÖNÜŞ TAMAMLANACAK

ABD’li finans ajansı Wall Street Journal’da yer alan Ed Frankl imzalı haberde de TCMB’nin faiz artışının beklentileri aştığı belirtildi.

Yüzde 40’lık gösterge faizi seviyesinin beklenen zirve seviyelere yakın olduğu belirtilen haberde, “Faiz artışı döngüsünün sona ermesi, ortodoks bir para politikasına dönüş olarak gördükleri süreci tamamlayacak” ifadelerine yer verildi.

CNBC: BEKLENTİLERİN ÇOK ÜZERİNDE

ABD’li haber kuruluşu CNBC ise 500 baz puanlık faiz artışının beklentilerin oldukça üzerinde olduğunu belirtti. Haberde, “Bu artış, 250 baz puanlık bir artış öngören ekonomistlerin beklentilerinin iki katıydı” ifadeleri kullanıldı.

Natasha Turak imzalı yazıda  “TCMB kararı, büyük ölçüde Ankara hükümetinin inatçı gevşek para politikasının bir sonucu olarak ortaya çıkan yüksek enflasyonu ve zayıflayan para birimini tersine çevirmeyi hedefliyor” ifadeleri kullanıldı.

Yaklaşık 10 yıllık bir aranın ardından yeniden yakınlaşan Türkiye ve Mısır, ticari iş birliklerini hızla artırıyor. Son olarak geçen hafta Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan’ın başkenti Riyad’da düzenlenen İslam İşbirliği Teşkilatı ve Arap Ligi Olağanüstü Ortak Zirvesi sırasında Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah el Sisi ile görüştü. İki liderin objektiflere yansıyan samimi görüntüleri, Türkiye ile Mısır arasında yeni açılan beyaz sayfayı da özetliyor.

İlişkilerin düzelmesi sonrasında özellikle Türkiye’de yüzde 60’ı aşan enflasyondan bunalan Türk şirketleri, Türkiye’de üretim yapmak yerine Mısır’ı tercih ediyor. Pek çok sektörden Türk markaları, üretim üslerini Mısır’a taşırken ülkedeki Türk yatırımlarının büyüklüğü 2,5 milyar doları aştı.

DW Türkçe’ye konuşan iş dünyası temsilcileri, Türkiye’deki zorlu üretim koşulları karşısında Mısır’ın üretim ve ihracatta büyük fırsatlar sunduğunu söylüyorlar.

Erdoğan “Asla görüşmem” demişti

Türk şirketlerinin Mısır’a doğrudan yatırım yapmaları, iki ülke arasında Serbest Ticaret Antlaşması’nın (STA) yürürlüğe girdiği 2007 yılında başladı. Türk şirketler Mısır’daki nitelikli sanayi bölgelerinde üretime geçerek ABD, İsrail ve Mısır arasındaki “gümrüksüz ticaret” anlaşmasından yararlanmaya başladı. Özellikle tekstil ve konfeksiyon sektöründeki pek çok büyük şirket Mısır’da fabrika kurdu. 2010 – 2011 yıllarında Mısır’da yaşanan siyasi çalkantılara rağmen, ülkedeki Türk yatırımları artarak devam etti.

2013 yılında askeri darbe ile Müslüman Kardeşler hükümetinin ve Cumhurbaşkanı Muhammed Mursi’nin devrilmesi sonrasında Türkiye, Mısır ile diplomatik ilişkilerini kesmiş ve darbenin lideri olan Genelkurmay Başkanı Abdülfettah el Sisi’ye açıkça tavır almıştı. Cumhurbaşkanı Erdoğan, defalarca “Sisi ile asla görüşmem” diyerek devrik lider Mursi ve taraftarlarını savunan açıklamalar yapmış, diplomatik ilişkiler de maslahatgüzar seviyesine çekilmişti.

Aradan geçen yaklaşık 10 yılda ekonomik ilişkiler ise hız kaybetse de devam etti. Türkiye ile Mısır arasındaki dış ticaret 2013 sonunda 5 milyar dolar iken bu rakam 2022 sonunda 7 milyar dolara ulaştı.

Son bir yılda ise iki ülke arasındaki buzlar eridi. Cumhurbaşkanı Erdoğan, Mısır Cumhurbaşkanı Sisi ile Kasım 2022’de Katar’da düzenlenen 2022 FIFA Dünya Kupası’nın açılış resepsiyonunda ilk kez bir araya geldi. Bu temasın ardından Mısır-Türkiye ilişkileri hızla eski haline geri döndü, ülke içinde yüksek enflasyondan bunalan Türk şirketleri de yönünü yeniden Mısır’a çevirmeye başladı.

“Enflasyon, şirketleri Mısır’a yönlendiriyor”

Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK) bünyesindeki Türkiye-Mısır İş Konseyi Başkanı Mustafa Denizer, DW Türkçe’ye yaptığı açıklamada, Nisan 2023’te Mısır’ın Türk vatandaşlarına yönelik vize uygulamasını kaldırdığını hatırlatıyor.

Bu gelişme ile birlikte Mısır’ın yeniden Türk iş dünyasının gündemine girdiğini belirten Denizer, “Türkiye’de üretim maliyetlerinin enflasyon nedeni ile çok artmış olması şirketleri Mısır’da üretime yönlendiriyor. Dış ticarette rakip ülkeler ile uluslararası piyasalarda rekabet edebilmek için pek çok sektörden Türk şirketler, Mısır’da üretim yapmayı tercih ediyor” diye konuşuyor.

Denizer’in verdiği bilgilere göre, Mısır’daki Türk yatırımları toplam 2,5 milyar dolar büyüklüğe ulaşmış durumda. 2023 itibariyle yaklaşık 35 Türk sanayi şirketi, Mısır’da yıllık 1,5 milyar dolarlık ciro elde ediyor. Yıl sonuna kadar Mısır’daki doğrudan Türk yatırımlarının 500 milyon dolar daha artması bekleniyor.

Art arda fabrika yatırımları yapılıyor

Mısır’ın dış ticarette büyük avantajlara sahip olduğunu vurgulayan Denizer, “Mısır’ın ABD, AB, Güney Amerika ve Afrika ülkeleri ile gümrüksüz ticaret anlaşmaları var. Türk şirketler için Mısır’da üretim yaparak tüm bu pazarlara Türkiye’ye göre çok daha az maliyetlerle üretim yaparak ulaşmak mümkün” diyor.

Türkiye’de yaklaşık 500 dolar olan işçilik maliyeti, Mısır’da 150 dolar civarında. Ayrıca elektrik ve doğalgaz maliyetleri de Türkiye’ye göre çok düşük. Bu avantajlar, Mısır’a olan ilgiyi giderek artırıyor. Şu anda Arçelik’ten Şişecam’a, Temsa’dan Yıldız Holding’e kadar pek çok sektörden dev Türk firmaları, Mısır’da üretim yapıyor.

Örneğin Mısır’ı üretim ve ihracat üssü seçen Temsa, 1000 adet kapasiteli fabrikasında otobüs ve midibüs üretip ihraç ediyor. Yıldız Holding’in MENA Bölgesi’nin en büyük ikinci bisküvi pazarı olan Mısır’da Pladis markasıyla biskivü fabrikası bulunuyor. İskenderiye, Kahire ve İsmailiye olmak üzere Mısır’daki üç kentte fabrikası bulunan Yeşim Tekstil, dünyanın önde gelen spor kıyafeti markalarına yönelik üretim yapıyor.

Türkiye’nin en büyük holdingi olan Koç Holding’e bağlı Arçelik, Mısır’da 100 milyon dolarlık yatırımla kurduğu yeni fabrikasını yıl sonuna doğru devreye almaya hazırlanıyor. İskefe Holding, LCWaikiki, Eroğlu Grubu, Yeşim Tekstil, Şahinler Holding ve Hayat Holding gibi Türk şirketleri de yakın zamanda Mısır’da yeni yatırımlar yapmaya hazırlanıyor.

Türk şirketler Mısır’da doğrudan 70 bin kişiye istihdam sağlarken sektörler içerisinde tekstil ve konfeksiyon sektörü büyük yer kaplıyor. Şu anda Mısır’ın toplam tekstil ve konfeksiyon ihracatının üçte birini Türk firmaları yapıyor.

“Türk şirketler kapıda karşılanıyor”

İki ülke arasındaki diplomatik ilişkilerin yeniden tesis edilmesi sonrasında, Mısır hükümetinin Türk şirketlerine çok sıcak yaklaşıldığını vurgulayan Mustafa Denizer, “Gerek ilgili bakanlıklar gerek yatırımla alakalı kurumlar, Türk şirketlerini kapıda karşılıyorlar; ellerinden geldiği kadar destek veriyorlar ve bilgilendirme yapıyorlar” şeklinde konuşuyor.

Mısır’da Türk şirketlerinin yaşadığı tek sıkıntının ülkedeki döviz azlığı nedeni ile ödemelerin gecikmesi olduğunu da sözlerine ekleyen Denizer, şunları söylüyor:

“Mısır iç piyasasına direk mal satan Türk şirketleri paralarını tahsil etmekte zorlanıyor. Bu noktada Mısır hükümetinden Türk şirketlerine pozitif ayrımcılık yapılmasını talep ediyoruz. Döviz sıkıntısını aşabilmek için aramızdaki ticaretin yerel para birimleri yapılması gündemde. Bu konuda iki ülkenin merkez bankaları görüşmeler yapıyor.”

“Mısırlı firmalarla iş birliğini artıracağız”

Ekim ayında iki ülke arasındaki ticari ilişkileri güçlendirmek için Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Mısır’a resmi bir ziyaret gerçekleştirdi. Bu ziyarette Bakan Bolat’a eşlik eden Bursa Ticaret ve Sanayi Odası (BTSO) Yönetim Kurulu Başkanı İbrahim Burkay, DW Türkçe’ye yaptığı açıklamada “Mısır ile ticareti 5 yıl içinde 15 milyar dolara çıkarmayı hedefliyoruz” diyor.

Yeni dönemde Türkiye’nin otomotiv ve tekstil merkezi olan Bursa ile Mısır arasındaki ticari ilişkilerin geliştirilmesine odaklandıklarını kaydeden Burkay şöyle konuşuyor:

“Mısırlı firmalarla üçüncü ülkelerde de işbirliği fırsatlarına sahip olduğumuzu düşünüyoruz. Mısır’da ev tekstili sektörüne yönelik bir fuar düzenlemek için çalışmalara başlayacağız. Yurt dışı fuar düzenleme yetkisine sahip olan KFA Fuarcılık şirketimizin 10 yıllık fuarcılık birikimini ve tecrübesini Mısır’a taşıyacağız. Mısır’da ilk olacak bu fuar ile eş zamanlı bir kumaş fuarı da düzenleyeceğiz. Mısır’la iş birliğimizin her alanda geliştirilmesi için çalışmalarımızı sürdüreceğiz.”

DW Türkçe / Aram Ekin Duran

Banka, dolar kurunun 2024 sonunda 39 TL’ye, 2025 sonunda 48 TL’ye yükseleceğini öngördü.

UBS ekonomistlerinin tahminlerine göre, Euro kuru da 2024 sonunda 44,9 liraya, 2025 sonunda 57,6 TL’ye yükselecek.

Tüketici enflasyonunun 2023’ü yüzde 70 ile kapatmasını bekleyen UBS, bu oranın 2024 sonunda yüzde 41,4, 2025 sonunda yüzde 21,1 olmasını bekliyor. Banka, enflasyonun 2024’ün ikinci çeyreğinde yüzde 77 ile zirveyi görmesini öngördü.

Merkez Bankası’nın (TCMB) geçen hafta yayımladığı raporda enflasyon tahmini 2023 sonu için yüzde 65, 2024 sonu için yüzde 36, 2025 sonu için yüzde 14 olmuştu.

TCMB’nin politika faizinin 2023’ü yüzde 40 ile kapatmasını bekleyen banka, bu oranın 2024 sonunda yüzde 25, 2025 sonunda yüzde 20 olmasını bekliyor.

2023’ün kalan iki ayında 250’şer baz puanlık daha faiz artışı ve ek makro ihtiyati tedbirler bekleyen banka, 2024’ün ikinci yarısında faiz indirimlerinin başlamasını öngörüyor.

‘EKONOMİ YAVAŞLAYACAK’

Bankanın büyüme beklentileri ise 2023 için yüzde 4,4, 2023 için yüzde 2,4, 2025 için yüzde 3,2 oldu. Banka, Türkiye ekonomisindeki yavaşlamanın, makro dengesizliklerin düzeltilmesini sağlayacağını vurguladı.

Raporda, cari açık beklentileri de 2023 için 50 milyar dolar, 2024 için 39 milyar dolar, 2025 için 27 milyar dolar oldu.

Banka, Türkiiye ekonomisinin büyüklüğünün 2023 sonunda 1 trilyon 106 milyar dolara, 2024 sonunda 1 trilyon 277 milyar dolara, 2025 sonunda 1 trilyon 313 milyar dolara ulaşacağını öngördü.

Kişi başı milli gelirin de 2023 sonunda 12 bin 817 dolar, 2024 sonunda 14 bin 637 dolar, 2925 sonunda 14 bin 891 dolar olacağı beklentisi raporda yer aldı.

‘EN BÜYÜK BELİRSİZLİK KKM’

Yerel seçimlere kadar mevcut ortodoks politikaların ve TL’de kontrollü değer kaybının devamını bekleyen banka, yerel seçim sonrasında bir politika değişikliği olup olmayacağına dair artan belirsizlikler olduğunu vurguladı.

Banka, en büyük belirsizliğin ise kur korumalı mevduatın (KKM) akıbeti ve Türk yetkililerin KKM’deki 107 milyar dolarlık hacmin ne kadarını standard TL mevduata dönüştürme ve KKM’den döviz mevduata büyük bir geçişi önleme konusunda ne kadar başarılı olacağıyla ilgili olduğunu yazdı.

Mehmet Şimşek yönetimindeki ekonomi yönetiminin attığı adımlara rağmen henüz istenen düzeyde yabancı sıcak para girişi sağlanamazken, büyük fonların Türkiye’ye giriş için beklediği şartlar belli oldu.

Bloomberg’de bugün Uğur Yılmaz ve Beril Akman’ın imzasıyla yayımlanan “TL tahviller gelişen piyasalarda 2024’ün en kârlı tahvil yatırımı olabilir” başlıklı analizde, dünyanın en büyük tahvil yatırımcılarının yeniden TL tahvilleri izlemeye aldığı aktarıldı.

Haberde, aralarında 2 trilyon dolarlık büyüklüğüyle Avrupa’nın en büyüğü olan Amundi’nin de bulunduğu fon yöneticilerinin TL tahvillerin yeniden yatırım yapılabilir hale gelmesi için Türkiye’nin faiz artışlarına devam etmesini ve TL’de daha fazla değer kaybına izin vermesini bekledikleri aktarıldı.

FAİZDE 10 PUAN DAHA ARTIŞ TALEBİ

Üst üste beş toplantıdaki artışlara rağmen faizlerin TCMB’nin gelecek yıl sonu beklediği enflasyon seviyesinin altında olduğuna işaret edilen haberde, Amundi ve Itau gibi fonların TCMB’den politika faizini 5-10 puan daha artırmasını istedikleri aktarıldı.

Amundi’nin gelişen piyasa tahvilleri şeflerinden Sergei Strigo, TCMB’nin tahvil faizlerini en az yüzde 40-45 aralığına yükseltmesi,  dolar/TL’nin 30-33 seviyesine yükselmesi ve enflasyondaki yükselişin kontrol altına alınması gerektiğini dile getirdi.

Itau Unibanco Holding’in varlık yönetim biriminin gelişen piyasa tahvilleri şefi Scott Grimberg, TL tahvillerin yabancılar için çekici olabilmesi için üç şart sıraladı: TCMB’nin faizi yüzde 40 ya da üzeri bir seviyede tutması, TL’nin istikrar kazanması ve 2024’te politika sürekliliği sağlanması.

Grimberg, söz konusu şartların sağlanması halinde TL tahvillerin 2024’ün yıldızı olabileceğini öne sürdü.

Abrdn’in Londra’daki yatırım direktörü Viktor Szabo da, yeni ekonomi yönetiminin adımlarının olumlu olduğunu ancak hem faizlerde hem de TL’de daha fazla düzeltme olması gerektiğini söyledi.

10 yıl önce 70 milyar dolar seviyesinde olan yabancıların elindeki TL tahvil miktarı, şu an itibarıyla 1 milyar dolar seviyesinde bulunuyor.

TAHVİL FAİZLERİ HIZI ARTTI

Seçim öncesinde bankaları tahvil alımına zorlayan düzenlemeler ve Merkez Bankası’nın (TCMB) alımları nedeniyle tarihi düşük seviyelere gerileyen tahvil faizleri, seçim sonrasında düzenlemelerin gevşetilmesine paralel olarak yükseldi.

Mayıstan bu yana faizler, iki yıllık TL tahvilde yüzde 7 seviyelerinden yüzde 37’ye, 10 yıllık tahvilde yüzde 9’dan yüzde 30’a yükseldi. Bu dönemde resmi tüketici enflasyonu yüzde 39’dan yüzde 61’e, TCMB politika faizi de yüzde 8,5’ten yüzde 35’e yükseldi.

TL tahvillerin, son beş ayda gelişen piyasalar arasında en kötü performansa sahip olduğu ve yabancı girişlerinin ihmal edilebilir seviyede bulunduğu aktarılan haberde, “Erdoğan’ın hâlâ yapması gereken çok şey var” denildi.

ABD’nin önde gelen bankalarından JPMorgan’ın stratejistleri, ekim ayı sonunda yayımladıkları raporda, 10 yıllık TL cinsi Hazine tahvilinin adil faiz değerinin yaklaşık yüzde 35,7 olduğunu öne sürmüş ve bu seviyeyi görene kadar beklemede kalınacağını belirtmişlerdi.

YEREL SEÇİM ENDİŞESİ

Haberde ayrıca, yabancı yatırımcıların risk koruma için kullandıkları yurt dışı swap piyasasına dönük kısıtlamaların TL’de açığa satış riski nedeniyle gevşetilmeyeceği aktarıldı.

Mart 2024’te yapılacak yerel seçimlere işaret edilerek, yabancılarda, hükümetin tekrar enflasyon yerine büyümeye öncelik verebileceği endişesi olduğu aktarılan haberde ayrıca Erdoğan’ın geçmiş uygulamaları nedeniyle de güvensizlik olduğu belirtildi.

IMF, Türk lirası bazında artış beklenen milli gelirin dolar bazında da yükseleceğine inanıyor. Kuruma göre, 2024 yılında milli gelir 1 trilyon 341 milyar dolar, 2025 yılında 1 trilyon 402 milyar dolar ve 2028 yılında ise 1 trilyon 576 milyar dolar seviyelerine ulaşacak.

Ayrıca dolar/TL kurunda önemli bir yükseliş öngörüyor. Bu kuruma göre, dolar kuru şu şekilde gelişecek:

• 2024 yılında 29,92 TL’ye,
• 2025 yılında 44,99 TL’ye,
• 2026 yılında 65,32 TL’ye,
• 2027 yılında 89,02 TL’ye,
• 2028 yılında 119,85 TL’ye yükselecek.

AK Parti iktidarı tarafından açıklanan Orta Vadeli Program’daki dolar kuru tahminlerine göre, 2024 için dolar kuru tahmini 36.78 TL, 2025 için 43.94 TL ve 2026 için 47.80 TL olarak belirlenmişti.

Haftanın son işlem gününde, Türkiye İstatistik Kurumu tarafından dün açıklanan Ekim ayı enflasyon verileri sonrasında, Dolar, Euro ve altın gibi döviz ve değerli metallerin Türk Lirası karşısındaki zirve seyrini sürdürdü.

Yİ-ÜFE (2003=100) 2023 yılı Ekim ayında bir önceki aya göre %1,94 artarak, bir önceki yılın Aralık ayına göre %38,70, bir önceki yılın aynı ayına göre %39,39 ve on iki aylık ortalamalara göre %58,46 artış gösterdi.

TÜFE’deki (2003=100) değişim ise 2023 yılı Ekim ayında bir önceki aya göre %3,43 artış gösterdi. Aynı dönemde bir önceki yılın Aralık ayına göre %55,00, bir önceki yılın aynı ayına göre %61,36 ve on iki aylık ortalamalara göre %54,26 artış yaşandı.

Çarşamba günü Fed Başkanı Powell’ın güvercin yorumlarının ardından, tahvil piyasasındaki getirilerde ve küresel düzeyde doların 6 büyük rakibi karşısındaki performansında gerileme görüldü. Dolar/TL kurunun ise eylül başından bu yana devam eden günlük sınırlı yükselişi bugün de devam etti. TÜİK tarafından açıklanan Ekim ayı enflasyon verileri sonrasında, Dolar kuru yeni bir zirve olan 28,40 TL seviyesine ulaştı.

Haftanın son işlem gününde, Türkiye İstatistik Kurumu tarafından dün açıklanan Ekim ayı enflasyon verileri sonrasında, Dolar, Euro ve altın gibi döviz ve değerli metallerin Türk Lirası karşısındaki zirve seyrini sürdürdü.

Yİ-ÜFE (2003=100) 2023 yılı Ekim ayında bir önceki aya göre %1,94 artarak, bir önceki yılın Aralık ayına göre %38,70, bir önceki yılın aynı ayına göre %39,39 ve on iki aylık ortalamalara göre %58,46 artış gösterdi.

TÜFE’deki (2003=100) değişim ise 2023 yılı Ekim ayında bir önceki aya göre %3,43 artış gösterdi. Aynı dönemde bir önceki yılın Aralık ayına göre %55,00, bir önceki yılın aynı ayına göre %61,36 ve on iki aylık ortalamalara göre %54,26 artış yaşandı.

Para Analiz'de yer alan habere göre, Çarşamba günü Fed Başkanı Powell’ın güvercin yorumlarının ardından, tahvil piyasasındaki getirilerde ve küresel düzeyde doların 6 büyük rakibi karşısındaki performansında gerileme görüldü. Dolar/TL kurunun ise eylül başından bu yana devam eden günlük sınırlı yükselişi bugün de devam etti. TÜİK tarafından açıklanan Ekim ayı enflasyon verileri sonrasında, Dolar kuru yeni bir zirve olan 28,40 TL seviyesine ulaştı.

İşte piyasalarda son durum:

Dolar 28,41 TL‘den, Euro 30,47 TL‘den, Sterlin 35,06 TL’den, Japon Yeni ise 18,78 TL‘den işlem görüyor.

Dünkü kapanışta ons altın 1.996 Dolar‘dan, Gram altın 1.819 TL‘den, Çeyrek altın 3 bin 36 TL‘den, Cumhuriyet altını 12 bin 463 TL‘den, Gram Gümüş ise 21,28 TL‘den fiyatlanmıştı.