803 Günlük Resmi İlan Cezası, Cezaların Yüzde 88'i İse Muhalif 5 Gazeteye...

Medya Ombudsmanı Faruk Bildirici, Basın İlan Kurumu'nun geçen yıl gazetelere 803 günlük resmi ilan kesme cezası vererek kendi rekorunu kırdığını söyledi. Cezaların yüzde 88'i ise muhalif 5 gazeteye...

MEDYA 07.02.2021, 10:52
803 Günlük Resmi İlan Cezası, Cezaların Yüzde 88'i İse Muhalif 5 Gazeteye...

Basın İlan Kurumu (BİK), resmi ilanlar ile kamu kurum kuruluşlarına ait reklamların, gazete ve dergilerde yayınlanmasına aracılık ediyor. Basın İlan Kurumu, gazete ve dergileri, dönemsel veya şikâyete bağlı olarak mevzuat ve Basın Ahlak Esasları kapsamında denetliyor.

803 GÜNLÜK CEZA

Medya Ombudsmanı Faruk Bildirici ise BİK ile ilgili olarak kendi sitesinde dikkat çeken bir yazı kaleme aldı.

Basın İlan Kurumu’nun bir yıl içerisinde hangi gazetelere ceza verdiğini merak ettiğini ifade eden Bildirici, BİK'in şeffaf olmamasından dolayı konuyu CİMER'e sorduğunu, 20 gün sonra yanıt geldiğini ve bu yanıtta da sorusunun toplam yanıt verilerek geçiştirildiğini ifade etti.

Bildirici, CİMER'in 1 yıl içinde 803 günlük ceza verildiğini aktarmasından sonra bunun bir rekor olduğunu belirtirken, "Basın İlan’ın geçmiş yıllarını biliyorum, yasada resmi ilan kesme cezasının limiti 60 gün olsa da o kadar büyük cezalar verilmezdi. 2000’li yıllarda bir yıl içerisinde verilen cezaların toplamı 100 günü bile geçmezdi" dedi.

"BİK, artık resmi ilanları adil biçimde dağıtan, gazetelerin yasaya aykırı uygulamalarını ve 'ahlak esaslarına aykırılığını' denetleyen bir kurum olmaktan çıktı. Resmi ilanları iktidar yanlısı gazetelere akıtmakla kalmıyor, bir yandan da bağımsız ve eleştirel gazetelere ceza yağdırıyor" diyen Bildirici, muhalif gazeteler; Cumhuriyet, Sözcü, Birgün, Evrensel ve Korkusuz'a verilen cezaları şöyle anlattı:

"BİK’in bir yıl içerisinde İstanbul’da yayınlanan gazetelere verdiği cezaların toplamı 376 gün.

Cezalandırılan gazeteler hangileri? CHP Eskişehir Milletvekili Utku Çakırözer’in açıkladığı 2020 Basın Özgürlüğü Raporu’na göre, BİK, Cumhuriyet’e 110 gün, Birgün’e 112 gün, Evrensel’e 65 gün, Korkusuz’a 29 gün, Sözcü’ye 17 gün ilan kesme cezası vermiş. İstanbul’da yayımlanan beş gazeteye verilen cezaların toplamı 333 gün yapıyor. Demek ki, BİK’in 2020 yılı içerisinde İstanbul’daki gazetelere verdiği cezaların yüzde 88’i bu beş gazeteye verilmiş!"

Faruk Bildirici'nin yazısı şu şekilde:

"Resmi ilanların yazılı medyaya akışını düzenleyen Basın İlan Kurumu’nun bir yıl içerisinde hangi gazetelere ceza verdiğini merak ettim. Medya ile ilgili her kurum gibi Basın İlan’ın da şeffaf olmasını bekliyordum ama yanılmışım. İnternet sitesinde gazetelere uygulanan cezalara ilişkin derli toplu bilgi bulamadım.

Ben de CİMER üzerinden sormaya karar verdim. “Basın İlan Kurumu, 2020 yılı içerisinde hangi medya kuruluşlarına, hangi gerekçelerle ve ne kadar süreli resmi ilan kesme cezaları vermiştir?” diye yazdım ve beklemeye başladım. 20 gün sonra yanıt geldi. Uzun uzun yasa hükümleri aktarılıyor ve “Kurumumuz resmi ilanların, gazetelerde düşünce ve fikir ayrımı gözetilmeksizin yayınlatılmasına aracı olmaktadır” deniliyordu. En sonunda da 2020 yılı içerisinde gazetelere uygulanan cezalarla ilgili şu bilgi veriliyordu:

“Resmi ilan yayınlama hakkını haiz gazetelerin muhtelif denetleme, tetkik ve kontrolleri sonucu 2020 yılı içerisinde mevzuatla yükletilen şartları ihlal etmeleri nedeniyle 231 günlük, Basın Ahlak Esaslarının ihlal edildiğinin tespitine ilişkin olarak 572 gün olmak üzere toplam 803 günlük resmi ilan ve reklam kesme müeyyidesi kararı alınmıştır.”

Cezalandırılan gazetelerin isimlerini açıklamak yerine toplam sayıları vererek sorumu geçiştiriyorlardı.

OKTAŞ EKŞİ'NİN SÖZÜ İÇİN BİLE 1 GÜNLÜK CEZA VERİLMİŞTİ

Bir yıl içerisinde 803 günlük ceza verilmesi bir rekor aslında. Basın İlan’ın geçmiş yıllarını biliyorum, yasada resmi ilan kesme cezasının limiti 60 gün olsa da o kadar büyük cezalar verilmezdi. 2000’li yıllarda bir yıl içerisinde verilen cezaların toplamı 100 günü bile geçmezdi. Çünkü gerek teknik eksiklikler gerekse “ahlak esaslarını ihlal” nedeniyle genellikle birer-ikişer günlük cezalar verilirdi. Cezadan çok uyarı olsun istenirdi bu kararlarla.

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Fahrettin Altun’un şikayeti üzerine Cumhuriyet’e ve Ragıp Zarakolu’nun “Makus kaderden kaçış yok” başlıklı yazısı nedeniyle Evrensel’e 45’er gün resmi ilan kesme cezası verilmesi gibi cezalar görüldük bir uygulama değildi.

Hatta AKP iktidarı döneminde 2010 yılında Hürriyet gazetesi Başyazarı Oktay Ekşi’nin hükümete yönelik “Bu zihniyet analarını da satar” cümlesi iktidar çevrelerinin büyük tepkisini çekmiş, Basın İlan Kurumu (BİK) Hürriyet’e sadece bir günlük resmi ilan kesme cezası vermişti.

Resmi ilan kesme cezaları sonraki yıllarda giderek artsa da 2015 yılında İstanbul Cumhuriyet Savcısı Mehmet Selim Kiraz’ı öldüren iki DHKP-C militanı ile birlikte göründüğü “propaganda” fotoğrafını yayımlayan 39 gazeteye bile 1 ile 12 gün arasında değişen ilan kesme cezaları verilmişti.

25 TOPLANTI AÇIKLAMASINI TARADIM

Günümüzde ise BİK’in 30 günlük, hatta kimi zaman 45 günlük resmi ilan kesme cezaları vermesi sıradan bir uygulama haline geldi. BİK, artık resmi ilanları adil biçimde dağıtan, gazetelerin yasaya aykırı uygulamalarını ve “ahlak esaslarına aykırılığını” denetleyen bir kurum olmaktan çıktı. Resmi ilanları iktidar yanlısı gazetelere akıtmakla kalmıyor, bir yandan da bağımsız ve eleştirel gazetelere ceza yağdırıyor. Tabii cezalar gibi gazetelere verilen resmi ilan bedellerinin toplam sayıları da gizli tutuluyor.

BİK’in 2020 yılı içerisinde hangi gazeteye ne kadar ceza verdiğini CİMER aracılığıyla sorarken amacım resmi ilan kesme cezalarının hangi gazetelere verildiğini anlamaktı. Sanırım onlar da bunu bildikleri için 2020 yılı içerisinde toplam 803 günlük resmi ilan ve reklam kesme cezası verildiğini açıklamakla yetindiler; cezaların gazetelere dağılımı bilgisini gizli tuttular.

Ben de bunun üzerine BİK’in internet sayfasında yer alan Yönetim Kurulu toplantılarıyla ilgili açıklamaları taradım. BİK Yönetim Kurulu geçen yıl 25 toplantı yapmış. Bu toplantılarla ilgili açıklamalarda ceza verilen gazetelerin isimleri belirtilmiyor, sadece yayınlandıkları illere yer veriliyor.

O nedenle Yönetim Kurulu’nun 25 toplantıya ilişkin açıklamalarındaki cezaları illere göre topladım. Sonuç, tam da tahmin ettiğim gibiydi. “Resmi ilan ve reklamlar ile bunları yayınlayacak süreli yayınlar yönetmeliğinin ihlali” nedeniyle verilen resmi ilan kesme cezalarında İstanbul’da yayımlanan gazeteler, 58 günlük ceza ile başı çekiyordu. Onu 34 gün ile Balıkesir, 28 gün ile Hatay, 14 gün ile Zonguldak izliyordu. “Basın Ahlak Esaslarının ihlali” gerekçesiyle verilen cezalarda da İstanbul, 318 gün ile birinci durumdaydı. İstanbul’un peşinden yine 80 gün ile Balıkesir, 30 gün ile Tekirdağ, 16 gün ile Sakarya, 15 gün ile Gaziantep’teki gazeteler geliyordu.

CEZALARIN YÜZDE 88'İ BEŞ GAZETEYE

Yönetim Kurulu toplantı açıklamalarına yansımayan cezalar var mı bilemiyorum; ama benim kendi açıklamalarından derlediğim verilere göre, BİK’in bir yıl içerisinde İstanbul’da yayınlanan gazetelere verdiği cezaların toplamı 376 gün.

Cezalandırılan gazeteler hangileri? CHP Eskişehir Milletvekili Utku Çakırözer’in açıkladığı 2020 Basın Özgürlüğü Raporu’na göre, BİK, Cumhuriyet’e 110 gün, Birgün’e 112 gün, Evrensel’e 65 gün, Korkusuz’a 29 gün, Sözcü’ye 17 gün ilan kesme cezası vermiş. İstanbul’da yayımlanan beş gazeteye verilen cezaların toplamı 333 gün yapıyor. Demek ki, BİK’in 2020 yılı içerisinde İstanbul’daki gazetelere verdiği cezaların yüzde 88’i bu beş gazeteye verilmiş!

2020 yılı içerisinde İstanbul dışındaki illerde yayınlanan gazeteler verilen 427 günlük cezanın hangi gazetelere verildiğiyle ilgili veri yok. Ama bu cezaların da iktidar yanlısı olmayan bağımsız ve eleştirel gazetelere verildiğini tahmin etmek zor olmasa gerek.

ALTUN'UN YARDIMCISI SOBACI, TWİTTER'DA İHSASI REYDE BULUNUYOR

Geçmişe oranla önemli başka bir değişiklik de şu; BİK cezalarının hemen tamamını şikayet üzerine verilirdi. Yönetim Kurulu, nadiren “resen” yani kendiliğinden harekete geçerek, gazetelere ceza verirdi. Şimdi ise BİK cezalarının yüzde 33’ü resen verilmiş!

Yönetim Kurulu’nun bir şikayete gerek görmemesi bir yana BİK yöneticileri, gazetelerde yapılan yayınlar kurumda gündeme gelmeden önce sosyal medyada görüş açıklıyorlar. Açıklamalarıyla bu gazetelere ceza verileceğini önceden ilan ediyorlar; ihsası reyde bulunuyorlar.

Örneğin BİK Yönetim Kurulu Başkanı Prof.Dr. Mehmet Zahid Sobacı, 22 Nisan 2020 tarihinde Twitter hesabından şöyle bir paylaşımda bulunmuş:

“Muhalefet etmenin de bir ahlakı olur. Ancak, bunların toplumsal yaşamın en temel ilkelerinden olan mahremiyete bile saygısı yok. CHP Üsküdar İlçe Başkanının @fahrettinaltun 'un evinin fotoğraflarını çekmesi, Türk siyaset tarihine ‘siyasal röntgencilik’ olarak girecektir.”

Tabii burada Zahid Sobacı’nın da “çift makamlı” bir bürokrat olduğunu, aynı zamanda Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Fahrettin Altun’un yardımcısı olduğunu hatırlatmakta yarar var. Basın İlan, Altun’a bağlı kuruluşlardan biri ama bağlı olması yeterli görülmemiş.

Nitekim Zahid Sobacı’nın bu paylaşımından sonra Fahrettin Altun’un evinin bitişiğindeki arsadaki kaçak yapılaşmayla ilgili “Boğaz’da kaçak var” haberi nedeniyle Cumhuriyet’e 35 gün resmi ilan kesme cezası verildi. Aynı haberler nedeniyle daha sonra Birgün ve Evrensel de cezalandırıldı.

Zahid Sobacı, 1 Ocak’ta da Sözcü gazetesinin “2020’nin torbasından felaket ve gözyaşı çıktı” manşetiyle ilgili olarak Twitter hesabından şunları yazdı:

“Milletin değerlerini hiçe sayan zihniyetin son 10 günlük performansı: * Türkçe ezan * Başörtülülere yönelik nefret söylemi * Ayasofya'nın ibadete açılmasını felaketler listesine almak Ayasofya bu millet için gözyaşı değil umut ve vefadır. Hiç anlamadınız, anlayamayacaksınız.”

Genelleme yaparak Sözcü’yü “Millet değerlerini hiçe sayan zihniyet” olarak damgalayan Zahid Sobacı’nın bu açıklamasıyla kalmadı, aynı gün BİK de bir açıklama yaparak Sözcü hakkında “gerekli işlemlerin yapılacağı”nı duyurdu. Nitekim Yönetim Kurulu’nun 5 Ocak’ta yaptığı ilk toplantıda Sözcü’den savunma istenmesine karar verildi.

Kuşkusuz önümüzdeki günlerde bu haber nedeniyle Sözcü’ye de ceza verileceğini söylemek kehanet olmaz. Ne de olsa Sobacı, Genel Müdür Rıdvan Duran ile uyum içerisinde…

İNTERNET SİTELERİNE YASA DIŞI DENETİM

1961 yılında çıkarılan 195 sayılı yasaya göre, BİK’in görev alanı gazete ve dergilerle sınırlı. Nitekim BİK’in, CİMER aracılığıyla benim soruma verdiği yanıtta da görev alanının basılı medya kuruluşlarıyla sınırlı olduğu kabul ediliyor:

“..Kurumumuzun görevi resmi ilan ve reklamların süreli yayınlarda (Gazete ve Dergilerde) yayınlatılmasına aracılık etmektir. Kurumumuz resmi ilanların, gazetelerde düşünce ve fikir ayrımı gözetilmeksizin yayınlatılmasına aracı olmaktadır.”

Fakat BİK, 2019 yılı ortalarından bu yana yasada olmayan bir yetkiyi kendisinde görerek, gazetelerin internet sitelerini de inceliyor; buralardaki yayınlar nedeniyle de resmi ilan kesme cezaları veriyor.

HABER YAPANA RÜŞVET TEKLİFİ

BİK, gazetelerin internet sitelerini denetlemekle kalmadı, “ilan.gov.tr” adlı bir portal kurarak resmi ilan ve reklamları dijital mecrada da yayınlamaya başladı. Hatta 30 Aralık 2020’de gazetelere bir genelge göndererek, resmi ilan ve reklamların internet sitelerinde yayımlanması halinde bunlar için gazetelere ek ödeme yapılacağını duyurdu. Genelgede, “kişisel veri içermeyen, haber değeri taşıyan ve kamunun genelini ilgilendirenleri gazetecilik mesleğinin genel kuralları çerçevesinde” linkini de vererek yayınlamalarının teşvik edileceği ifade edildi.

“.. Kurumumuzun ilan portalı ilan.gov.tr dijital pano uygulamasına kendi internet (haber) sitesinin ana sayfasında görünür alanda yer veren ve ilan portalından Kurumumuz Genel Müdürlüğünün belirleyeceği ilanlardan en az üç farklı ilanı kaynak göstererek her gün kendisine ait internet (haber) sitesinde Kurumumuz Genel Müdürlüğünün belirleyeceği şekilde kullanıp ilan portalındaki ilgili ilanın linkini koyan gazetelere 1/6 oranında ek gösterge verilmesine karar verilmiştir.”

BİK Yönetim Kurulu’nun bu şekilde haber yapılan ilanlar için para ödemesi, gazetecilik ilkelerine aykırı. Gazeteci, parayla haber yapmaz. Eğer resmi ilanların arasında haber değeri taşıyanlar olursa bunlar editöryal tercihle haber yapılabilir.

Ama BİK’in belirleyeceği ilanlar arasından seçilerek haber yapılması halinde para ödeneceğini yani “rüşvet” verileceğini duyurmak, “Basın Ahlak Esasları”nı denetleyen bir kuruluşun varlık nedeniyle çelişiyor.

Bunun bir adım ötesi BİK hakkında olumlu haber yapan medya kuruluşlarına da ödeme yapılması olur ki, bu da beklenir! Zira BİK, geçmiş uygulamalardan bağımsız ve tarafsız değil, siyasi bir kurum.

Yeni yıla girerken logo değişikliği yapmaları yeni kimliğine denk düştü. Malum, BİK’in yıllardır kullandığı logonun zemini bayraktaki gibi kırmızıydı; yenisinin rengi turkuaz... Yeni dönemin rengi…"

Yorumlar (0)
4
açık
Namaz Vakti 08 Mart 2021
İmsak 05:58
Güneş 07:22
Öğle 13:20
İkindi 16:33
Akşam 19:08
Yatsı 20:27
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 27 60
2. Galatasaray 28 58
3. Fenerbahçe 27 55
4. Trabzonspor 27 51
5. Hatayspor 28 46
6. Alanyaspor 27 43
7. Gaziantep FK 28 43
8. Karagümrük 28 41
9. Göztepe 27 36
10. Antalyaspor 27 35
11. Sivasspor 27 34
12. Konyaspor 26 32
13. Malatyaspor 28 31
14. Kayserispor 27 31
15. Kasımpaşa 27 29
16. Başakşehir 28 29
17. Rizespor 27 28
18. Ankaragücü 27 26
19. Erzurumspor 27 26
20. Denizlispor 27 24
21. Gençlerbirliği 27 21
Takımlar O P
1. Giresunspor 25 53
2. Samsunspor 25 50
3. İstanbulspor 25 47
4. Adana Demirspor 25 45
5. Altınordu 25 45
6. Altay 25 44
7. Tuzlaspor 25 41
8. Ankara Keçiörengücü 25 40
9. Bursaspor 25 34
10. Ümraniye 25 34
11. Bandırmaspor 25 32
12. Boluspor 25 29
13. Menemenspor 25 27
14. Adanaspor 24 26
15. Balıkesirspor 24 25
16. Akhisar Bld.Spor 25 22
17. Ankaraspor 25 16
18. Eskişehirspor 25 7
Takımlar O P
1. Man City 28 65
2. M. United 28 54
3. Leicester City 28 53
4. Chelsea 27 47
5. Everton 26 46
6. West Ham 26 45
7. Liverpool 28 43
8. Tottenham 26 42
9. Aston Villa 26 40
10. Arsenal 27 38
11. Leeds United 26 35
12. Wolverhampton 28 35
13. Crystal Palace 27 34
14. Southampton 27 33
15. Burnley 28 30
16. Newcastle 27 27
17. Brighton 27 26
18. Fulham 28 26
19. West Bromwich 28 18
20. Sheffield United 28 14
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 25 59
2. Barcelona 26 56
3. Real Madrid 26 54
4. Sevilla 25 48
5. Real Sociedad 25 42
6. Real Betis 25 39
7. Villarreal 26 37
8. Celta de Vigo 26 33
9. Granada 25 33
10. Levante 25 32
11. Athletic Bilbao 24 30
12. Valencia 26 30
13. Osasuna 26 28
14. Cádiz 26 28
15. Getafe 26 27
16. Real Valladolid 26 25
17. Elche 25 24
18. Eibar 26 22
19. Deportivo Alaves 25 22
20. Huesca 26 20
Günün Karikatürü Tümü