10.01.2022, 14:03

Kazakistan Olayları ve Sonuçları

Kazakistan Olayları ve Sonuçları

Sosyal Olayların Tek Bir Sebebi Olmaz. Kazakistan’da yaşanan olaylara bakarken bunu aklımızda tutmamızda fayda var.

Kazakistan’daki protestoların 2 Ocak 2022 sabahı, Janaözen’deki vatandaşların, gaz fiyatlarındaki artışı protesto etmek için sokaklara çıkması ile başladığını biliyoruz. Peki Kazakistan bu sürece nasıl ve hangi yollardan geldi?

Kazakistan, Rusya ve Çin arasında yer alan zengin hidrokarbon ve maden yatakları ile Orta Asya'nın en büyük ekonomisi konumunda. Sovyetler Birliğinin dağılmasıyla 1991'de bağımsızlığını kazanmasının ardından yüz milyarlarca dolar yabancı yatırımı kendine çekmeyi başardı.

Stratejik olan konumu sayesinde, Çin ve Güney Asya'nın hızla büyüyen pazarlarını kara ve demiryolu ile Hazar Denizi'ndeki liman yoluyla Rusya ve Avrupa pazarlarıyla birleştiriyor.

Kazakistan, dünyanın en büyük uranyum üreticilerinden biri. Dünyanın dokuzuncu en büyük petrol ihracatçısı ve 2021'de 85,7 milyon ton üretim gerçekleştirdi.

Kömür üretiminde ise dünyanın 10. en büyük ülkesi. Buğday üretiminde de dünyada ciddi bir güce sahip.

Bu doğal zenginlikleri dışında üretime dayalı bir faaliyeti yok. Halkın büyük bölümü kırsalda yaşıyor. Sovyetler döneminde de kırsalda olan halk şehir yaşamı, ekonomi, üretim gibi konularda gelişmişliğini tamamlayabilmiş değil. 

Bu tarz ülkelerde görmeye alıştığımız gibi, yapılan analizlerde ülkedeki uçsuz bucaksız doğal kaynaklar küçük bir elit grubu inanılmaz derecede zengin ederken, birçok sıradan Kazak kendini dışarıda bırakılmış ve geride kalmış hissediyor.

Ülkenin 19 milyonluk nüfusunun yaklaşık 1 milyonunun yoksulluk sınırının altında yaşadığı tahmin ediliyor.

Kazakistan, Nazarbayev döneninde batılı ülkeler ve insan hakları grupları tarafından otoriter siyasi sistemi, muhalefete karşı hoşgörüsüzlüğü, medya özgürlüğünü kısıtlaması  özgür ve adil seçimlerin olmaması nedeniyle uzun süredir eleştiriyor. Ancak bununla birlikte diğer eski Sovyet ülkesi komşularına göre daha az baskıcı ve değişime açık olarak değerlendiriyor. Diğer Sovyetler birliğinden ayrılan ülkelere bakıldığında bunu net olarak görebiliriz. 

Kasım Cömert Tokayev (68), selefi Nursultan Nazarbayev'in ticaret odaklı politikalarını sürdürme vaadiyle 2019'da Nazarbayev’in tavsiyesi ile cumhurbaşkanı seçildi.

Seçimlerde hile yapıldığı iddiaları ise bir dönem çok dillendirildi ayrıca halk kendi dilini konuşamayan ve anlayamayan bir cumhurbaşkanı tarafından yönetilmeye başlamıştır. Rusların, yıllardır iddia ettiği Kuzey Kazakistan topraklarının Rus toprağı olduğu iddiasını Tokaev’in Cumhurbaşkanlığından sonra sık sık dile getirilmeye başlanır.

Ancak Kazakistan'ı yaklaşık 30 yıl yöneten ve eski bir Sovyet Politbüro üyesi olan Nazarbayev, geniş yetkilere sahip yönetimin arkasındaki asıl güç olarak görülüyordu.

Tokayev, protestoları 81 yaşındaki eski cumhurbaşkanını Güvenlik Konseyi Başkanlığı görevinden almak için kullandı.

Protestolar sırasında bazı noktalarda eski liderin heykelleri de dahil Nazarbayev döneminin sembolleri hedef alındı.

Nazarbayev, protestoların patlak vermesinden bu yana ne kamuoyunun karşısına çıktı ne de herhangi bir açıklama yaptı.

Gösterilerin kendisinin ve ailesinin ülke siyaseti ile ticareti üzerinde sahip olduğu nüfuzu ne ölçüde zayıflatacağı ise belirsizliğini koruyor.

Tokayev, eski Cumhurbaşkanı Nazarbayev'in yeğeni Samat Abiş, Ulusal Güvenlik Komitesi Başkan Yardımcılığı görevinden uzaklaştırıldı.

Keza Nazarbayev'in en büyük kızı, eski Senato Başkanı ve halen milletvekili olan Dariga'nın adı, olası cumhurbaşkanı adayları arasında geçiyordu.

Kazakistan’daki olayları kim başlattı, arkasında kim var?

Kazakistan – ABD’yi (dolaylı) ve Nazarbaev’i suçluyor.

Rusya – ABD ve İngilizleri suçluyor.

Yahudiler – Çinlileri suçluyor.

Çinliler önce Kazakistan’ın iç meselesi dedi, ancak 6 gün sonra Şangay işbirliği örgütü her türlü yardıma hazırız mesajı verdi.

Nazarbaev sessiz ve ancak 6 gün sonra Tokaev’e sözcüsü aracılığıyla destek bildirdi.

Türkiye FETÖ’yü suçluyor.

Türk Devletler Teşkilatı tribünden çekirdeklerini yiyerek film izliyor.

Kimse halkın gerçekten böyle bir şey yapabileceğine inanmıyor. Ama lideri olmadan yapılan bu gösterilerde ne samimi duygularla sokaklara çıkan tüm Kazakları hain görebiliriz, ne de istihbarat örgütlerinin kucağında diye değerlendirebiliriz.

Doğal olarak lidersiz bir topluluğa sızmak, yönlendirmek çok kolaydı ve iç ve dış istihbarat örgütleri olaya müdahil oldu. İşler çığırından çıktı ve kısa vadede Tokaev kazanacak gibi duruyor. 

Gelişmelerin en kötü noktası Rus ve diğer ülke askerlerinin Kazakistan’a girmesi konusu oldu. Kazakistan’da zaten 6 tane Rus üssü ve uzay istasyonu var. Rusların şova dönüştürdüğü bu olay onlar ve diğer bölge ülkelerine psikolojik bir göndermeden başka bir şey değil.

Bu arada daha büyük bir proje olarak Rus istihbaratı ve Kazak istihbaratı 20 bin terörist derken aslında başka bir şeyin de zeminini hazırlıyor olabilirler. Teröristler başka dil konuştuğundan bahsediliyor ve Tacik, Afgan, Özbek vs anılıyor. Bu senaryo da Rusya’nın tekrar güneye inme planlarının temelini oluşturabilir.

Sonuç olarak Kazak halkı durumunu değiştirme imkanı olarak görülen bu olaylar sonrası daha zor ve baskıcı günlere girebilir. Hükümet yıllarca barışçıl muhalefete insafsızca zulmederek Kazakistan halkını umutsuzluk içinde bıraktı. Bundan sonrasında hazır olmadıklarının altını çizerek umarım demokrasiyi temin edebilmiş, zenginlikleri halkına paylaştıran bir Kazakistan görürüz…

Yıllardır inşaat sektörü üzerinden değil, zenginliğini üretim ile halkına sunan bir Kazakistan görmek umuduyla. Ancak unutmayalım ki savunması zor gelişimini tamamlayamamış böylesi zengin ülkeler her zaman diğer ülkelerin kontrolünde kalmaya maalesef mecburlar. Gençliğini eğiterek, insana yatırım yapmadıkları sürece bunun aksini ortaya koymaları çok zor. Bir ülkenin kuklası despot yönetim gider diğer ülkenin yönetiminde bir başka despot iş başına gelir. Zenginliği de sömürülmeye devam eder…

Yorumlar (1)
Ersin ER54 7 gün önce
Allah razi olsun
5
az bulutlu
Namaz Vakti 17 Ocak 2022
İmsak 06:49
Güneş 08:19
Öğle 13:19
İkindi 15:47
Akşam 18:09
Yatsı 19:33
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 21 50
2. Konyaspor 20 39
3. Hatayspor 21 35
4. Başakşehir 20 34
5. Adana Demirspor 21 34
6. Fenerbahçe 21 33
7. Beşiktaş 21 32
8. Alanyaspor 21 32
9. Gaziantep FK 21 31
10. Sivasspor 21 30
11. Karagümrük 21 30
12. Kayserispor 21 28
13. Galatasaray 21 27
14. Giresunspor 21 25
15. Antalyaspor 21 23
16. Göztepe 21 21
17. Kasımpaşa 21 21
18. Altay 21 18
19. Rizespor 21 18
20. Ö.K Yeni Malatya 21 15
Takımlar O P
1. Ümraniye 20 42
2. Ankaragücü 20 42
3. Erzurumspor 20 38
4. Eyüpspor 20 36
5. Bandırmaspor 20 33
6. İstanbulspor 20 33
7. Samsunspor 19 30
8. Adanaspor 19 29
9. Tuzlaspor 20 27
10. Gençlerbirliği 19 26
11. Manisa Futbol Kulübü 20 25
12. Boluspor 19 24
13. Kocaelispor 20 24
14. Keçiörengücü 20 23
15. Menemen Belediyespor 20 23
16. Altınordu 20 22
17. Bursaspor 20 20
18. Denizlispor 20 19
19. Balıkesirspor 20 8
Takımlar O P
1. Manchester City 22 56
2. Liverpool 21 45
3. Chelsea 22 43
4. West Ham United 22 37
5. Arsenal 20 35
6. Tottenham 18 33
7. M. United 20 32
8. Wolverhampton Wanderers 20 31
9. Brighton 20 28
10. Leicester City 18 25
11. Crystal Palace 21 24
12. Southampton 21 24
13. Aston Villa 20 23
14. Brentford 21 23
15. Leeds United 20 22
16. Everton 19 19
17. Watford 19 14
18. Norwich City 21 13
19. Newcastle 20 12
20. Burnley 17 11
Takımlar O P
1. Real Madrid 21 49
2. Sevilla 20 44
3. Real Betis 20 34
4. Atletico Madrid 20 33
5. Real Sociedad 20 33
6. Barcelona 20 32
7. Rayo Vallecano 20 31
8. Villarreal 21 29
9. Athletic Bilbao 21 28
10. Valencia 20 28
11. Espanyol 20 26
12. Osasuna 20 25
13. Granada 20 24
14. Celta Vigo 20 23
15. Elche 21 22
16. Mallorca 20 20
17. Getafe 20 18
18. Deportivo Alaves 20 17
19. Cadiz 20 14
20. Levante 20 11
Günün Karikatürü Tümü