Fehmi Koru'dan Erdoğan'a Ekonomi Göndermesi: ''Modelden Vaz mı Geçildi? Ne Oldu da Böyle Oldu?” 

Fehmi Koru kaleme aldığı bugünkü yazısında döviz kurlarındaki hızlı düşüşü ele alarak, "O modelden vaz mı geçildi yoksa?" sorusunu yöneltti.

GÜNCEL 21.12.2021, 17:47
Fehmi Koru'dan Erdoğan'a Ekonomi Göndermesi: ''Modelden Vaz mı Geçildi? Ne Oldu da Böyle Oldu?” 

Gazeteci  Fehmi Koru, kendisine ait sitede yayınladığı yazısında Cumhurbaşkanı ve  AK Parti  Genel Başkanı Erdoğan'ın kabine sonrası yaptığı açıklamalarla düşen döviz kurlarını ele aldı. Son dönemde gündeme gelen ' Çin modeline' dikkat çeken Gazeteci Fehmi Koru, "Umarım, yakalanan yeni değer paramız üzerinde kalıcı olur. Olmazsa, normalde başka ülkelerde bankaların paralı müşterilerine ödediği faiz vatandaş olarak hepimizin sırtına binebilir." değerlendirmesinde bulundu.

İşte, Gazeteci Fehmi Koru'nun kaleme aldığı o yazı:

Yeni bir dünya rekoru kırıp bir gecede doları perişan ettik de yeni formülün ‘nass’ yönü nasıl?

Son günlerde hemen her alanda kendi tarihimizin rekorlarını kırıyorduk, dün bu defa bir ‘dünya tarihi rekoru’ yine bizim ülkemizde kırıldı: Piyasaların kapatılma saatlerinde ‘1 dolar = 18 TL’ tablosuyla yeni ülke rekorunu kıran TL-dolar paritesi, o saatte biten kabine toplantısı sonrasında millete seslenen Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın konuşmasına ‘dünya tarihi’  için ‘rekor’ olabilecek bir tepki verdi: 18 TL üzerinde işlem gören dolar, gece yarısına doğru, 13 TL altına düştü.

Amerikalıların parası birkaç saatte sayemizde yüzde 30’dan fazla değer kaybetti.

“Ne oldu da böyle oldu?” 

Bu sorunun cevabını meslekten ekonomistler vermekte zorlanıyor; açıklama ekranların sürekli misafirleri gazetecilerden geldi: Onlara göre, son birkaç ayda yarı yarıya ucuzlayan TL’nin makûs talihini   Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın dün verdiği müjdeler değiştirdi.

Merkez Bankası’nın ilan ettiği faiz oranının üstündeki kur artışından doğacak farkı bundan böyle devlet ödeyecek…

Faiz yine kötü olmaya devam ediyor ama bankada yatan TL mevduatlar, olur ya TL’nin değerinde aşınma yaşanırsa, ilan edilen faizin üzerinde bir getiriye bundan böyle kavuşabilecek…

Kura dayalı benzer bir uygulama ihracatçılar için de söz konusu olabilecek…  

Bu müjdelerden en fazla sevinenler hiç kuşkusuz bankalar olmuştur.

Neden?

Çok basit bir sebepten: Dolara kaçan mevduat bu yolla TL’ye dönerse, bankalar, müşterilerine, Merkez Bankası’nın ilan ettiği oranda bir faiz sağlamakla yetinecek, buna karşılık ekonominin çok sayıdaki değişkenleri yüzünden kur faizin üstünde seyrederse kendilerinden kredi almış olanlara reel faiz uygulayabilecekler. Arada mevduat sahiplerinin TL hesapları aleyhine oluşacak farkı, şimdiye kadar olduğu gibi bankalar değil devlet -yani vatandaşlar- ödemiş olacak…

Ekonomimizin sektöre bu yeni katkısını yerli-yabancı bankalar minnetle karşılamışlardır.

İlan edilen ‘faiz+kur farkını takviye’ formülü sayesinde bankalardaki TL mevduatına ilgi artabilir.

Öyle olur ve ilgi gerçekten artarsa, dolar hesaplarında çözülmeler gerçekleşebilir ve TL yeniden değer kazanabilir.

Konunun bir-iki uzmanı ile görüştüm. Aldığım çelişkili bilgiler yüzünden aklım karıştı. Bilinmeyen bir formül değilmiş bu; finans dilinde buna ‘opsiyon’ denirmiş. Geçmişte buna benzer işlemler bazı ülkelerde, bir zamanlar ‘dövize çevrilebilir mevduat’ (DÇM) adıyla ve özellikle yurtdışında çalışan Türklerin paralarını ülkemize çekebilmek amacıyla 1970’li yıllarda bizde de uygulanmış bu yöntem.

Sorunlar çıkmış.

Konunun dini yönü

Ancak en fazla aklımı karıştıran konunun dini yönüyle ilgili aldığım bilgi oldu.

DÇM uygulaması sırasında olmalı, dindar işçiler, paralarını DÇM olarak değerlendirmenin dini açından durumunu Diyanet İşleri Başkanlığı’na sorduklarında ‘opsiyon’ formülü fetva konusu olmuş. Konuyu ele alan Din İşleri Yüksek Kurulu’nun verdiği fetva şöyle:

“Opsiyon; tercih ve seçim gibi anlamlara gelmektedir. Taraflardan birinin diğerine, belirli bir varlığı, gelecekteki bir tarihte veya belirli bir dönem içinde alıp almama ya da satıp satmama konusunda seçme hakkı tanıdığı (opsiyon hakkı); bu seçme hakkını tanıması karşılığında da belirli bir bedel talep ettiği vadeli işlem sözleşmesine ‘opsiyon’ denir. Opsiyonun; döviz opsiyonu, hisse senedi opsiyonu, faiz opsiyonu ve endeks opsiyonu gibi farklı türleri bulunmaktadır.


“İslâm hukukunda satma konu olan şeyin, ihtiyaç durumunda kullanılmak üzere biriktirilebilen ve fıkhen yararlanılması caiz görülen (mütekavvim), mevcut ve belirli (veya zimmette belirlenebilen) mal olması temel kuraldır (Mecelle, md. 126, 127; Nezih Hammâd, Kadâyâ fıkhıyye muâsıra fi’l-mâli ve’l-İktisâd, 41; Bardakoğlu, Ali, Bey’, DİA, VI, 15-17).”


“Opsiyon sözleşmesinde üzerinde akit yapılan şey (ma’kûdun aleyh); fıkhen karşılığında bedel alınabilen meşru bir mal, menfaat veya mali haklar arasında değildir (Karadâğî, Bahsun el-Esvâku’l-mâliyye fî mîzâni’l-fıkhi’l-İslâmî, I, 72-194; ed-Darîr, ‘el-İhtiyârât’, I, 61-271; Zuhaylî, Ukûdü’l-ihtiyârât, I, 250-260). Bu itibarla opsiyon sözleşmeleri caiz değildir.”  

Herhalde fetvadaki ‘opsiyon’ tanımına dikkat etmişsinizdir. Özellikle de fetvada varlığı ‘döviz opsiyonu’ ve ‘faiz opsiyonu’ diye belirlenen biçimi ile şimdi uygulanması gündeme gelen formül arasında sanki bir irtibat var gibi.

Acaba yeni uygulama üzerinde tartışılırken konunun dini yönüne dikkat çeken hiç çıkmadı mı? 

Faiz konusu bu yönüyle sıklıkla ele alındığı için bu soruyu soruyorum.

Eski model mi, çok yeni model mi?

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın konuşması sonrasında ilan edilen yeni formüle şiddetle taraftar olanların söyleminde bir ayrıntının eksikliği kendisini çok belli ediyordu.

Uygulanmakta olan, bazılarına göre ‘Çin modeli’ veya yeni Hazine ve Maliye Bakanı Nurettin Nebati’nin koyduğu isimle ‘Türkiye modeli’ değil miydi?

O modelden vaz mı geçildi yoksa?

Eğer dün ayrıntıları paylaşılan formül o model ise neden dün gece doları çökertmeye yol açan bu ayrıntılar en baştan açıklanmadı da TL’nin değerinin bir çırpıda yarı yarıya kaybolmasına sebep olundu?

Bilge kişiliğimiz Nasrettin Hoca gibi mutlu olabilmemiz için bir değeri illa önce kaybetmemiz mi gerekiyor? 

Neden, neden, neden?

Daha da çoğaltabilirim bu nedenleri, ancak galiba böylesine aykırı düşünceler yerine ekonomist olmayan pek çoklarının yaptığı gibi dünkü kur tablosuna bakıp ben de sevincimi belli etmeliyim.

Sonuçta ben de ekonomist değilim.

Kaldı ki, paramızın bir parça da olsa değer kazanmasına sevinmem için başkaları kadar benim de sebeplerim var.

Umarım, yakalanan yeni değer paramız üzerinde kalıcı olur.

Olmazsa, normalde başka ülkelerde bankaların paralı müşterilerine ödediği faiz vatandaş olarak hepimizin sırtına binebilir.

Yorumlar (0)
9
parçalı bulutlu
Namaz Vakti 21 Ocak 2022
İmsak 06:48
Güneş 08:17
Öğle 13:20
İkindi 15:51
Akşam 18:14
Yatsı 19:37
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 22 51
2. Konyaspor 21 42
3. Fenerbahçe 22 36
4. Alanyaspor 22 35
5. Beşiktaş 22 35
6. Hatayspor 22 35
7. Başakşehir 21 34
8. Adana Demirspor 22 34
9. Kayserispor 22 31
10. Gaziantep FK 21 31
11. Sivasspor 22 30
12. Karagümrük 22 30
13. Galatasaray 22 27
14. Giresunspor 22 26
15. Kasımpaşa 22 24
16. Göztepe 22 24
17. Antalyaspor 22 23
18. Rizespor 22 21
19. Altay 22 18
20. Ö.K Yeni Malatya 21 15
Takımlar O P
1. Ümraniye 20 42
2. Ankaragücü 20 42
3. Erzurumspor 20 38
4. Eyüpspor 20 36
5. Bandırmaspor 20 33
6. İstanbulspor 20 33
7. Adanaspor 20 32
8. Samsunspor 19 30
9. Tuzlaspor 20 27
10. Gençlerbirliği 20 26
11. Manisa Futbol Kulübü 20 25
12. Boluspor 19 24
13. Kocaelispor 20 24
14. Keçiörengücü 20 23
15. Menemen Belediyespor 20 23
16. Altınordu 20 22
17. Bursaspor 20 20
18. Denizlispor 20 19
19. Balıkesirspor 20 8
Takımlar O P
1. Manchester City 22 56
2. Liverpool 21 45
3. Chelsea 23 44
4. West Ham United 22 37
5. Tottenham 19 36
6. Arsenal 20 35
7. M. United 21 35
8. Wolverhampton Wanderers 20 31
9. Brighton 21 29
10. Leicester City 19 25
11. Crystal Palace 21 24
12. Southampton 21 24
13. Aston Villa 20 23
14. Brentford 22 23
15. Leeds United 20 22
16. Everton 19 19
17. Watford 19 14
18. Norwich City 21 13
19. Newcastle 20 12
20. Burnley 17 11
Takımlar O P
1. Real Madrid 21 49
2. Sevilla 21 45
3. Real Betis 21 37
4. Atletico Madrid 20 33
5. Real Sociedad 20 33
6. Barcelona 20 32
7. Rayo Vallecano 20 31
8. Villarreal 21 29
9. Valencia 21 29
10. Athletic Bilbao 21 28
11. Espanyol 21 27
12. Celta Vigo 21 26
13. Osasuna 21 25
14. Granada 21 24
15. Elche 21 22
16. Getafe 21 21
17. Mallorca 20 20
18. Deportivo Alaves 21 17
19. Cadiz 21 15
20. Levante 20 11
Günün Karikatürü Tümü