Türkiye'de Vatandaşlar Borç Batağında

Türkiye’de on milyonlarca kişi, nakit ihtiyacı için bankalara koşuyor.

EKONOMİ 12.07.2020, 01:36 12.07.2020, 01:42
Türkiye'de Vatandaşlar Borç Batağında

Tüketicilerin kullandığı kredi, 700 milyar TL’yi aşmış durumda. Hükümet ise ekonomiyi canlandırmak için bireysel kredileri artırma peşinde.

Türkiye’de on milyonlarca kişi pandemi döneminde yaşadıkları ekonomik sıkıntıları daha fazla borçlanarak atlatmaya çalışıyor. Son verilere göre, tüketici kredileri ve kredi kartı harcamaları 700 milyar TL’yi aşmış durumda. Hükümet ise bireysel kredileri daha da artırmak için yeni bir düzenlemeyi hayata geçirdi. Vatandaşlar, herhangi bir geliri olmasa bile bankalardan 2 bin TL’ye kadar kredi çekebilecek. Ancak toplumdaki bu aşırı borçlanma, Türkiye ekonomisinin geleceği açısından endişe yaratıyor.

Geliri olmayana 2 bin TL kredi

Türkiye’de hükümet, pandemi ile sarsılan ekonomiyi canlandırmak için hem şirketleri hem de vatandaşları daha fazla borçlandırma yoluna gidiyor. Hükümet, son olarak borcunu ödeyemeyenlerin daha fazla harcama yapabilmesi için Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu (BBDK) üzerinden bankalara talimat gönderdi.

Yeni düzenlemeye göre, herhangi bir gelir beyan etmeyen vatandaşların kredi kartı limiti bin 300 TL’den 2 bin TL’ye çıkarıldı. Emekliler için de PTT üzerinden 60 ay vadeli kredi imkanı getirildi. Tüm bankalara gönderilen talimatla asgari ödeme tutarını bir yıl içinde üç kez ödemeyen vatandaşların kredi kartlarının 2020 sonuna kadar kapatılmaması istendi.

Son olarak kamu bankaları Vakıfbank, Halkbank ve Ziraat Bankası tarafından tatil, sosyal hayatı destek, taşıt ve konut kredileri olmak üzere 4 yeni kredi paketi açıklandı.

Konut kredilerinde patlama

Konut kredisi talebi de büyük bir hızla artıyor. Bankaların konut kredisi hacmi 2019 yılının tamamında 10 milyar 162 milyon TL arttı ve bu rakam 5-26 Haziran dönemindeki üç haftada 18 milyar 931 milyon TL’ye ulaşarak rekor kırdı.

Artışın yüzde 90'ı kamu bankaları aracılığıyla olurken yalnızca 19-26 Haziran haftasındaki konut kredisi artışı ise 8 milyar 148 milyon TL olarak gerçekleşti. 2017, 2018 ve 2019 yıllarını kapsayan üç yılda 34 milyar 646 milyon TL artan konut kredisi hacmi, bu yılın 1 Ocak-26 Haziran döneminde 32 milyar 178 milyon TL'ye ulaştı.

Vatandaşlara kredi kolaylığı sağlanırken kredi vermekte çekingen davranan özel bankalara yönelik cezalar da dikkat çekiyor. Son olarak 9 Temmuz’da BDDK tarafından 7 bankaya toplam 204 milyon 651 bin TL idari para cezası uygulanmasına karar verildi. BDDK açıklamasında cezanın gerekçesi olarak ise bireysel ve ticari müşterilerin yaptığı şikayetler gösterildi.

"Bankalar için ciddi risk”

Peki tüm bu adımlar ne anlama geliyor?

Ekonomist Mustafa Sönmez'e göre, hükümet pandemi döneminde felç olan ekonomiyi borçlanma yoluyla canlandırmaya çalışıyor.

Ekonominin Nisan-Haziran döneminde yüzde 15’e varan bir daralma yaşamış olma ihtimalinin yüksek olduğunu dile getiren Sönmez, "Hükümet bu sert daralmayı aşmak için kredi musluklarını sonuna kadar açmaya karar verdi. Özellikle kamu bankaları üzerinden tüketici kredileri hızla verilmeye başlandı" diyor. Ekonomist Sönmez, vatandaşların da acil ihtiyaçlarını karşılamak ya da konut, otomobil almak için düşük faizli kredilere yöneldiğini anlatıyor.

Ancak Sönmez'e göre, atılan adımlar Türk bankacılık sektöründe 'aşırı yüklenme'ye neden oluyor.

Bankaların hükümet tarafından kredi vermeye zorlandığı bu dönemde, kredi miktarındaki hızlı artışın enflasyonist bir baskı oluşturduğuna işaret eden Sönmez, şöyle konuşuyor:

"İstihdam piyasasındaki küçülmeye bakınca, bu kredilerin geri dönüşünün çok riskli olduğu görülüyor. Aslında bankalar ciddi bir risk almış durumda. Ama hükümetin ekonomiyi canlandırmak için krediler dışında bir oyun planı bulunmuyor."

Nisan’da 920 bin kişi ilk kez kredi aldı

Türkiye Bankalar Birliği (TBB) verilerine göre, Türkiye’de vatandaşların kredi borcu 3 Temmuz 2020 itibariyle 706 milyar TL’ye ulaşmış durumda. Bu kredilerin 343 milyar doları ihtiyaç, 239 milyar doları konut ve 8,6 milyar doları da taşıt kredilerinden oluşuyor. Bireysel kredi kartlarındaki toplam borç miktarı ise 115 milyar dolar. Yalnızca Nisan ayında 920 bin kişi ilk defa ihtiyaç kredisi kullanırken, kredilerin gayri safi yurt içi hasılaya (GSYH) oranı son 6 ayda yüzde 38'den yüzde 47'ye çıktı.

En borçlu şehirler ise sırasıyla İstanbul, Ankara ve İzmir olarak sıralanıyor. Türkiye’de toplam kredilerin yüzde 79'unu ticari krediler, yüzde 21'ini ise bireysel krediler oluşturuyor.

Türkiye ekonomisinin 2018’in son çeyreğinden 2019’un üçüncü çeyreğine kadar üst üste 3 çeyrek küçülmesi, toplumdaki tüketim harcamalarının kısılmasına neden olmuştu. Ardından başlayan pandemi süreci ile birlikte, milyonlarca ailede 'sıcak para' ihtiyacı ortaya çıktı.

Bu dönemde pek çok ülke, ailelere nakit para desteğinde bulundu, Türkiye’de ise hükümet, kamu bankaları aracılığıyla art arda yeni kredi paketleri hazırlamayı tercih etti. Ancak, toplumdaki para ihtiyacı giderek büyüyen bir "borçlanma çığı” yaratmış durumda.

Vatandaşın borcu 706 milyar TL

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu (BDDK) verilerine göre, Türkiye’de vatandaşların tüketici kredisi ve kredi kartı borcu, son bir yılda yüzde 37 arttı. Özellikle son dönemde, birbiri ardına açıklanan kredi paketleri ile vatandaşların borçluluk miktarı hızla yükseldi.

Yine BDDK verilerine göre, 5 Haziran haftasında 651 milyar TL düzeyinde olan tüketici kredisi ve kredi kartı borcuna, son 1 ayda tam 55 milyar TL daha eklendi.

"Geliri olmayana kredi açmak iyilik değil, kötülük”

Ekonomist Cüneyt Akman’a göre, toplumdaki aşırı borçlanma, ekonomide büyük tehlikelere kapı aralıyor. 2008 krizinden önce ABD’de 'Ninja Krediler' adı verilen bir kredi cinsi olduğunu hatırlatan Akman, bu kredilerin İngilizce açılımının "No Income, No Job Credit", yani "Geliri, İşi Olmayanlara Kredi" anlamına geldiğini söylüyor.

Bu tür kredilerin geri ödenmesinde yaşanan sorunların büyük bir krizi tetiklediğine işaret eden Akman, "Dünyanın neresinde olursa olsun, hele de Türkiye’de, geliri olmayana, işi olmayana ya da işini kaybetmek üzere olana kredi açmak o insana iyilik yapmak değildir; kötülük yapmaktır" diye konuşuyor.

Hükümetin dar gelirli vatandaşların sorununu çözmek için değil, yapılacak harcamalarla iş dünyasının sıkıntılarını çözmek için mevcut kredi patlamasına izin verdiğini öne süren Ekonomist Akman, "Ama ne vatandaşlar ne de iş dünyası kredi patlamasıyla sorunlarından kurtulabilir. Olan, yoksul halka olacak" diyor.

"Borçlu işsizlerin artması felaket olur"

Cüneyt Akman, Türkiye’de resmi rakamlara yansımasa da giderek büyüyen bir "borçlu işsizler ordusu" olduğuna dikkat çekiyor. Pandemi sırasında ortaya konan kısa çalışma ödeneği ve işten çıkarmanın yasaklanması gibi önlemlerle işsizliğin yokmuş gibi gösterildiğini savunan Akman, şu görüşleri dile getiriyor:

"Bugün ihtiyaçları için kredi alan insanlar, yarın işini kaybettiğinde ne olacak? İşsiz olmak var, bir de borçlu işsiz olmak var. Hükümet işsizliği ortadan kaldırmak için hiçbir şey yapmıyor. Ama insanları borçlandırarak çok büyük bir felaketi hazırlıyor."

Kaynak Deutsche Welle Türkçe 

Yorumlar (0)
1
hafif kar yağışlı
Namaz Vakti 17 Ocak 2021
İmsak 06:49
Güneş 08:19
Öğle 13:19
İkindi 15:47
Akşam 18:09
Yatsı 19:34
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 17 35
2. Fenerbahçe 17 35
3. Gaziantep FK 18 34
4. Galatasaray 17 33
5. Alanyaspor 18 30
6. Hatayspor 17 28
7. Karagümrük 18 27
8. Trabzonspor 18 27
9. Antalyaspor 19 25
10. Sivasspor 18 23
11. Başakşehir 18 23
12. Konyaspor 18 22
13. Göztepe 18 22
14. Kasımpaşa 17 22
15. Malatyaspor 17 21
16. Rizespor 17 21
17. Gençlerbirliği 18 19
18. Kayserispor 18 16
19. Ankaragücü 17 15
20. Denizlispor 17 14
21. Erzurumspor 18 13
Takımlar O P
1. Giresunspor 17 35
2. İstanbulspor 17 34
3. Samsunspor 17 33
4. Altay 17 32
5. Adana Demirspor 17 31
6. Tuzlaspor 17 30
7. Ankara Keçiörengücü 17 28
8. Altınordu 17 28
9. Bursaspor 17 27
10. Bandırmaspor 17 24
11. Adanaspor 17 21
12. Ümraniye 17 20
13. Boluspor 17 19
14. Menemen Belediyespor 17 16
15. Balıkesirspor 17 16
16. Akhisar Bld.Spor 17 13
17. Ankaraspor 17 9
18. Eskişehirspor 17 3
Takımlar O P
1. M. United 17 36
2. Leicester City 18 35
3. Liverpool 17 33
4. Man City 16 32
5. Everton 17 32
6. Tottenham 17 30
7. Chelsea 18 29
8. Southampton 18 29
9. West Ham 18 29
10. Aston Villa 15 26
11. Arsenal 18 24
12. Leeds United 18 23
13. Crystal Palace 18 23
14. Wolverhampton 19 22
15. Newcastle 17 19
16. Brighton 19 17
17. Burnley 17 16
18. Fulham 17 12
19. West Bromwich 18 11
20. Sheffield United 18 5
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 16 41
2. Real Madrid 18 37
3. Barcelona 18 34
4. Villarreal 18 32
5. Real Sociedad 19 30
6. Sevilla 17 30
7. Granada 18 27
8. Celta de Vigo 18 23
9. Cádiz 18 23
10. Real Betis 18 23
11. Levante 17 21
12. Athletic Bilbao 18 21
13. Getafe 17 20
14. Valencia 18 19
15. Eibar 18 19
16. Deportivo Alaves 18 18
17. Real Valladolid 18 18
18. Elche 16 16
19. Osasuna 18 15
20. Huesca 18 12
Günün Karikatürü Tümü