İbrahim Kahveci: Kimse Kurlar Düşüyor, Ucuzluk Gelecek Diye Beklemesin, Yüksek Fiyat Düzeyi İle Yaşamaya...

Karar gazetesinin ekonomi yazarı İbrahim Kahveci, Türk Lirası’nın döviz karşısında kısıtlı bir şekilde değer kazanmasıyla tüketicilerin ucuzluk beklentisinin gerçekleşmeyeceğini söyledi.

EKONOMİ 25.02.2021, 13:11
İbrahim Kahveci: Kimse Kurlar Düşüyor, Ucuzluk Gelecek Diye Beklemesin, Yüksek Fiyat Düzeyi İle Yaşamaya...

Kahveci bugünkü köşe yazısında kurun gerilemesinin ardından “ Kur yükselirken yapılan zamlar şimdi neden indirim olarak gelmiyor?” şeklinde soruların gündeme geldiğini belirtti.

Kahveci, yazısında kurların düşmeye başladığı Kasım 2020-Ocak 2021 tarihleri arasındaki fiyat gelişmelerini şöyle aktardı:

Tüketici fiyatları, yani raf fiyatları bu üç ayda yüzde 5,32 artış göstermiş. Bu artışın da ana kesimi yüzde 9,91 artan gıda fiyatları ila yüzde 8,47 artış gösteren ulaştırma sektörü.    Gıda fiyatlarının alt kesimlerine bakıyoruz: Süt, peynir ve yumurta fiyatları ortalama yüzde 14,90 artış göstermiş. Bunun yanında katı ve sıvı yağlarda da yüzde 16,45 artış yaşanmış. Sebze fiyatlarında da yüzde 15,51 yükseliş görülüyor. Bir başka dikkat çeken alt fiyat artışı ise mobilya ve mefruşat sektöründe yüzde 11,87’lik artıştır.   Ama belki de en ilginç fiyat artışı motorlu araçlardaki yüzde 14,24’lük fiyat yükselişi olsa gerek. Çünkü ithalat üzerinden döviz kuruna belki de en bağlı sektör burası olsa gerekir.  

“Şimdi gelelim işin ikinci kısmına, yani maliyet tarafına” diyen Kahveci, şöyle devam etti:

Tüketici fiyatlarının kurlar düşerken kasım-ocak arasında yüzde 5,32 arttığını yukarıda söyledik. Ama kurlara bağlı düşmesi beklenen üretici fiyatları, yani maliyetler aynı dönemde tam yüzde 9,36 artış göstermiş.   Evet,  dolar/TL kuru 8,50’den 7,30’a düşerken maliyet endeksi tüketici endeksinin çok daha üzerinde artış göstermiş.   Şimdi maliyet tarafında neler yaşandığına bakalım.   En fazla ağırlık oluşturan ve fiyatı da çok fazla yükselen sektör burada da gıda sektörü olmuş. Gıda sektöründe üretici maliyetleri de son 3 ayda yüzde 12,35 artış gösteriyor.   Bu demektir ki, maliyet endeksinde ana gruplardan olan (%20,01 ağırlık) gıda sektöründe ucuzluk için iki temel gelişme olmalıdır:  

1- Yeni hasat dönemi ile ucuz ürün gerekiyor 

2- Hayvancılık alanında maliyetlerin aşağıya inmesi gerekiyor.  

Burada en azından birinci seçenek için yaz aylarını beklememiz gerekiyor. Ama hayvancılık alanına bağlı yoğurt, süt, peynir, tereyağı gibi ürünler için daha temel çözüm gerekiyor.   Gelelim maliyet tarafında diğer alanlara.  Kâğıt ve ürünleri fiyatı %15,34; rafine petrol ürünleri %21,43; kimyasal ürünler %6,75; Kauçuk ve plastik ürünler %7,56; diğer mineraller (cam gibi) %11,81; fabrikasyon metaller %8,84; mobilya %9,04 ve ana metaller %17,82 fiyat artışı yaşamış.  

“Bu verdiğim fiyatlar ne anlam taşıyor?” diyen Kahveci, bu sorusunu şöyle yanıtlandırdı:

İşte bu fiyatların temelinde küresel emtia fiyatlarında yaşanan gelişme temel belirleyici olarak görülmektedir.   Petrol fiyatı nasıl ki kasım başında 40 dolarda iken ocak sonunda 55 dolara yükseldiyse, benzer fiyat hareketleri diğer emtia fiyatlarında da yaşandı.   Olayı petrol fiyatı üzerinden şu şekilde özetleyebiliriz. Dolar/TL kurunda yüzde 15 düşüş yaşanırken petrolde yüzde 50 artış yaşandı. Kurdaki düşüşten daha çok yükselen emtia fiyatları üretici tarafından çok ciddi maliyet baskısı oluşturmuş durumda.   Hatta şunu da ifade edelim: TÜFE-ÜFE arasındaki fark 2018 yılından beri ÜFE’nin daha yüksek seviyede kalmasına yol açmış durumda. Yani birikimli bir maliyet baskısı hala devam ediyor.   Bu kadar yoğun maliyet baskısını kırmak için başka adımların atılması gerekiyor. Ya da bir başka ifade ile talep kısılarak enflasyonla mücadele de durumumuz pek iç açıcı değil.  

O zaman ne yapmamız gerekiyor?  Kurları daha da düşürerek artan maliyetleri baskılama alanımız sınırlı. Talebi de kısarak tüketici fiyatlarını düşürme seçeneğimiz nerede ise daha düşük.  Geriye bir tek yol kalıyor. O da kamunun maliyet baskısını hafifletici önlemler alması. Bunun da ilk sırasında bütün sektörlere en yüksek girdi veren enerji fiyatları gelmektedir.   Sizce kamu kendi tasarrufu üzerinden maliyet düşürücü önlemlere başvurabilir mi?   Ben hiç umut etmiyorum.   O zaman kimse kurlar düşüyor, ucuzluk gelsin diye beklemesin. Daha epeyce yüksek fiyat düzeyi ile yaşamaya devam edeceğiz. 

Yorumlar (0)
25
az bulutlu
Namaz Vakti 26 Temmuz 2021
İmsak 03:56
Güneş 05:45
Öğle 13:16
İkindi 17:12
Akşam 20:36
Yatsı 22:17
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 40 84
2. Galatasaray 40 84
3. Fenerbahçe 40 82
4. Trabzonspor 40 71
5. Sivasspor 40 65
6. Hatayspor 40 61
7. Alanyaspor 40 60
8. Karagümrük 40 60
9. Gaziantep FK 40 58
10. Göztepe 40 51
11. Konyaspor 40 50
12. Başakşehir 40 48
13. Rizespor 40 48
14. Kasımpaşa 40 46
15. Malatyaspor 40 45
16. Antalyaspor 40 44
17. Kayserispor 40 41
18. Erzurumspor 40 40
19. Ankaragücü 40 38
20. Gençlerbirliği 40 38
21. Denizlispor 40 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 38 86
2. M. United 38 74
3. Liverpool 38 69
4. Chelsea 38 67
5. Leicester City 38 66
6. West Ham 38 65
7. Tottenham 38 62
8. Arsenal 38 61
9. Leeds United 38 59
10. Everton 38 59
11. Aston Villa 38 55
12. Newcastle 38 45
13. Wolverhampton 38 45
14. Crystal Palace 38 44
15. Southampton 38 43
16. Brighton 38 41
17. Burnley 38 39
18. Fulham 38 28
19. West Bromwich 38 26
20. Sheffield United 38 23
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 38 86
2. Real Madrid 38 84
3. Barcelona 38 79
4. Sevilla 38 77
5. Real Sociedad 38 62
6. Real Betis 38 61
7. Villarreal 38 58
8. Celta de Vigo 38 53
9. Granada 38 46
10. Athletic Bilbao 38 46
11. Osasuna 38 44
12. Cádiz 38 44
13. Valencia 38 43
14. Levante 38 41
15. Getafe 38 38
16. Deportivo Alaves 38 38
17. Elche 38 36
18. Huesca 38 34
19. Real Valladolid 38 31
20. Eibar 38 30
Günün Karikatürü Tümü