Ekonomist Alaattin Aktaş'tan 'Tsunami' Uyarısı: Vergilere Rekor Zam

Ekonomist Alaattin Aktaş, yeniden değerleme oranının (YDO) netleşmeye başladığını belirterek, vergi zammı için 'tsunami' uyarısı yaptı

EKONOMİ 09.06.2022, 15:27
Ekonomist Alaattin Aktaş'tan 'Tsunami' Uyarısı: Vergilere Rekor Zam

Ekonomist Alaattin Aktaş, mayıs ayında açıklanan yurtiçi üretici fiyat endeksi (Yİ-ÜFE) sonrası ekim ayında oluşacak yeniden değerleme oranının (YDO) netleşmeye başladığını belirterek, vergi zammı için 'tsunamisi' uyarısı yaptı. Trafik cezası, emlak vergisi, harç gibi ödeneklere getirilen zam oranı olan 'yeniden değerleme oranı'nın yüzde 120-125 dolayında geleceği hesaplamasını yapan Dünya gazetesi yazarı Aktaş, ortada iki seçenek olduğunu belirtti.

Temmuz 2023'e kadar kira artışına getirilen yüzde 25 sınırlamasını hatırlatan Aktaş "Öyle görünüyor ki şimdi sırada yeniden değerleme oranı var. Yüzde 120 ile yüzde 125 arasında oluşacak bir yeniden değerleme oranı, 2023'te dengelerin inanılmaz şekilde bozulması sonucunu doğuracak" dedi. 

Aktaş'ın yazısı şöyle:

 Mayıs oranının belli olmasıyla birlikte Yİ-ÜFE'nin ekim sonundaki yıllık ortalama artışıyla oluşacak yeniden değerleme oranı üstündeki sis biraz daha dağıldı. YDO muhtemelen yüzde 120-125 arasında oluşacak.
✔ Kira artışına müdahale edildiği gibi YDO'ya da müdahale edilmesi kaçınılmaz görünüyor. Üstelik kirada rızası sorulmayan, alınmayan taraflar var; YDO ise tek başına kamunun değiştirebileceği bir oran ve kimsenin de itirazı olmaz.
Bugünlerde dikkatler özellikle dövize yönelince ve enflasyonda da kırpılan tüketici fiyat artışı ön plana çıkıp üretici fiyatlarında hız kesmeden devam eden tırmanış önemsiz gibi görülür olunca yaklaşan tsunami iyice gözden kaçmaya başladı.              
Tsunami, yeniden değerleme oranı... Bu konuya daha önce de birkaç kez değindim, son olarak da tam bir ay önce 9 Mayıs’ta yazdım.            
Yİ-ÜFE’de mayıs ayı verisi açıklandıktan sonra ekim sonundaki yıllık ortalama artışa göre otomatik oluşacak yeniden değerleme oranı üstündeki sis biraz daha dağıldı.           
Dört varsayımdan hareketle yeniden değerleme oranı hesapladım:  
- Birinci varsayım; Yİ-ÜFE bundan sonra hiç artmazsa YDO yüzde 106.34.
- İkinci varsayım; Yİ-ÜFE aylık ortalama yüzde 2.5 artarsa YDO yüzde 114.96.
- Üçüncü varsayım; Yİ-ÜFE aylık ortalama yüzde 5 artarsa YDO yüzde 122.10.
- Dördüncü varsayım; Yİ-ÜFE aylık ortalama yüzde 7.5 artarsa YDO yüzde 130.78.
MUHTEMELEN YÜZDE 120-125 ARASI
Üretici fiyatlarının haziran, temmuz, ağustos, eylül ve ekim aylarında hiç artmayacağını varsaymak, yalnızca teoriden ibaret. Böyle bir olasılık yok. Hele hele dövizde son günlerde başlayan yeni tırmanıştan sonra bu olasılık hiç mi hiç söz konusu değil.            
Aylık ortalama artış çok muhtemeldir ki yüzde 5 dolayında gelecek. Bu da ekim sonundaki yıllık ortalama Yİ-ÜFE artışının yüzde 120 ile yüzde 125 arasında oluşması demek.           
Yani ekim sonunda oluşacak ve 2023 yılında uygulanacak yeniden değerleme oranı çok muhtemeldir ki yüzde 120-125 arasında olacak.
2021 ekiminde oluşan ve bu yıl uygulanan yeniden değerleme oranının yüzde 36 olduğunu göz önünde bulundurursak yüzde 120-125 arası bir oranın nasıl bir yıkım yaratacağını daha iyi anlayabiliriz.           
Önümüzde temelde iki seçenek var gibi görünüyor.              
Dünü hatırlayalım; son günlerde büyük bir kaos yaratan kira artışı konusunda yeni bir düzenleme yapılıyor. Konutlardaki kira artışında tavan oran, bir önceki ay tüketici fiyatları endeksinde oluşan yıllık ortalama artış oranı iken, bu sınırlamanın askıya alınması kararlaştırıldı. 1 Temmuz 2023’e kadarki kira yenilemelerinde bir önceki kira bedelinin yüzde 25’inin aşılmaması öngörülüyor.            
Bu düzenleme ev sahibi aleyhine, kiracı lehine bir sonuç doğuracaktır, bu kesin. Çünkü TÜFE’de yıllık ortalama artış yüzde 25’in çok üstünde ve bu artış devam edecek.Ayrıca bu düzenleme beraberinde bir dizi tartışmaya da yol açacak. Vatandaş haklı olarak “Kira artışına sınır getireceğinize, devlet olarak siz yaptığınız zamlara sınır getirin” diyecek, diyor bile... Kiradaki düzenlemeyi şunun için hatırlattım; sorunun temeline, yani kira artışlarının neden böylesine yüksek oranlara çıktığına eğilemeyince bu tür kısıtlayıcı, baskılayıcı önlemlere başvurulmak durumunda kalınıyor.          
Öyle görünüyor ki şimdi sırada yeniden değerleme oranı var. Yüzde 120 ile yüzde 125 arasında oluşacak bir yeniden değerleme oranı, 2023'te dengelerin inanılmaz şekilde bozulması sonucunu doğuracak. Bunun kabullenilmesi, “Ne yapalım mevzuat böyle” denilerek uygulanması pek mümkün görünmüyor.          
9 Mayıs’ta yazdıklarımı da katarak bundan sonra neler olabilir, onu aktarmak istiyorum...
Kısmen uygulanabilir... Mevcut mevzuat bu konuda Cumhurbaşkanına belli kalemler için sınırlı bir yetki veriyor.      
Cumhurbaşkanının yetkisini temelde ikiye ayırmak gerek.         
Bir kere Cumhurbaşkanının cezalar konusunda yeniden değerleme oranının farklı uygulanmasına karar verme yetkisi yok. YDO ne çıkarsa cezalar aynı oranda artacak.           
Vergilerde ise durum farklı. YDO’ya bağlı olarak değişen ve vatandaşı en çok ilgilendiren iki vergi var; motorlu taşıtlar vergisi ve emlak vergisi.          
Cumhurbaşkanı motorlu taşıtlar vergisini YDO’nun yüzde 20’sinden az, yüzde 50’sinden fazla olmayacak şekilde belirleyebiliyor. Örneğin YDO yüzde 120 olursa bu oran yüzde 80 aşağı çekilerek yüzde 24’e kadar indirilebiliyor ya da yüzde 50 artırılarak yüzde 180’e kadar çıkarılabiliyor.            Hatırlayalım, geçen yılın ekim ayında oluşan bu yıla ilişkin yüzde 36.20 düzeyindeki YDO, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın kararıyla MTV için yüzde 25 olarak uygulanmıştı.            
Şimdi öyle bir gidişat var ki, YDO eğer yüzde 120 olursa Cumhurbaşkanı yetkisini tümüyle kullansa bile MTV artışı yüzde 24’e ancak inecek. Enflasyon bu düzeylerdeyken, MTV artışının böylesine düşük oranda uygulanması da beklenmez.   
Eğer bu yılın yüzde 36.2’lik YDO’su ile yüzde 25’lik MTV artışı arasındaki dengenin gözetileceği varsayılırsa MTV’deki 2023 artışı yüzde 80 dolayında olacak demektir.      
Araç sahipleri yandı ki ne yandı!
Emlak vergisi her yıl eğer aksi yönde bir karar alınmamışsa YDO’nun yarısı kadar artıyor. Şu durumda 2023 yılının emlak vergisi artışı yüzde 60’ı geçecek gibi görünüyor.            
Ancak Cumhurbaşkanı emlak vergisinin de YDO kadar artmasına karar verebilir. Öyle bir durumda emlak vergisinde rekor bir artış görülecek. Gerçi artış yüzde 55-60 arasında oluşsa bile o da emlak vergisi için rekor...           
Geldik yeniden değerleme oranının bir anlamda en can yakıcı yönüne; trafik cezalarına.        
Öncelikle şunu bir kez daha vurgulayalım; vergilerle indirim yetkisi bulunan Cumhurbaşkanı, cezalar konusunda böyle bir yetkiye sahip değil.       
Yeniden değerleme oranı hangi düzeyde oluştu, trafik cezaları da o oranda artacak.        
Dolayısıyla bu yıl geçerli olan cezaların 2023 yılında yüzde 120-125 arasında daha yüksek uygulanacağını şimdiden görebiliyoruz.      
Bugün için geçerli olan cezaları yukarıdaki oranda artırmak 2023’ün ceza rehberini verecek.
Kira artışında nasıl ki bir yıllığına değişiklik yapıldı, gidişat öyle gösteriyor ki yeniden değerleme oranının belirlenmesinde ya da oranların farklı uygulanması konusunda değişiklik söz konusu olabilir.           
Bu hayat pahalılığı yetmezmiş gibi ardı ardına gelen ve kur artışıyla daha da hızlanması beklenen zamlara bir de yüzde 120-125 yeniden değerleme oranı kaynaklı yeni artışların eklenmesi 2023 için ekonomik yıkım yaratır.            
Dolayısıyla ya yeniden değerleme oranının otomatik oluşum mekanizmasının değiştirilmesi ya da oluşan bu oranı çok farklı uygulama konusunda Cumhurbaşkanına yeni yetkiler verilmesi hiç şaşırtıcı olmayacaktır.

Yorumlar (0)
Namaz Vakti 29 Kasım 2022
İmsak 06:30
Güneş 08:00
Öğle 12:57
İkindi 15:23
Akşam 17:44
Yatsı 19:09
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Fenerbahçe 13 29
2. Galatasaray 13 27
3. Adana Demirspor 13 24
4. Konyaspor 14 24
5. Başakşehir 13 24
6. Kayserispor 14 23
7. Trabzonspor 13 23
8. Beşiktaş 13 22
9. Alanyaspor 14 17
10. Gaziantep FK 13 16
11. Antalyaspor 12 16
12. Giresunspor 13 15
13. Kasımpaşa 13 15
14. Hatayspor 13 14
15. Karagümrük 13 13
16. Ankaragücü 13 13
17. Sivasspor 14 11
18. İstanbulspor 13 8
19. Ümraniye 13 7
Takımlar O P
1. Eyüpspor 15 34
2. Rizespor 14 25
3. Pendikspor 14 25
4. Keçiörengücü 14 25
5. Boluspor 14 25
6. Samsunspor 14 24
7. Manisa FK 14 23
8. Bodrumspor 14 22
9. Bandırmaspor 14 21
10. Sakaryaspor 15 19
11. Altay 14 18
12. Adanaspor 14 17
13. Göztepe 13 17
14. Tuzlaspor 14 16
15. Erzurumspor 14 14
16. Altınordu 14 12
17. Ö.K Yeni Malatya 15 11
18. Gençlerbirliği 14 7
19. Denizlispor 14 6
Takımlar O P
1. Arsenal 14 37
2. M.City 14 32
3. Newcastle 15 30
4. Tottenham 15 29
5. M. United 14 26
6. Liverpool 14 22
7. Brighton 14 21
8. Chelsea 14 21
9. Fulham 15 19
10. Brentford 15 19
11. Crystal Palace 14 19
12. Aston Villa 15 18
13. Leicester City 15 17
14. Bournemouth 15 16
15. Leeds United 14 15
16. West Ham United 15 14
17. Everton 15 14
18. Nottingham Forest 15 13
19. Southampton 15 12
20. Wolves 15 10
Takımlar O P
1. Barcelona 14 37
2. Real Madrid 14 35
3. Real Sociedad 14 26
4. Athletic Bilbao 14 24
5. Atletico Madrid 14 24
6. Real Betis 14 24
7. Osasuna 14 23
8. Rayo Vallecano 14 22
9. Villarreal 14 21
10. Valencia 14 19
11. Mallorca 14 19
12. Real Valladolid 14 17
13. Girona 14 16
14. Almeria 14 16
15. Getafe 14 14
16. Espanyol 14 12
17. Celta Vigo 14 12
18. Sevilla 14 11
19. Cadiz 14 11
20. Elche 14 4
Günün Karikatürü Tümü
GazetelerTümü